Vorige week was ik mee met de ‘Clinique Mobile’, ons mobiele team. Ze ondersteunen twee vaste klinieken van het ministerie van gezondheidszorg (een in Kashuga en een in Kalembe) en doen ook verschillende mobiele klinieken in dorpen waar geen gezondheidszorg is of waar het te onveilig is om een vaste kliniek te hebben. We helpen de verpleegkundigen met salaris, medicijnen en supervisie waardoor de basis zorg voor de bevolking gegarandeerd blijft. Tegelijkertijd houden we registratie bij van besmettelijke ziekten zodat we in kunnen grijpen als dat nodig is en verzorgen we transport voor doorverwijzingen naar het ziekenhuis in Mweso dat we ook ondersteunen.

We vertrokken met twee landrovers vol met MSF vlaggen en stickers over de half onbegaanbare, vulkanische weg,  door modder, veel gaten en kleine bruggetjes van boomstammen. De hele weg lang groene bergen rondom en het karakteristieke hoge riet langs de weg, onderbroken door  kleine akkertjes van het een of ander. Het is maar drie kwartier rijden naar Kashuga, een ‘dorp’ dat een verzameling van vluchtelingen kampen is van kleine hutjes gemaakt van bananenbladeren en plastic. Een deel ligt in de heuvels maar veel ook in het dal wat een soort moeras is, ideaal voor de muggen en waar muggen zijn is malaria.

In de Centre de Santé (kliniek) heerst een geweldige drukte want het is Malaria seizoen en er wordt ook nog is hard gewerkt aan een nieuw gebouw dat net gebouwd is en nu nog af moet. Het oude gebouw is te klein, er staat al een tent bij waar de consultaties nu gedaan worden maar dat is eigenlijk geen doen met >100 patiënten per dag. De supervisor laat me de andere vertrekken zien: een verloskamertje van 2×2m met het oudste verlosbed dat je óóit gezien hebt, een kamertje met wat bedden voor patiënten, de apotheek en nog een consultatie ruimte. Ongelofelijk hoe smoezelig alles is, afgebladderd hout en viezige bedden en deuren maar toch ook weer erg goed dat er water is, dat gebruikte naalden netjes worden verwerkt, dat er medicatie is en malaria tests en dat het personeel zoveel patiënten kan helpen, al met al een hele prestatie voor dit gebied. Congo heeft niet genoeg artsen om op iedere hulppost een dokter te hebben dus zijn de verpleegkundigen de ‘huisartsen’ van Congo, zij behandelen het merendeel van de consultaties zelf en sturen alleen de ernstige gevallen door naar het ziekenhuis.

We rijden door naar Kalembe. Kalembe ligt het meest afgelegen en is ook pas sinds kort bereikbaar voor ons. Een paar maanden geleden was het nog twee maanden dicht door onveiligheid en ook nu blijft het steeds onderwerp van zorgen. We beginnen met een vergadering met de verpleegkundigen, over de problemen die ze zoal tegen komen, tuberculose medicijnen tekort, veiligheid voor de medewerkers en malaria.

In de verloskamer is net een mevrouw met een baby van 1,7 kg binnen gekomen. Het kind is thuis geboren en drinkt nog niet, duidelijk een doorverwijzing voor het ziekenhuis. Een andere patiënte die mee moet is een jonge dame wegens dreigende vroeggeboorte. In het Cholera centrum ligt één patiënt, een jonge jongen die aan het opknappen is, ik bekijk even zijn status: 16 liter vocht therapie in de vorm van infuus en oraal….

We vertrekken met een auto vol patiënten en stoppen op de terugweg weer even in Kashuga om te kijken of ze nog probleemgevallen hebben, de volgende ‘ambulance’ zal immers pas weer over een paar dagen langs komen. Er staat een moeder met een kindje op de stoep, Malaria uit duizenden: super bleek, koorts en stuipen. We geven diazepam en proberen een infuus te prikken maar in de auto met beperkte middelen is het lastig dus we gaan maar snel rijden. Over de radio informeren we het ziekenhuis vast dat we er aan komen en tot mijn grote vreugde staat het hele team inderdaad voor ons klaar als we aankomen en kan de behandeling snel beginnen: zuurstof, glucose, antimalaria middelen en bloedtransfusie, binnen twee dagen ontslaan we hem gelukkig zonder restverschijnselen van de intensieve zorg naar de gewone kinderafdeling wat toch weer een leuk einde is van mijn Clinique Mobile avontuur.

Het ziekenhuis is een oud missie ziekenhuis met drie zusters die het runnen, er bloeien prachtige bloemen in de tuinen en de ochtend openingen beginnen altijd met een gebed. Zoals het een goed Afrikaans ziekenhuis betaamd is er achter het ziekenhuis de mogelijkheid voor de familie van de patiënten om te wassen en te koken. Overal hangt was en staan potjes op vuurtjes te pruttelen en lopen patiënten en familie door elkaar.

De nieuwe kinderafdeling is in een tijdelijk gebouw gehuisvest, achter het ziekenhuis, naast de keuken en de wasplaats. Het is er dus altijd een drukte van belang en soms weet ik niet meer wie wat waar en hoe… Het is een donker gebouw van hout en de bedden staan maximaal 30 cm uit elkaar, ik loop er inmiddels vaak alleen visite omdat we zo met kerst een dokters tekort hebben. Het zijn twee gedeelten: algemene kinderen en ondervoede kinderen. In het algemene gedeelte liggen kinderen met malaria, luchtweginfecties, diarree, en alles waarvoor kinderen bij ons ook worden opgenomen. In het ondervoedingscentrum worden de ondervoede kinderen met problemen opgenomen voor bijvoeding en behandeling van onderliggende ziekten. Het zijn vaak erg zieke kinderen en ze komen niet zelden op onze intensieve zorg afdeling terecht voor bloedtransfusie, zuurstof behandeling en/of andere extra monitoring.

Een van mijn favoriete kindjes op het moment heeft een beetje een bol gezichtje en een lieve vader die er de hele dag naast zit. Ik maakte voor het eerst kennis met haar toen ik haar in het Cholera centrum vond met een temperatuur van 35 oC en een niet herstelde dehydratie. Ik bezocht haar dagelijks minimaal twee keer maar helaas knapte ze maar langzaam op, zodra het kon verplaatsten we haar naar de intensieve zorg, ze was inmiddels zuurstof behoeftig en ondanks meer dan een week therapeutische melk kwam ze nog steeds niet aan. Heel langzaam maar zeker ging het steeds een beetje beter met haar. Gelukkig ligt ze inmiddels op de CNT (centre nutritionel therapeutique, een therapeutisch voedingscentrum) en gaat het goed! Gister liep ik een rondje en kwam ik ze buiten tegen, ze werd gewassen in een grote teil door een moeder van een ander kind en vader hield zolang het andere kind vast voor de vrouw. Ik kreeg een stralende glimlach van vader en alhoewel dochtertje nog steeds niet blij kijkt door een pijnlijk abces in haar arm van alle infusen die ze gehad heeft, gaat het duidelijk beter met haar en hoop ik morgen een glimlach van háár te krijgen omdat ze naar huis mogen!

Een fijne kerst,
Alexa

Wow, inmiddels al weer twee weken in Mweso, ongelooflijk, wat went dat snel. Ik weet nog hoe ’shocked’ ik was van de eerste indrukken: groot ziekenhuis, vies, donker, onbegrijpelijk, geen structuur, verschillende patiënten en familie per bed etc. Ook het expat huis vond ik maar oncomfortabel en donker met een wc zonder doortrek en dat soort basics. Maar na twee weken ben ik al bijna overal aan gewend…

MSF is ook pas een jaar echt actief in het ziekenhuis met personeel en protocollen en dergelijken en als ik de verhalen hoor over hoe het was dan is er al zooo veel verbeterd! Het is een fantastisch allround project waarmee we erg veel mensen bereiken. Er is een mobiel team dat de centre de santés in de omgeving ondersteunt (basis gezondheidszorg waar verpleegkundigen alles behandelen dat niet opgenomen hoeft te worden, bevallingen, cholera etc) en we werken met community health workers die in de kampen en de dorpjes werken om voorlichting te geven en om onze oren en ogen te zijn voor surveillance van ziekten, security etc.

Verder hebben we een kliniek voor slachtoffers van sexual violence en mental health en ondersteunen we natuurlijk het ziekenhuis met alle activiteiten: extra personeel, constructie, waste management, supply, training, supervisie etc. Het is een groot ziekenhuis met alle specialismen behalve dat iedere dokter allround is. Patiënten aantallen blijven maar stijgen zodat we ondanks een uitbreiding van 50 bedden alweer overvol liggen. Dat heeft te maken met het regenseizoen maar ook omdat de omgeving iets veiliger is geworden waardoor patiënten naar het ziekenhuis kunnen komen. Helaas is Oost-Congo nog altijd verre van veilig maar daarover een andere keer meer.

Alexa