Een bijdrage van Baikong Mamid, communicatiemedewerker Artsen zonder Grenzen in Zuid-Afrika

Er is geen plek in Zuid-Afrika waar de voetbalkoorts niet heerst. Eind deze week zijn de finales en zelfs ik raak in de ban van het WK. Ik, die hiervoor toch echt geen fan was van het befaamde spel met de bal. Maar nu zit ik elke keer als er een wedstrijd wordt getoond voor de tv en doe ik op vrijdag, ‘Football Friday’, mijn Zuid-Afrikaans voetbalshirt aan.

Maar Zuid-Afrika is meer dan voetbal alleen. Laatst was ik in Khayelitsha, een enorm township aan de rand van Kaapstad. Khayelitsha is Xhosa (de lokale taal) voor ‘een nieuw thuis’. Er wonen meer dan 500.000 mensen, er is grote armoede en op elke drie mensen is er één iemand met het hiv-virus geïnfecteerd. Ondanks alles gaat het leven daar zijn gang: mensen lachen, genieten van het leven en houden van voetbal.

Ik was er omdat wij van Artsen zonder Grenzen en nog een paar andere organisaties, Youth AIDS, Simelela Centre en andere organisaties in de gemeenschap, deelnamen aan een festival, georganiseerd door het Khayelitsha Youth Forum. Het doel was om jongeren voor te lichten over de gevaren van hiv en aids, hoe je besmetting kunt voorkomen door veilig te vrijen, maar ook dat je ervoor behandeld kunt worden en wat die behandeling dan inhoudt. En om te laten weten dat je terecht kunt bij speciale counselers die je vragen kunnen beantwoorden en je kunnen helpen.

Lerato, het dansende wonderkind. Foto: Baikong Mamid/Artsen zonder Grenzen.

Honderden kinderen en jongeren zongen, dansten en acteerden. Eén meisje was de ‘Dancing Queen’ van het toneel, met haar vlugge voeten, gevoel voor ritme en souplesse. Haar naam: Lerato Mhlwawuli, 6 jaar oud. Ze kreeg dan ook, terecht, de meeste bijval van het publiek. Nonledo Bulana straalde van trots toen zij Lerato omhelsde.

Nonledo werkt voor Youth AIDS. ‘Wij maken het verschil door ons te richten op het voorkomen van hiv bij kinderen en jongeren. Het is zó belangrijk om ervoor te zorgen dat zij de juiste kennis hebben van hun lichaam, van hoe je hiv krijgt, wat aids is zodat zij zèlf de touwtjes van hun leven in handen kunnen houden. Zij zijn de toekomst, zij zijn de sleutel tot een samenleving zonder hiv en aids.’

Kinderen en jongeren kijken naar een toneelspel over het belang van steun door lotgenoten op het jeugdfestival in Khayelitsha. Foto: Baikong Mamid/Artsen zonder Grenzen.

Ook dokter Carolina Malavazzi Galvão was er. Zij werkt voor Artsen zonder Grenzen in de Khayelitsha jeugdkliniek. Als Braziliaanse begon zij meteen over het teleurstellende spel van Brazilië in haar eerste WK-wedstrijd en hoe het onmogelijk was om als Braziliaan géén voetbalgek te zijn.

Maar toen legde ze mij uit waarom zij het belangrijk vindt dat er zo’n festival gehouden wordt. ‘Het is van levensbelang dat je op verschillende manieren de jongeren benadert,’ zei ze. ‘Je moet zowel de ouders of andere mensen die voor de kinderen zorgen, en de kinderen zelf goed ervan doordringen dat ze écht met hun behandeling moeten doorgaan, ook al vinden ze het moeilijk of voelen ze zich beter waardoor ze denken dat ze genezen zijn. Ze hebben ondersteuning nodig om met hun status om te gaan.’

Ik verheug me nu al op het volgende jeugdfestival in Khayelitsha. Maar nu heb ik vooral zelf hulp nodig. Ik weet namelijk werkelijk niks van voetbalregels en dat moet toch echt vind ik, voor de finale van zondag 11 juli. Ik heb uitleg nodig. Zijn er vrijwilligers?

Artsen zonder Grenzen werkt sinds 1999 in Zuid-Afrika. In Zuid-Afrika wonen de meeste mensen met hiv van de hele wereld: 5,7 miljoen mensen, zo schat UNAIDS.  Khayelitsha behoort tot de regio’s in Zuid-Afrika met de grootste problemen op het gebied van hiv en tuberculose. Artsen zonder Grenzen runt 9 klinieken in Khayelitsha waar mensen gratis behandeling kunnen krijgen voor hiv en tuberculose. Bijna 15.000 patiënten krijgen een aidsremmende behandeling van Artsen zonder Grenzen.