Leuker kunnen we het niet maken.

In Nederland hebben ambtenaren de naam dat ze nogal langzaam werken. Ik kan je vertellen: in Congo wordt dat beeld echt bevestigd. Ik kom met Ali, onze financiële man, bij het belastingkantoor  om enkele brieven te laten tekenen. We worden in een klein kantoortje van een manager gezet en moeten daar wachten. Zijn secretaresse is ondertussen druk een soapserie aan het kijken op de tv achter ons. Als ze even weg is weet Ali de tv nog net niet om zeep te helpen als hij het geluid zachter wil zetten. Weer terug pakt ze de afstandbediening en zet het geluid weer op vol… leuker kunnen we het niet maken…

Een kopje koffie

Vanavond besluiten we een jazzconcert te bezoeken in de Halle Les Etoiles bij het Franse consulaat. Om zeven uur nemen we plaats op de plastic tuinstoelen om een slechte kopie van Louis Armstrong te horen murmelen. Hier is alles echter vermaak, en wat moet je anders op een vrijdagavond. Halverwege het concert neemt lokale popster Livingstone de microfoon over en besluit dat we wel genoeg naar jazz hebben geluisterd. Met Bob Marley-achtige charme weet hij het publiek aan het dansen te krijgen als hij reggae speelt. Congo heeft zo zijn charme…

Aan het eind van het gratis concert komt iemand ons vragen wat we ervan vinden. Gilles, blij met wat vertier, vindt het wel enkele Francs waard en wil de beste man enkele biljetten in zijn bekertje proppen… “De boodschap is duidelijk,” zegt de man, “maar dit is gewoon mijn koffie.” Terwijl hij wegloopt, liggen wij op de grond van het lachen.

Met de hand

Een spannende week. Er komt voor het eerst een grote lading medicijnen binnen die vanuit Amsterdam naar Dar es Salaam zijn verscheept om daar vandaan per vrachtwagen naar Lubumbashi te worden vervoerd. Een lange weg, met veel te passeren grenzen en alle daarbij horende moeilijkheden.

Het uitladen van de vracht gebeurt hier niet met de vorkheftrucks zoals ik gewend ben. Er is ook geen laad- en losdok. Hier gaat alles gewoon nog met de hand. De dagarbeiders die we hebben ingehuurd werken erg hard. Het gaat dan wel snel, maar niet erg georganiseerd. De dozen vol medicijnen en andere materialen worden kriskras in het magazijn gezet.

Later deze week als we de lading gaan tellen blijkt waarom het zo belangrijk is om zaken logisch aan te pakken. Het duurt drie volle dagen om de lading te tellen en te controleren of alles is aangekomen zoals besteld.

Hoe voel je je nu…?????

Nadat ik ruim een week zonder paspoort heb gezeten, besluiten we om aangifte te doen. In Lubumbashi betekent dit dat je de portemonnee moet trekken, want niets gebeurt hier voor niets. Het politiebureau is nog het best te omschrijven als een kot met enkele losse muren, zonder plafonds en met één enkele computer.

Het  schrijven van de aangifte wordt gedaan door een stagiair die nauwkeurig opschrijft wat de inspecteur hem dicteert. Meest bizarre vraag: “Hoe voelde je je toen je merkte dat je je papieren kwijt was?” Duh wat denk je. “Ik voel me nogal slecht agent… ik wil graag mijn papieren terug.”

Nog diezelfde dag vinden we mijn paspoort terug op het bureau. Ik ben erg blij, zeg ik tegen de inspecteur als we later terug komen om de vermissing op te heffen.

Basketbal en sigaretten

Ik ben door Jason van Catholic Relief Services uitgenodigd om te gaan basketballen. Met een tiental expats van diverse hulporganisaties spelen we op het basketbalveldje midden op een drukke kruising. Iedere keer als de bal wegrolt moet je uitkijken dat je niet ondersteboven wordt gereden. Maar het is weer wat anders en de fysieke inspanning doet me goed. De meeste anderen hebben echter veel meer adem en na een goed half uur is bij mij het beste er wel af. Ik besluit dat roken en sport definitief niet samengaan.

’s Avonds drink ik nog een pilsje en steek er weer een op. Ik heb mijn portie compensatie weer gehad voor deze week.

Zuid-Sudanesen spreken de ‘p’ als een ‘f’ uit. Dit leidt regelmatige tot grappige situaties. Zo vraagt de logisticus bij aankomst van het AZG vliegtuig, vol met medische materialen, voor de ‘fackinglist’ en de verpleegkundige roept na beoordeling van een ernstig ziek kind met malaria en convulsies om het ‘focketbook’ om de dosis van de medicijnen te verifiëren. Anderzijds heb ik de grootste moeite, vaak onder gelach van de nationale staf, met de uitspraak van de namen van de patiënten; Nyakueka, Gathkuach, Puoth, Nyaobuony, Chuol en dan vaak een combinatie van 3 dergelijke namen… Het grootste deel van onze nationale staf heeft een westerse naam aangenomen wat de omgang en communicatie tijdens het werk wat gemakkelijker maakt. Overigens is deze naam voor de mannelijke staf verrassend vaak ‘Feter’..

Vandaag is zowel de verjaardag van mijn collega Eric, keniaanse logisticus-administrator, als van mij! Het is zondag en da’s onze ‘vrije’ dag, voor zover de toestand van de patiënten in het ziekenhuis dat toelaten.

Ik maak een korte ochtendronde op de chirurgische afdeling om de ernstigste patiënten te beoordelen. Een van hen is de 2 jarige Tut die deze week binnengebracht was met een pijnlijke uitpuilende zwelling in de bovenbuik. In de operatiekamer draineerden we honderden milliliters pus en ik ben nog niet geheel overtuigd dat er geen sprake is van lekkage naar de buikholte. Maar de kleine speelt, eet, drinkt en poept en ook voor de andere patiënten is er geen reden om de deuren van de operatiekamer te openen.

Collega Victoria en ik willen taarten bakken. In onze keuken is weliswaar geen oven maar een pan met heet water of een barbecue met hete kolen hebben we wel. En we hebben zelfs een recept gevonden voor cheesecake gemaakt uit ‘La vache qui rit’-kaas (als je in afgelegen plek zoals Leer kaas kan kopen is het deze..). Op de plank ligt geen boter meer. Dus nemen we de teamfiets en lenen de fiets van de verpleegkundige aan het werk op de afdeling om naar de lokale markt, zo’n 15 minuten peddelen, te gaan.

Het is druk onderweg – mensen zijn in hun netste kleren onderweg van en naar de kerkdienst – en voortdurend wordt ons ‘maleh’, de lokale groet, toegeroepen. Een jochie haalt ons in op zijn fiets (een groot bezit hier) en lijkt ons te willen tonen hoe hard hij kan met een grote jerrycan vol olie op de bagagedrager. Hij duikt met fiets en al een grote plas in. We horen een harde knal en zien het water opspatten. Het arme joch heeft een klapband gereden en is zichtbaar ontsteld.

Op de markt, een aaneenrijging van bouwvallige kraampjes van riet en golfplaten omringd door de groene velden, bekijken we de verschillende koopwaren. Een behulpzame marktverkoper lijkt onze vraag voor boter te begrijpen en toont een ui. De man in het kraampje naast hem haalt een batterij tevoorschijn, begint in ieder geval ook met een ‘b’. Dan komt een van mijn operatieassistenten aanlopen en groet ons. Hij is een van de hoogst opgeleide mannen – en spreekt vloeiend Engels – in het dorp en ook hij begrijpt me niet wanneer ik om boter vraag. Dus zonder boter maar met brood en koekjes keren we terug.

Door de weeks kookt onze enthousiaste buurvrouw en kokkin voor ons. Ze verwent ons ’s ochtends met pannenkoeken, zet een warme lunch op tafel en verrast ons zo nu en dan met fish en chips. Zondag heeft zij vrij en is het aan ons om te koken. Dat doen we vaak gezamenlijk en onder genot van wat olijven en muziek is dit erg ontspannend. Vandaag bestaat het menu uit zelfgemaakte gnocci met tomaten-basilicumsaus vol verse groenten, geleverd door het vliegtuig van gister.

Met z’n tienen genieten we aan een lange tafel van de pasta, elkaars gezelschap en de stralende sterrenhemel boven ons. Uiteraard komen als dessert de twee gebakken taarten op tafel en we dobbelen om lokaal gekochte cadeautjes: o.a. een kralenketting, 3 lollies en een aardappel. Ik win de kralenketting!

Dan blijken mijn collega’s een persoonlijk verjaardagscadeau voor me te hebben. Een presentje dat me altijd aan Leer en mijn werk hier zal blijven herinneren.. Een heus speer!

Tevreden en voldaan, met de speer in de hoek van mijn tukul, rol ik die avond in mijn bed.. Het was echt farty time!

Vanavond ga ik met Ali, Nicole, Cor en Camille naar een pianoconcert dat op papier om 18.00u begint in de société Française. Ik verwacht dat het echter niet eerder dan een uur of 19.00 begint en maak dan ook niet al te veel haast. We komen om 19.15 aan en betalen de 1000 Francs Congolese entree. Op het moment dat ik goed en wel zit hoor ik de laatste noten van het pianoconcert… Merci madames et messieurs pour votre attention! Het publiek klapt… ik lig in een deuk dat we net nu binnen zijn gekomen. Gelukkig speelt de beste man nog een aantal stukken op zijn orgel, begeleid door een fluitspeler. Helemaal hilarisch zijn de twee personen die achter de pianospeler staan om de bladzijden om te draaien. Iedere keer als de speler aan het einde van de bladzijde is duurt het een minuut voordat de juiste pagina is gevonden en het stuk wordt vervolgd. De fluitist wacht geduldig op de meester…  Congolese timing… je kunt er gewoon niet op aan.

Wanneer je een aantal maanden in een AzG project zoals Leer werkt – in een afgelegen en gebied met beperkte mogelijkheden- is het lastig om je gedachten op andere zaken dan werk te richten. Je staat op met twijfels over je patiënten, gedurende de dag zet je alles op alles voor het welzijn van de populatie en ’s avonds evalueer je de dag met je collega’s. Zelfs op onze ‘ vrije’ zondag betrap ik mijn collega’s (en mezelf) erop dat we ‘even polshoogte’ nemen op de afdeling en na een bezoekje aan de plaatselijke kroeg op zaterdagavond is er altijd wel iemand die voor de nacht valt het ziekenhuis nog binnenstapt.

Het is dan ook goed, of wie weet wel een must, dat we eens in de zoveel tijd het project verlaten. Om tot rust te komen. Om te beseffen dat er een leven buiten je project bestaat. Om lol te maken.

Zo’n 2 weken geleden was het voor mijn collega Victoria (Australische verpleegkundige die erg gedreven ons voedingscentrum leidt) en mij de tijd om de zinnen te verzetten. Na een laatste ochtendronde en overdracht aan collega’s stapten we uitgelaten in het AzG vliegtuig dat van project naar project en basis in Kenia vliegt.

Na maar liefst 4 tussenstoppen (en wat is het gaaf om midden in verlaten Sudan te landen en op te stijgen en de tukuls en hun bewoners en de loeiende koeien kleiner te zien worden!) kwamen we aan in de basis in Kenia. We brachten de avond heerlijk door in de ‘skybar’, een soort van boomhut gebouwd door een bevriende piloot. Daags erna vervolgden we onze reis per vliegtuig en nachtbus naar onze bestemming: een schitterend idyllisch Keniaans strand waar we een luxueuze kamer boekten in een bed&breakfast direct gelegen naast een populaire en goed bezochte strandbar.

En inderdaad. Hier vonden we de rust, een leven buiten het project en heel veel lol: verfrissende duik in de zee, snorkelen, rondneuzen in de winkeltjes vol Afrikaanse snuisterijen, hamburgers en pizza’s, koude biertjes en dansend de nacht in.

Op de weg terug maakten we een tussenstop in een nationaal park waar we een andere kant van Afrika zagen. Leeuwen (een groep van 4 viel een groep buffalo’s aan!), giraffen, olifanten, zebra’s, een cheeta, impala’s, dikdiks, apen, wilde varkens in een dan weer uitgestrekte en eindeloze vlakte en dan weer in een groen bebost heuvelachtig gebied. We gilden het uit van plezier!

Aan het einde van de rustweek trok ik mijn witte T-shirt met rood AzG logo weer en ik was klaar voor terugkeer naar Leer. Net op dat moment kwam de vluchtcoördinator met het nieuws dat het vliegtuig, dat ons terug zou vliegen, onder reparatie was en niet kon vliegen. Victoria en ik maakten dankbaar gebruik van een extra dag in de skybar om bij te komen van de vakantie!

Goed uitgerust en vol hernieuwde energie landden we de volgende dag in Leer. Onze collega’s waren blij ons te zien (voornamelijk aangezien we kaas en andere lekkernijen meegenomen hadden!) en patiënten lieten trots zien hoe goed ze uit de voeten kwamen met hun krukken. Het is goed om thuis te komen!

Gisteren reisden de projectcoördinator en ik per auto naar Bentiu, een ‘stad’ iets noordelijker gelegen. We vrezen dat er in de nabije toekomst een toename van geweld zal zijn in dit gebied mogelijk leidend tot slachtoffers. We bezochten het ziekenhuis aldaar om te inventariseren hoe zij zijn voorbereid op een influx van patiënten en of wij hen hierbij kunnen helpen.

En ook tijdens die tocht, met 4WD door de groene floodplains vol met exotisch ogende vogels en langs kleine dorpjes met tukuls gelegen aan de rode zandweg, dwalen mijn gedachten af. Ik besef dat over 3 weken mijn vervanger, een Italiaanse chirurg met wie ik 2 jaar geleden in Siërra Leone heb gewerkt, al aankomt en dat ik kort daarna Leer zal verlaten. Ik besef dat ik mezelf had voorgenomen, een paar maanden geleden, dat dit project in Zuid-Sudan mijn laatste project voor AzG zou zijn. Ik besef dat ik het leven in een AzG project, met zijn enorme pieken en dalen, geweldig vind. Ik besef dat ik niet zo zeker ben over mijn voornemen. Het is goed om vandaag mijn gedachten weer 100% op mijn werk in Leer te richten!

De hele week meer dan 10 uur per dag gewerkt. Het is mijn eerste week waarin ik volledig in functie ben. Iedereen heeft zijn manier van werken. Ik houd zelf van structuur in mijn werk. De email is opgeschoond, de bestanden staan op een voor mij logische plek, oude papieren liggen in het groot archief… de prullenbak. Mijn kantoor is opgeruimd… Ik begin met een schone lei.

Waar is mijn paspoort…

Vandaag krijg ik van Ghislaine onze liason officer het geweldige bericht dat hij mijn paspoort niet kan vinden. Altijd rot, maar nu des te meer omdat ik juist mijn vakantie naar Ottawa in Canada wil boeken. Bovendien moeten de benodigde visa nog worden aangevraagd in Kinshasa, wat tot wel twee maanden kan duren.

We besluiten om eerst nog maar eens goed te zoeken. Helaas kunnen we hem niet vinden. Mochten we hem begin volgende week nog niet hebben dan zal ik bij de Nederlandse Ambassade een nieuw paspoort aan moeten vragen in Kinshasa. Misschien kan ik via het Belgisch Consulaat in Lubumbashi iets regelen, zo niet dan zal ik persoonlijk naar Kinshasa af moeten reizen. Ik baal als een stekker, maar maak mij niet al te druk… uiteindelijk zal het wel goed komen.

Vandaag is een drukke dag. We hebben vracht voor de ECHO vlucht richting Pweto en vracht voor een vrachtwagen richting ons project in Dubie. Solange heeft de vrachtpapieren in orde gemaakt, Ley heeft alle vracht in dozen ingepakt en van de juiste labels voorzien, David heeft de vrachtwagen gecontroleerd en het contract met de transporteur opgemaakt, Danny heeft de laatste inkopen gedaan op de markt. Alles lijkt goed te zijn verlopen. Ik ben heel tevreden over mijn collega’s . Helaas blijkt later dat er toch een paar foutjes zijn gemaakt. Nu maar kijken hoe snel we dat op kunnen lossen. Voor de toekomst… laisser faire, maar dan wel met controle.

Afgelopen vrijdag ontving ik een sms: Halo how long will i stay here coz am sufering i hv no money n my visa wil expire on Sunday… Geen idee van wie dat kon komen. Nadat ik heb teruggebeld, is duidelijk dat het de chauffeur is van een vrachtwagen die een vracht uit Nairobi komt leveren. De kosten voor hem om de grens over te komen bleken een stuk duurder dan hij had verwacht en bovendien duurt het bijna een week voordat zijn lading door de douane is gecontroleerd. Het leven van een trucker in Afrika valt niet altijd mee…

Gelukkig voor hem kunnen we hem zaterdag een voorschot geven op zijn salaris zodat hij wat te eten kan kopen. Ook blijkt zijn visa niet zondag maar dinsdag te verlopen. We hebben dus nog voldoende tijd om hem te lossen.

Vandaag lossen we de lading en kan hij de grens op tijd over. Ik spreek met Simon de trucker af dat hij me een seintje geeft als hij de grens is gepasseerd. Om 19.30u ontvang ik het bevrijdende berichtje. Ik kan met een gerust hart slapen.

Gelukkige verjaardag
Ik was het zelf ook bijna vergeten, maar vandaag is mijn verjaardag. We gaan ’s avonds met het  hele expat team een borrel doen in Alilac. Erg gezellig! ’s Avonds laat heb ik nog een skype date met mijn vriendin. Via internet kunnen we niet alleen praten, maar elkaar ook goed zien. Met een biertje in de hand proosten we op ons geluk. Ik in Lubumbashi, zij in Ottawa… Absoluut het vreemdste verjaardagsfeest ooit. Ik ga deze avond heel tevreden naar bed.

Vandaag ben ik uitgenodigd om te gaan bowlen met Camille van de Ierse hulporganisatie Concern en Jason van de Amerikaanse organisate CRS in de Club Belge. Het is goed om eens te praten met collega’s van andere organisaties. Het geeft me een beter beeld wat er speelt in de regio en ik ben even weg van de mensen met wie ik 24/7 samenleef. Het leven op de basis en in het huis is goed, maar het is wel een gouden kooi. Ons natje en droogje wordt verzorgd, mijn bed opgemaakt en het eten gekookt… Daar staat tegenover dat we niet overal zomaar naar toe kunnen gaan en ieder uitstapje, werk of privé, moeten melden. Privacy krijgt hier een heel ander perspectief…
Het bowlen begint slecht met 0 punten, maar ik waarschuw Camille en Jason dat alleen het eindresultaat telt… ik win met 112 tegen 71 en 70. 1-0 voor Artsen zonder Grenzen.  Het goede van ons veiligheidsbeleid is dat ik me geen zorgen hoef te maken over de taxi terug. Aan het eind van de avond vraag ik via de radio om een jeep te sturen om me op te halen… Met een tevreden gevoel stap ik bij onze chauffeur Gabi in de jeep en rijden we terug naar mijn huis 2. Ik meld mij nog even over de radio… ‘Base pour Arend…’ ‘A l’écoute…’  Je raakt toch snel gewend aan het radiojargon.

Vandaag is de laatste werkdag van Jelle, die eindverantwoordelijke voor de projecten van Artsen zonder Grenzen in Katanga is,  en mijn voorganger Christine. Dat moet natuurlijk gevierd worden. De koks hebben zich de afgelopen dagen enorm uitgesloofd en zijn erin geslaagd om een lopend buffet te bereiden. Voor het eerst gedanst op Congolese muziek. Ben er wel achter dat ik in elk geval qua natuurlijk talent achter loop… The Dutch don’t dance…  Het feest biedt mij ook de gelegenheid om mijn collega’s eens in een andere setting te spreken. Het is erg interessant om te zien wie met wie praat… chauffeurs met chauffeurs, bewakers met bewakers en schoonmakers en koks…  expats met expats. Mensen klampen toch samen met diegenen met wie ze het meeste gemeen hebben.

Op onze enige echte rustdag van de week besluit ik de stoute schoenen maar eens aan te trekken en een stuk te gaan hardlopen op Boundy straat. Ik was geïnformeerd dat het droog is in Congo, maar als jongen van de klei had ik geen idee wat dat precies inhoudt. De grond is zo droog dat het lijkt alsof je op tiramisu loopt. De korst is hard gebakken en daaronder zie je alleen stuifzand. Daar komt nog bij dat de weg vol kuilen en stenen is. Na twintig minuten stofhappen had ik het wel gehad. Met het stof tussen de tanden en mijn witte schoenen nu in camouflagekleuren kwam ik terug bij ons huis. De douche kleurde bruin van het zand.

Spoedcursus elektricien
Als Cap Log ben ik onder andere verantwoordelijk voor alle technische zaken op de basis [het kantoor] en in de huizen waar de expats verblijven. Deze dagen kregen we bezoek van Jaap van het hoofdkantoor in Amsterdam om ons meer te leren over elektriciteit.  Samen met David en Pablo van de lokale staf gingen we alle gebouwen langs om de Afrikaanse verbindingstechnieken te beproeven. Ik denk niet dat ze door een Europese keuring zouden komen, maar in het algemeen zag het er redelijk uit. Paar te zware zekeringen, te dunne kabels en niet-geaarde stopcontacten…  Komende week maken we een plan om een en ander te verbeteren.

Vandaag met Christine de overdracht gedaan van alle lopende zaken. Vanaf maandag gaat het echt los en zal ik haar verantwoordelijkheden voor het grootste deel overnemen. Met Chris, Ya Chin en de medisch assistent Dr. Jules gaan we naar Alilac om te lunchen. Ya Chin waarschuwt mij wel voor mogelijke vliegen in mijn broodje hamburger, maar hij blijkt erg goed te smaken.

We hebben hier melk. Dat is na ruim een half jaar melkpoeder met water een hele luxe. Natuurlijk, in Bangui hadden we melk. Daar heb je alles. Maar in Vakaga hadden we geen melk. In Maitikoulou waren een paar pakken melk aangekomen, tegelijk met mij, maar die waren snel op. En dan is er weer melkpoeder. Daar gaat echt ook wel mee, ik klaag niet, maar het is toch iets anders. Echter, hier in Markounda, hebben ze steeds melk. Een andere log, die andere ‘food-orders’ doet, en dan heb je melk.

Die pakken komen overduidelijk uit Europa. Ze zijn van Duitse komaf, maar de opdruk is in tien talen. En daarbij viel me het verschil in benadering door de verschillende talen op: Frans: Lait demi-écrémé. Duits: H-fettarme Milch. Engels: Semi-skimmed milk. Het Grieks, Zweeds en Fins kan ik niet lezen. Ik ben niet goed in Spaans (Leche semidesnatada), Italiaans (Latte parzialmente scremato), en Portugees (Leite meio-gordo). Maar het is allemaal, als ik het erg vrij vertaal: half-(ont)vette = ‘half-lege melk’.
En dan het Nederlands: Halfvolle melk!

Dat doet me denken aan de bekende vraag: is een glas half vol of half leeg? Ik nijg ertoe half vol een optimistischer kijk op een glas te vinden dan half leeg. Als een taal een weergave van een cultuur is, zegt dat pak melk dan iets over de culturen van de verschillende taalgebieden in Europa?

Ik ben bijna aan het eind van mijn avontuur hier: nog drie dagen en ik vlieg naar Bangui, en weer drie dagen daarna ben ik op Schiphol, en een paar uur later in Beetgumermolen! Ik ben veel meer dan halfvol met gedachten, impressies, gevoelens. Niet overvol, maar wel erg vol: wat vond en vind ik hiervan. Wat vind ik van Artsen zonder Grenzen? Bracht dit mij wat ik ervan verwachtte? Wat verwachtte ik eigenlijk?

Als alles volgens plan blijft lopen, hetgeen binnen MSF zelden het geval is, heb ik Vakaga uitgebreid gezien en beleefd, ben ik bijna drie weken in Maitikoulou geweest en bijna drie weken in Markounda, en ik kan ook nog heel even in Boguila kijken.
Maitikoulou was verreweg het indrukwekkendst: dát is het MSF van mijn fantasie. Ik was wat getroebleerd door de malaria, dus mogelijk is mijn blik erop niet echt betrouwbaar. Maar het was indrukwekkend en geweldig!

En nu mijmer ik naar aanleiding van een pak melk over culturen. Hoe anders leeft en beleeft men hier dan bij ons! Maar wat is ‘hier’? Vakaga en Ouham (de provincie waarin Markounda en Maitikoulou liggen) zijn zó verschillend! En wat is eigenlijk ‘bij ons’? Cultuurverschillen blijven me boeien: we leven uiteraard niet alleen in  een ‘unequate’, maar zeker ook in een zeer ‘unequal’ wereld.

HgrJW.

De normale werkweek zit er weer op en we besluiten om wat te gaan drinken in bar La Tropique. Het zit er fantastisch onder de rieten hutten en ons drinken wordt snel bezorgd. Als je hier wilt eten moet je daarentegen niet grote honger hebben… de bestelling was niet doorgegeven en daarna duurde het nog minimaal een half uur voordat we de kip met friet kregen voorgeschoteld. Geduld is hier echt een schone zaak!
Na het eten ga ik met Chris en enkele collega’s van de Ierse hulporganisatie Concern  naar een nachtclub. Het is er erg rustig en wanneer we de rekening aan het einde van de avond krijgen voorgeschoteld is het ook duidelijk  waarom…  Een biertje kost hier 4500 Congolese Franc waar we normaal tussen 1000 en 2500 betalen. Een fortuin voor de lokale bevolking.  De muziek is wel goed en we vermaken ons op de dansvloer. Leuk ook dat ze op grote beeldschermen een Afrikaans dansprogramma laten zien dat totaal niet overeenkomt met de Europese muziek die uit de speakers klinkt. De portier is ontzettend vriendelijk en leidt mij letterlijk aan de hand naar het toilet wanneer ik deze zoek.

Zaterdagochtend tijdens de ochtend-overdracht bood ik aan om later op de ochtend eens samen te werken met de consultants in de polikliniek, aangezien ik verwachtte vroeg klaar te zijn met mijn werk op de chirurgische afdeling.

Het was die week angstvallig rustig gebleven in het ziekenhuis in Leer. De zondag ervoor waren weliswaar 5 slachtoffers van geweld binnengebracht die me flink bezig hadden gehouden. Een man had het leven reeds verloren bij aankomst in het ziekenhuis; een speer had de grote vaten in de hals geraakt. Ook 2 andere mannen hadden slagaderlijke bloedingen opgelopen ten gevolge van een speer. Beiden hadden veel bloed verloren en arriveerden in slechte toestand. Toediening van grote hoeveelheden infuusvloeistof en bloed, en stoppen van de bloedingen in de operatiekamer, hadden hun leven gered. De overige 2 slachtoffers met minder uitgebreide wonden aan een arm en een been hadden het ziekenhuis inmiddels verlaten. Slechts enkele andere niet ernstige patiënten werden opgenomen gedurende de week.

Maar uitspreken dat je het niet zo druk hebt is afroepen van de goden.

Tijdens het drinken van een grote kop thee met lepels suiker en babbelen met de OK-staf werd ik weggeroepen door de project coördinator.

Hij vertelde me dat er wederom een toestroom van patiënten in Nasir was, het project waar ik nog geen maand geleden bijsprong voor chirurgische zorg aan zo’n 50 slachtoffers.

Vanuit Nasir was een vloot, beladen met een enorme lading voedsel onderweg stroomafwaarts naar een gebied waar gevluchte mensen waren ten gevolge van eerder uitgebroken geweld in een andere locatie en een slechte oogst, en hierdoor een voedsel tekort is ontstaan. Een gewapende groep mannen had de vloot, die vergezelt werd door een groep soldaten, verrast en overvallen. Gevechten braken uit, schoten werden geloosd, slachtoffers vielen aan beide kanten, schepen vol voedsel zonken…

Al die zaterdagnacht arriveerden de eerste patiënten in het AZG ziekenhuis in Nasir, dat overigens nog steeds volledig bezet was door patiënten van een maand geleden. Zondagochtend vroeg arriveerde ik per vliegtuig, vergezeld door mijn nationale anesthesist James, in Nasir. We kenden inmiddels de weg dus na neerzetten van onze tas liepen we direct door naar de OK. We stelden een tweede tafel op in de kamer waar collega Sebastian al een slachtoffer opereerde, pakten onze instrumentsets uit, verzamelden de overige benodigde materialen bijeen en startten de eerste operatie.

Een dag later waren alle ruim 30 patiënten geopereerd. Schotwonden in de buik of borstholte, gapende wonden aan armen en benen. Eén patiënt, geraakt in het hoofd, was overleden; de overigen maakten het naar omstandigheden goed. Een groot deel van hen zal nog meerdere operaties behoeven in de nabije toekomst. Maar het was tijd om op adem te komen.

Echter, in de verte hoorden we geweerschoten. Vanuit de operatiekamer, vanwaar je uitzicht hebt over de rivier en de achterliggende moerassen, zagen we mensen in allerlei richtingen rennen. Nog geen 10 kilometer buiten Nasir was de dag ervoor al, mogelijk als revanche op de aanval op de voedselvloot, een dorp tot de grond toe afgebrand. En nu werd daar klaarblijkelijk gevochten… Was het nu wachten op de volgende toestroom van patiënten? Loopt het nog meer uit de hand en wanneer stopt het geweld?

Later die maandag en dinsdag arriveerden druppelsgewijs nog zo’n tiental slachtoffers, waarvan een enkele zwaargewond. Ook voor hen konden we de benodigde medische hulp bieden en gelukkig bleef een grote toestroom nieuwe slachtoffers uit.

Mijn collega’s uit Leer belden me op. Een man met een schotwond in de buik was gearriveerd. En later nog eens twee mannen, één geraakt in een been en de ander in de schouder; die kogel had waarschijnlijk het ruggenmerg doorboord want de arme man kon zijn benen niet meer voelen of bewegen.

We besloten dat ik beter terug kon keren naar Leer; het meeste werk in Nasir was immers gedaan een extra chirurg uit Europa onderweg was om Sebastian te helpen. Maar helaas, aanhoudende regen had Nasir in een grote modderpoel veranderd. We liepen rond in plastic laarzen maat 40 (ik heb kleine voeten!) en het was onmogelijk voor een vliegtuig om te landen dan wel op te stijgen.

Donderdagochtend, na sterke zonnestralen de middag ervoor, was de landingsbaan dan eindelijk ‘landable’ en konden James en ik opgepikt worden. De stoel van de copiloot was vrij en werd mij aangeboden. Een prachtig uitzicht over de uitgestrekte moerassen en zandvlaktes en rivieren volgde. We maakten een tussenstop in een ander project om een aantal behandelde patiënten af te zetten en een enorme regenbui later landden we veilig en wel in Leer.

Direct liep ik naar het ziekenhuis, ondertussen vriendelijk gegroet door de bevolking, om de toestand van de patiënten te polsen. Een van de patiënten met een gebroken been, die ik in tractie achtergelaten had (gekluisterd aan bed met een gewicht aan een pin door het onderbeen), kwam me vrolijk lachend op krukken tegemoet lopen, met de pin en de hele stellage aan zijn been. Hij had blijkbaar zelf beslist dat de tractie niet meer nodig was! Ook de overige patiënten waren in goede conditie en het deed me goed hen weer te zien.

Twee van de drie nieuwe patiënten opereerde ik die middag, ze zijn stabiel. De derde, met schotwond in de buik, hadden mijn collega’s gezien zijn situatie en mijn afwezigheid naar een ander ziekenhuis een heel eind verderop kunnen overplaatsen. Ook hij maakt het goed.

Tussen alle drukte en operaties en medische werkzaamheden door wordt er door mijn collega’s, zowel internationale als nationale, veel gesproken over onze patiënten en met name alle slachtoffers. In alle projecten zien we een toename van geweld en een toename van slachtoffers. We vinden dit niet normaal en vrezen voor de situatie in Zuid-Sudan.