De missie tegen malaria

Naast tuberculose en aids is malaria een ziekte die wereldwijd de meeste slachtoffers eist. Artsen Zonder Grenzen, soms beter bekend als Médicins Sans Frontières (MSF), is erg actief in het bestrijden hiervan. Elk jaar sterven nog 400.000 mensen aan de ziekte en het grootste gedeelte hiervan (90 procent) bevindt zich in het gebied onder de Sahara. Van alle sterfgevallen zijn 70 procent kinderen. MSF is een onafhankelijke en onpartijdige hulporganisatie die medische bijstand biedt in landen waar dit niet vanzelfsprekend is. Denk hierbij aan ontwikkelingslanden, maar ook crisisgebieden waar oorlog of een natuurramp de medische zorg aanzienlijk verslechtert. Malaria is vooral gevaarlijk voor aidspatiënten, baby’s, kinderen onder 5 jaar en zwangere vrouwen. De ziekte is te voorkomen, te behandelen en makkelijk te constateren, waardoor langdurig lijden en sterven eigenlijk overbodig is.

Wat is malaria?

Malaria is een infectie die wordt overgebracht door de malariamug. Zowel dieren als mensen kunnen besmet raken door een groep eencellige micro-organismen van het Plasmodium type. De bacterie wordt overgedragen via het speeksel van de vrouwelijke Anopheles mug. Hierdoor komen de parasieten in de bloedsomloop en vestigen ze zich in de lever, waar ze verder groeien en zich voortplanten. Er zijn vijf soorten Plasmodium die malaria kunnen veroorzaken en dit wordt vaak geconstateerd met een bloedtest. Vooral onder de Sahara in ontwikkelingslanden komt malaria nog veel voor, maar tussen 2000 en 2015 is het aantal besmette gevallen met 37 procent gedaald. Dit komt grotendeels door acties van MSF en andere hulporganisaties.

De symptomen

Als wij naar gebieden afreizen waar malaria veel voorkomt, worden we hier van tevoren tegen beschermd met een inenting. De eerste symptomen worden vaak geconstateerd tussen 8 tot 25 dagen na infectie en in mensen die antimalaria medicatie hebben gehad kan dit nog later zijn. Vaak uiten deze zich eerst als symptomen die lijken op griep, dus koorts, hoofdpijn, gewrichtspijn en rillingen. Wanneer het zich verder ontwikkelt gaat de patiënt braken, kunnen er stuiptrekkingen plaatsvinden zowel als bloedarmoede, geelzucht en de aanwezigheid van hemoglobine in de urine. Hierbij kunnen ook verscheidene complicaties optreden, zoals shock, het uitvallen van de nieren, een vergrote lever of milt en longontsteking. Wanneer zwangere vrouwen malaria oplopen heeft dit vaak miskramen, een laag geboortegewicht of kindersterfte als gevolg.

De oorzaak

Malaria wordt overgedragen door de vrouwelijke Anopheles mug die de parasiet in de bloedstroom brengt wanneer het een mens of ook een dier bijt. De mannelijke mug kan dit niet overdragen, omdat deze van nectar leeft. De mug is vooral ’s nachts actief. De paratiet reist vervolgens af naar de lever waar het zich voortplant en muteert. Deze mutaties worden merozoites genoemd en veroorzaken scheuren in de lever waarna ze weer in de bloedsomloop terechtkomen. Deze merozoites infecteren vervolgens de rode bloedcellen en ontwikkelen zich verder waardoor het malaria virus wordt veroorzaakt. Vooral in warme landen is deze ziekte beter overdraagbaar en de opwarming van de aarde draagt hier ook aan bij. In sommige gevallen wordt malaria overgedragen via bloedtransfusies, maar dit is zeldzaam.

De diagnose, de behandeling en de preventie

Malaria kan makkelijk worden geconstateerd door een bloedonderzoek te doen. Vaak wordt gekeken naar de milt, de temperatuur van de patiënt, het aantal bloedplaatjes en in sommige gevallen de reisgeschiedenis. Het probleem hierbij is dat het in vele gebieden niet mogelijk is om aan de juiste apparatuur te komen om het bloed te kunnen onderzoeken. Daarnaast is hier vaak geen stabiele stroomtoevoer beschikbaar en ook een tekort aan geschoolde medewerkers. Dit heeft tot gevolg dat malaria te vaak wordt vastgesteld, omdat de symptomen veel weghebben van een gewone griep. De behandeling van de ziekte wordt gedaan met arteminisine medicijnen en deze zijn makkelijk te krijgen en niet duur. De ziekte kan worden voorkomen door antimalaria medicatie en door het gebruik van klamboes en andere insecticiden.

Malaria wereldwijd

Jaarlijks sterven honderd duizenden mensen aan malaria. Het grootste gedeelte hiervan waren kinderen. Gelukkig gaat het percentage sterfgevallen nog steeds jaarlijks naar beneden, maar kinderen, zwangere vrouwen en aidspatiënten blijven vooral in tropische gebieden erg kwetsbaar. Malaria is echter moeilijk te controleren, omdat het verspreid wordt door een insect, het virus hardnekkig is en zich snel voortplant in warmere klimaten en omdat de juiste voorzieningen vaak ontbreken om de ziekte de kop in te drukken.

MSF en de missie tegen malaria

MSF behandelt jaarlijks miljoenen malaria patiënten met artemisine medicatie in combinatie met een aantal andere therapieën. De laatste 15 jaar is het aantal sterfgevallen dan ook aanzienlijk afgenomen. Er is echter recentelijk gebleken dat de parasiet in sommige gevallen resistent is tegen deze medicijnen. Er is op dit moment nog geen vervanging voor artemisine beschikbaar en de ontwikkeling hiervan kan nog vele jaren duren. Vooral in Cambodja is dit vandaag de dag een groot probleem.

MSF reist met een team vrijwilligers naar de probleemlocaties waar het malariapatiënten behandelt, maar ook vaccinaties uitdeelt aan kinderen en de plaatselijke voorzieningen verbetert. Vaak is het grootste probleem de toegankelijkheid van goede medicatie en de juiste behandelingscentra. Door nauw samen te werken met het plaatselijke medische personeel en deze te ondersteunen en te onderrichten, wordt het mogelijk gemaakt het virus makkelijker te vinden en doelgerichter te behandelen.

Wat kan jij doen?

De beste manier waarop je MSF kunt steunen is door donateur te worden. Omdat de organisatie er zelf zorg voor draagt dat het geld goed terecht komt en dat er ter plekke geen misbruik gemaakt zal worden van de geboden hulp, kun je ervan uitgaan dat je geld juist gebruikt zal worden. Door MSF te steunen kunnen ze meer malaria patiënten helpen en meer vaccinaties uitdelen aan kinderen om de ziekte te voorkomen. Ook kunnen ze dan betere centra opzetten waarin patiënten nauwkeuriger kunnen worden getest en dus de medicatie beter kan worden toegepast.

Het aantal sterfgevallen aan malaria gaat nog steeds naar beneden, maar het broeikaseffect en het geleidelijk opwarmen van de aarde kunnen dit effect te allen tijde omdraaien. Malaria is een ziekte die makkelijk te constateren valt, makkelijk te behandelen is en makkelijk te voorkomen is.

 

ˆ Back To Top