De missie tegen tuberculose

Artsen Zonder Grenzen, wereldwijd Médicins Sans Frontières (MSF) genaamd, is een onpartijdige en onafhankelijke hulporganisatie die medische bijstand biedt in oorlogsgebieden, plaatsen waar natuurrampen hebben plaatsgevonden en ook in gebieden waar ziektes en epidemieën heersen. Vooral in derdewereldlanden, waar niet genoeg kennis en middelen beschikbaar zijn, kunnen ziektes waar wij met vaccinaties al lang geen last meer van hebben nog vrij spel hebben. Ook in vluchtelingenkampen, crisisgebieden of andere locaties waar veel mensen op een klein oppervlak met elkaar moeten leven hebben deze ziektes vrij spel. Denk hierbij aan aids, cholera, longontsteking en ook tuberculose. MSF reist met een team vrijwilligers af naar deze gebieden om de patiënten daar te behandelen en een grotere verspreiding van de ziekte te voorkomen. Tuberculose is een zeer besmettelijke ziekte die wereldwijd de meeste leven eist, vooral in ontwikkelingslanden, gevolgd door aids en malaria.

Wat is tuberculose?

Tuberculose (tbc) is een besmettelijke ziekte die wordt veroorzaakt door de bacterie MTB (mycobacterium tuberculosis). De meest bekende vorm is tbc in de longen, maar ook andere organen kunnen worden besmet. Vaak zijn er geen symptomen zichtbaar en als dit het geval is, is er sprake van verborgen tbc. Mensen die verborgen tbc hebben, kunnen anderen niet besmetten. In ongeveer 10 procent van de gevallen kan dit resulteren in actieve tbc, wat wel besmettelijk is. De bacterie verspreidt zich door de lucht, wanneer een besmet iemand spreekt, niest of hoest. De schatting is dat ongeveer een derde van de wereldpopulatie met verborgen tbc besmet is. In 2015 stierven hier bijna 2 miljoen mensen aan, het overgrote deel (meer dan 90 procent) in ontwikkelingslanden.

De symptomen

Van alle actieve tbc-gevallen is ongeveer 90 procent tbc van de longen. Wanneer de infectie actief wordt, is er sprake van pijn in de borst, koorts, gewichtsverlies, nacht zweet en langdurig hoesten. Een kwart van de besmette patiënten laten weinig symptomen zien, hebben dus soms geen idee dat ze de ziekte dragen en kunnen daarom de infectie makkelijk overdragen. Vaak wordt er ook veel slijm opgehoest in combinatie met bloed. Tbc in andere plaatsen van het lichaam, zoals de lymfklieren, de urogenitale gebieden, het zenuwstelsel of in de botten komt ook voor.

De oorzaak en overdracht

Tbc wordt veroorzaakt door het MTB-bacterie dat zich erg traag scheidt (elke 16 tot 20 uur). Het kan milde desinfecteermiddelen weerstaan en ook in droge omstandigheden verder leven. De overdracht van tbc in de longen kan alleen gedaan worden door patiënten die de actieve vorm van de ziekte hebben. Wanneer deze praten, hoesten, niezen, zingen of spugen worden duizenden minuscule druppeltjes water de lucht in gebracht, per nies zijn dit er bijvoorbeeld 40.000. Elk van deze druppels kan de ziekte bevatten en er is maar een erg klein aantal bacteriën (10) nodig om besmet te raken.

Vooral mensen die veel in contact staan met iemand die tbc heeft, of mensen die al verzwakt zijn door bijvoorbeeld aids zijn hier erg kwetsbaar voor. Maar liefst 13 procent van alle tbc-patiënten heeft ook aids en vooral in de regio onder de Sahara is dit dus een groot probleem.

De behandeling

Het grote probleem met tbc is ten eerste de besmettelijkheid, maar ten tweede ook de complexiteit van de behandeling. Dit wordt meestal gedaan met twee soorten antibiotica (isoniazid en rifamcipin) en een kuur van 6 maanden. Om antibacteriële resistentie te voorkomen, wordt de ziekte vaak behandeld met meerdere soorten antibiotica. Omdat er toch gevallen zijn waarbij de antibiotica niet aanslaat, hebben hulporganisaties zoals MSF grote problemen deze ziekte te behandelen en zijn er vaak meerdere en duurdere medicijnen nodig.

Het voorkomen van de ziekte

De ziekte kan makkelijk voorkomen worden door middel van vaccinaties. Dit wordt al gedaan bij kinderen en in de westerse wereld komt de ziekte dan ook nauwelijks voor. Wereldwijd is de BCG-vaccinatie de meest voorkomende inenting en meer dan 90 procent van de kinderen ontvangt deze. In ontwikkelingslanden blijkt het grootste probleem de combinatie van aids en tbc te zijn en de weerstand van de bacterie tegen verscheidene antibiotica. Om die redenen eist tbc daar nog steeds bijna 2 miljoen levens op per jaar.

MSF en de missie tegen tbc

MSF is al meer dan 30 jaar actief in de strijd tegen tbc. Ze doen dit in de ontwikkelingslanden, maar ook in conflictgebieden zoals Sudan en in stabiele landen waar het risico op besmetting hoger is (Oezbekistan, Zuid-Afrika en Rusland). Ze zijn hiermee actief in 24 landen in de wereld waar ze jaarlijks meer dan 20.000 patiënten behandelen. Vooral de ontwikkeling van twee nieuwe medicijnen, bedaquiline en delamanid, is hierbij een positieve ontwikkeling. Deze twee kunnen het hardnekkige virus beter bestrijden en worden toegediend in situaties waar de andere antibiotica niet werken. Er is echter het probleem dat deze medicatie niet beschikbaar is voor veel van de patiënten die dit wel nodig hebben. De beschikbaarheid, zowel als de betaalbaarheid spelen hierbij een grote rol.

Hoe kan een epidemie worden voorkomen?

MSF is erg dus actief in het bestrijden van tbc en doet dit niet alleen door de bestaande gevallen te behandelen, maar ook door toekomstige besmetting te voorkomen. Vaccinaties van kinderen in gebieden waar dit niet standaard is en ook het voorlichten van inwoners en plaatselijke medische werknemers vallen hieronder.

Er is ook het probleem om toegang te krijgen tot goede testmogelijkheden. Dit wordt vaak gedaan door een microscopisch onderzoek van het longslijm, maar dit kan maar de helft van alle actieve tbc-gevallen detecteren. In kinderen en aidspatiënten is deze methode niet doorslaggevend en kan de bacterie in vele gevallen niet worden aangetoond. Andere mogelijkheden zijn wel beschikbaar, maar hiervoor zijn laboratoria nodig, een stabiele toevoer van elektriciteit en ervaren specialisten. Deze zijn in veel ontwikkelingslanden, crisisgebieden en afgelegen gebieden niet voor handen.

Wat kan jij doen om te helpen?

Door MSF te steunen kun je hen helpen deze ziekte te bestrijden. Er zullen meer kinderen kunnen worden ingeënt, meer besmette mensen kunnen worden geholpen en de mogelijkheden om de ziekte te kunnen detecteren kunnen worden verbeterd. Tbc is een wereldprobleem; door de resistentie van het virus, de hoge besmettelijkheid en het probleem met de beschikbaarheid van de juiste medicatie vraagt deze ziekte nog steeds te veel onnodige slachtoffers.

 

ˆ Back To Top