Deze week is ons nutrition programma dan echt van start gegaan! Vanaf nu is er plumpynut in Chaman! Pindakaas, zo bleek uit onderzoek, is een van de beste media om alle benodigde vitaminen en voedingsstoffen in op te lossen die een kind nodig heeft om te groeien. Sinds de uitvinding van plumpynut zijn alle high energy koekjes uit de mode en zijn het wereldwijd inmiddels felbegeerde zakjes geworden. AZG staat bekend om haar goed lopende, gestandaardiseerde voedselprogramma’s met een zo groot mogelijk bereik. Al weer maanden geleden werd een klein assessment gedaan naar ondervoeding in kinderen onder de 5, maar toen hadden we nog geen plek om te starten. Inmiddels hebben we bij wijze van onderhandeling de gehele kinderafdeling (1 grote ruimte met 20 bedden en twee spreekkamers) geschilderd en schoongemaakt. De wc’s van de kinderafdeling kon je eigenlijk niet meer komen omdat ze helemaal vol zaten met gebruikte naalden doordat er jarenlang geen goed afval systeem was. Nu is alles weer mooi wit en kan je de wc’s weer doortrekken en hangen er ‘sharp boxes’ aan de muur zodat de kinderen veiliger kunnen worden opgenomen. Wij hebben in ruil daarvoor een kleine ruimte gekregen van de grote baas van het MoH (Ministery of Health) ziekenhuis. In de overdekte ruimte voor de spreekkamers hebben we nu een meisje zitten die alle kinderen die voor de dokter komen te screenen op ondervoeding. Daarvoor gebruiken we een bandje waarmee we de bovenarm omtrek mee meten: MUAC (mid-upperarm circumference). Vanaf de screening worden alle ondervoede kinderen doorgestuurd naar binnen. Daar worden ze door onze nutrition nurse gemeten, gewogen en in het programma opgenomen. Dan moeten ze nog door een dokter gezien worden die geschiedenis, kliniek en plan invult. Alle kinderen worden standaard ontwormd, infecties preventief behandeld, doorverwezen voor vaccinatie en behandeld voor evt dehydratie of andere ziekten. De nurse doet de eerste hapjes plumpynut voor, altijd een groot succes. Na drie dagen komen ze terug en worden ze weer opgemeten etc. Daarna komen ze elke week voor controle en plumpynut. De eerste kinderen zijn dus al weer op tweede controle geweest waarvan de meesten al iets gegroeid zijn!
De geschatte aantallen voor ons programma waren zo’n 2-3 opnames per dag omdat dat in het begin van het programma in Quetta ook zo was. Het was al een heel gedoe om alle benodigdheden te bestellen want voor een nieuw programma heb je blijkbaar altijd meer nodig dan je denkt plús de aantallen blijken het dubbele te zijn! Blijkbaar werkt de tamtam in Chaman en omgeving goed. Patiënten komen nu zelfs al vanaf de andere kant van de grens. Ik dus in de weer om een overzicht te krijgen van wát er nou zoal nodig is in zo’n programma en om vragen te beantwoorden waar ik de antwoorden nog niet zo goed op wist…. Daarbij duurde het even voordat de kinderarts alle kinderen bekeek aangezien onze protocollen natuurlijk ook nieuw voor hém waren. Dus hebben onze MSF arts en ik de kinderen die dagen gezien; ongelooflijk om die kleine, vermagerde kindertjes te zien met hun grote hoofden, diepe ogen en krakerig gehuil. Moeders, vaders of broers/zussen waarmee de kinderen komen klampen je om de haverklap met smekende gebaren aan, op zoek naar de oplossing voor hun kind. Ik kijk al uit naar de dag deze kinderen te zien groeien, ze terug te zien met kracht in hun spieren, zodat ze hun hoofd weer recht kunnen houden en hun gezicht weer een lach kan vertonen.

Alexa

Het dagelijks leven in Chaman voor mij is aan de ene kant heel saai (aangezien we niet van het terrein af mogen) en aan de andere kant gebeurt er iedere dag wel weer wat nieuws. We leven in een huisje op het ziekenhuis terrein. Ons huis uit links liggen de apotheek, wat kantoortjes, de Spoed Eisende Hulp, het lab en andere afdelingen, rechts kom je via een smal steegje langs de kinderafdeling bij de deur die toegang geeft tot de MCH (Mother and Child Health) waar in principe alleen vrouwen mogen komen. Op het ziekenhuis terrein is het druk tot rond 14.00u, daarna zitten alleen de guards nog voor onze deur en hangen er wachtende echtgenoten rond voor de MCH deur.
Ons huisje heeft een fantastische tuin met bloeiende zonnebloemen, twee bomen die ons van schaduw voorzien en een grasveldje. Onze huishouder zet de tuin regelmatig onder water wat het ietwat kostbaar maakt in dit droge gebied maar daardoor niet minder gewaardeerd. De toegangsdeur is afgeschermd zodat niet iedereen direct naar binnen kan kijken zodat we onze hoofddoek thuis af kunnen. Het huis heeft een grote woonkamer waar je in binnenkomt en dan twee grote slaapkamers die beiden op de badkamer uitkomen. In de mannen slaapkamer staan alle nood apparatuur en een logeerbed en het vrouwen gedeelte is verdeeld in een halletje en twee kleine slaapkamertjes. De verloskundige en ik delen fan en licht aangezien de afscherming niet tot het plafond is.
Een van onze twee bomen beschermt de achterkant tegen de ochtendzon maar de middagzon brandt dagelijks van harte lust op onze zitkamer muur waardoor deze een soort kachel wordt die ook ’s nachts niet echt afkoelt aangezien het buiten ook zo’n 25-30 graden blijft. De zitkamer heeft een ijskast met een fantastische vriezer die, als er stroom is, onze waterflessen lekker bevriest, een bureautje met internet connectie, een tv en een rij kussens en matrassen op de grond waar het heerlijk hangen is behalve dat je dus in een sauna zit. We troosten ons met de gedachte dat we in de winter blij zullen zijn met het opwarmen van die muur…
Er is trouwens niet altijd zon, de helft van de dagen is de hemel hier grijs, niet door wolken, nee door stof! Stof dat wordt opgewaaid door droogte en woestijnwinden. Alles is hier altijd en altijd bedekt in een laagje fijn stof, geen dikke pluizige ‘dust bunnies’ die zich verzamelen onder stoelen en tafels maar gewoon een eeuwig laagje fijn stof waar geen gevecht tegen te beginnen is. Alles dat je ook maar één dagje laat liggen is al bedekt, computers en telefoons moeten het lijdzaam ondergaan en de dvd-speler vertoont zo af en toe kuren, dan zit er weer teveel stof in… Ook neus en haren zitten de hele dag onder het stof wat gepaard met de droogte niet écht prettig meer aanvoelt.
Als afleiding hebben we een hometrainer, kijken we dvd’s of Prison Break en bakken we zo af en toe een brood of bestellen we vis uit Quetta. Wel even wat anders dan biertjes drinken met vrienden in Amsterdam of picknicken aan de Amstel maar sof ar so good.

Alexa

’s Ochtends dagelijks om 7u op om een koude douche(lauw) te nemen, wat uit Islamabad meegenomen muesli met een heerlijke zoete mango te eten en om 8u in MCH te zijn. Dan begint het dagelijkse half uurtje aan goede morgen how are you mam, yes I am fine thank you, met handen schudden en soms twee zoenen. Ook belangrijk (we zijn en blijven een vrouwen project) is het complimenteren over kleding, oorbellen, make up etc. Helaas zijn wij nog niet zo goed in het herkennen van de plaatselijke mode want er schijnt altijd wel wát te schelen aan onze kleding. Ook al lopen we in op maat gemaakte pakjes, het is het allemaal net niet geloof ik. Mijn met kralen bezette Birkenstocks van de Albert Kuijp doen het daarentegen extra goed en worden dagelijks bewonderd.
Het tweede halfuur is iedereen bezig zichzelf te installeren en rond 9u worden de eerste patiënten gezien. Er komen dagelijks zo’n 50-80 patienten (ieder met 1 à 2 begeleiders) voor de poli. Ze registreren zich in de wachtruimte vanwaar ze doorgestuurd worden naar de prenatale-/postnatale-/spacing poli door verloskundigen, of naar de gynaecologie poli door de artsen. Meestal zijn er ’s ochtends wel lopende zaken op te lossen zoals zieke personeelsleden, wekelijkse bestellingen, problemen met patiënten of andere onverwachte vragen. Zo gaan er altijd wat halve uurtjes voorbij tot ik (als het kan) visite mee loop met de artsen. We hebben 8 bedden en twee couveuses, zelden allemaal bezet. Pathologie is meestal post-partum bloedverlies, na keizersnee, diarree, premature weeën etc. Het grootste probleem op dit moment voor mij is het extreem hoge medicatiegebruik, patiënten gaan naar dokters en krijgen een hele zak vól medicijnen mee, gaan naar een volgende dokter en krijgen wéér medicijnen mee. Injecties, antibiotica, sterke pijnstillers en andere bizarre medicatie (dexamethazon, oxytocine!) wordt hier rustig voorgeschreven en op de markt gekocht. Als je minder dan 8 medicijnen voorschrijft als dokter ben je een slechte arts, schijnt. Aangezien veel artsen hier privé klinieken hebben is de zorg erg patiënt gericht. Patiënten lijken hier echter niet om goede uitleg, schone naalden, zachtzinnige behandeling, tijd of evidence based handelen te vragen, maar alleen maar véél medicijnen.Moeilijk te begrijpen voor een Nederlandse die opgeleid is met zo min mogelijk medicatie gebruik… Pakistan heeft sommige dokters die sinds hun afstuderen/specialisatie een privé kliniek geopend hebben en sinds die tijd nooit gesuperviseerd zijn, nooit gecorrigeerd zijn door patiënten of collega’s en, wat de dokter zegt is altijd waar. Als MSF willen wij daar echter niet aan meedoen maar dat is lastig zolang arts en patiënt erin geloven. Wij hebben hier de regel dat patiënten niet meer dan drie medicijnen voorgeschreven mogen krijgen en antibiotica alleen na een bewezen infectie en/of sterke klinische verdenking. Dat controleren we door alle boeken en cijfertjes wekelijks te bekijken en dat met de artsen te bespreken.
Vanaf 2uur zijn er geen patiënten meer voor de poli en wordt alles rustiger. Wij eten meestal in het expat huis in onze tuin, onder de boom. Na de lunch zijn er altijd of data, of meetings of andere klussen te klaren. Weinig verandering in het thuis leven, veel verschillende dingen te doen in MCH, niet zo zeer door de grote patiënten nummers maar meer door management en kwaliteitsverbetering. Hopen dat de moeite ook in de data terug te zien is.

Alexa

Kinkhoest, wie kent het nog? Een woord dat we horen als we praten over vaccinaties. Maar wat het nou precies inhoud…misschien ligt het aan mijn verwende generatie maar behalve wat medische feiten over de symptomen van kinkhoest had ik er niet echt een beeld bij.
Inmiddels wel. Kleine kinderen in een groot bed, ingewikkeld in dekens tegen de onderkoeling en een half uur later weer in natte lappen tegen de hoge koorts. Deze kleine kinderen, hoestend, hoestend, een niet stoppende verstikkende hoest en geen tijd om naar adem te happen. En als de hoest eenmaal stopt is het kleine lichaampje te uitgeput om adem te halen.
Deze kleine kindjes met een groot zuurstofmasker op hun gezicht, maagsonde in hun neus en een infuus in hun arm. Hun leven hangt letterlijk aan draadjes. En ondanks al deze touwtjes waaraan we ze proberen vast te houden houdt het kleine lichaampje het soms niet meer vol. Vannacht brak er weer een touwtje.
Esperance heette ze, 8 maanden oud.

Maartje

Net aangekomen hier in Kumarkhand na een dag explo/verkenning in het meest noordelijke gedeelte van Madepuhra district. Het was een top dag omdat we nu ook voor dit gebied een beter idée hebben gekregen van de situatie, de schade en de behoeften van de bevolking.

Ontzag en respect voor de natuur heb ik altijd al gehad, maar dat is na vandaag nog eens ernstig versterkt. Tjonge jonge, het is ongelofelijk, van het voorheen door mensenhanden goed geirrigeerde grondgebied met vooral rijst velden is niets, maar dan ook niets meer over. Het is een angstaanjagende chaos van het brede water dat met een redelijke vaart vanuit Nepal zijn weg vind door de armste staat van India, Bihar! Heel bizar!

De twee rubberen boten waren gisteren aangekomen en vandaag zaten we ermee op het water, op weg naar het onbekende. De boten waren eerst goed getest op de basis en de Suzuki buitenboord motoren werden vakkundig getest door de Duitse logisticus Tim Haus en zijn 2 Indiase collega’s die als kapiteins getraind dienden te worden. In een 200 liter “drum” gevuld met water testten Tim, Santa en Bilal de motor. Net 3 kleine jongetjes, trots en blij met hun speelgoed: noodzakelijk material om bij de meest geisoleerde slachtoffers van de overstromingen te komen.

Vanmorgen reden de crew van de mobile clinic en ik noordwaarts naar Belari rescuepoint. Dit is een lange dijk waar vele slachtoffers van de overstroming zich in tijdelijke bamboe-achtige hutjes hebben gehuisvest nadat ze door het leger gered zijn en aldaar gedropt. Aan weerszijden van de dijk staan de hutjes zij aan zij met wat wapperend doek als een niet functioneel dak tegen weersinvloeden of als afscheiding voor het valse idee van privacy. Dit beeld gaat zo’n 15 kilometer door en de chauffeur rijdt ons rustig over de hobbelweg naar de plek waar we de boot te water kunnen laten, op weg naar onbekend Kumarkhand, of all places!

De passagiers zijn Doctor Erwin uit de Filipijnen, die momenteel voor AZG in de Indiase staat Manipur werkt maar op uitleen is voor deze emergency. Zuster Stella hebben we  geleend van een locale NGO. Logisticus en tevens kapitein Santa, werkte voorheen als mechanic in een AZG project in de noord-oostelijke staat Assam (dit project is vorig jaar gesloten) en was beschikbaar voor 3 maanden. En tenslotte een vertaler die de lokale taal spreekt en Kumarkahnd kent. Zijn naam is Arun en hij leeft in 1 van de vluchtelingen kampen in Saharsa en is erg enthousiast om iets voor zijn eigen mensen te kunnen doen. Ik ga mee als Project Coordinator om het werkgebeide te verkennen en me een goed beed te kunnen vormen van de humanitaire situatie, lokale authoriteiten te ontmoeten en de risico’s voor het team in te schatten. Een mooi team van vijf “man”.

We zijn nog geen twee minuten uit de auto of we worden al omringd door tientallen mensen, met name kinderen die staan te dringen van nieuwsgierigheid en zeer veel starende interesse tonen voor Westers uitziende mensen en dat rare rubberen ding dat uit de auto wordt getild en later zal veranderen in een echte boot! De kids gaan hier gewoon recht voor je staan en staan je zonder gene recht in je gezicht aan staan staren. Ja, prima hoor, maar heb je niets beters doen? Duideijk niet, want die mensen zijn ontheemd, hebben geen baan of veld om op te werken, het schoolsysteem ligt plat en “thuis” in het hutje gebeurt ook niets. Kortom, ze hebben niet veel te doen en zijn daarnaast nog eens overgeleverd aan de invloeden van de natuur en afhankelijk van hun overheid en NGOs voor voedsel, drink water en medische assistentie.

Nadat de boot is opgepomt en de motor erachter is gehangen, doet Santa een test ritje. Op het moment dat hij tege de stroom in terugkomt, komt er net een dode opgeblazen koe voorbij drijven. Wow, het leek we leek wel een opblaasboot, zo groot. De mensen aan de kant lachen als ze zien hoe Santa het beest probeert te ontwijken. Dood of niet, koeien zijn en blijven heilig hier.

En we zijn los, we varen weg en zwaaien naar de groep achter blijvende IDPs op de dijk, waarvan het aantal inmiddels opgelopen is tot over de 100. We worden vergezeld door een gids, die we geregeld hebben in het kamp die bereid is naar Kumarkhand te loodsen. Het blijkt al snel dat hij waarschijnlijk een betere gids is voor de weg dan voor op het water. Tijdens de 3,5 uur durende reis over ongeveer 7 kilometer komen we vaak vast te zitten omdat de motor de grond raakt. In deze ondiepere stukken halen we motor omhoog en pakken we de peddels. Maar vaker springen we uit de boot, zakken tot onze enkels in de modder en banen we ons een weg door het water dat net boven de knie reikt. Zodra we de rivier bereikt hebben, maken we gestaag vooruitgang richting Kumarkhand.

Links en rechts zien we eilandjes met stukjes van huizen die vernield door het water nog net of gedeeltelijk het dak boven water hebben kunnen houden. Het is niet normaal wat de gevolgen zijn van al dat water, de mens heeft daartegen dus helemaal niets in te brengen. De voormalige rivier is verandert in een 15 kilometer breed meer. En het komt met een redelijke vaart naar beneden, alles meesleurend wat los zit. We zien mensen op geisoleerde hoger gelegen stukjes land, vragend kijkend naar waar die 5 fel oranje gekleurde reddingsvesten heen gaan? Wel, ze zijn op weg naar Kumarkhand, waar ze nat en uitgeput in het donker aan zullen komen. 

Akko

Dagelijks loop ik meerdere keren naar de polikliniek om te kijken hoe het daar gaat. Zo moeten de nieuwe verpleeghulpen die zijn aangenomen begeleid worden in hun  werkzaamheden en controleer ik tijdens de consultaties of de verpleegkundigen zich aan de juiste behandelingsprotocollen houden.

In een informatiesessie aan alle wachtende patiënten wordt iedere dag voorlichting gegeven over bijvoorbeeld hygiëne. Het grootste deel van de mensen woont namelijk in zeer armoedige en onhygiënische omstandigheden. In de meeste dorpen zijn de huisjes van kleistenen en rieten daken gemaakt, maar mensen in verschillende dorpen zijn twee jaar geleden toen de grote onrusten uitbraken het bos in gevlucht. Ondanks dat de situatie nu
rustiger is dan twee jaar geleden zijn de mensen nog te bang om terug te keren naar
hun voormalige dorp, waardoor die nu compleet verlaten zijn. Met grote families wonen de mensen nu in kleine hutjes in het bos en goede hygiënische omstandigheden zijn ver te zoeken. Zo zijn er niet altijd waterputten en heeft bijvoorbeeld niet iedereen zeep.

Als ik ook in de middag weer even naar de polikliniek ga zie ik een moeder
met vijf kinderen in kapotte en vieze kleren, wachtend voor een consultatie. De kinderen krabben zich een ongeluk en letterlijk hun hele huid zit vol bobbeltjes en open krabwonden, typische symptomen van schurft. De kinderen voelen zich echt zeer naar en kunnen niet ophouden met krabben. Door het krabben raken de plekken geïnfecteerd en door de ontsteking zijn de handen van een van de meisjes helemaal opgezwollen. Ook de moeder blijkt plekken te hebben en vertelt dat de vader het thuis ook heeft; het hele gezin is
besmet. De behandeling van schurft bestaat uit een speciale vloeistof die voor kinderen gedurende enkele uren en voor volwassenen voor de hele dag op de huid wordt aangebracht, drie dagen achtereen. Tussendoor moet men zich met zeep wassen en ook alle kleren en beddengoed, als de mensen dat al hebben, moeten goed worden gewassen of het liefst worden uitgekookt. De rieten matten die de mensen als matrassen gebruiken moeten in de zon worden gedroogd, om op deze manier alle parasieten te doden.

De vrouw vertelt dat in haar dorp vele kinderen dezelfde symptomen hebben. We vragen haar of ze het nieuws wil verspreiden om naar het ziekenhuis te komen voor de behandeling, want helaas kunnen we zelf door veiligheidsmaatregelen niet naar het dorp toe om alle mensen in een keer te behandelen. Ik merk dat het me frustreert dat we niet meer kunnen doen om al deze mensen te helpen. Schurft, een typisch verschijnsel van armoede. En
dat terwijl het met een simpel stukje zeep en schoon water te voorkomen is.

 Anita

Een van de grootste uitdagingen blijft altijd de communicatie. Onze nationale staf is goed opgeleid en spreekt Frans maar de locale bevolking van Mweso spreekt over het algemeen of ki-rwanda of ki-swahili. De staf van het ziekenhuis weet haarfijn welke patiënt in de ene of de andere taal aan te spreken maar ik  raak er niet wijs uit.
Hoe dan ook, ik vind het heel belangrijk dat ik in ieder geval in staat ben een beetje met de patiënten te praten en te begrijpen hoe ze zich voelen.
Tijdens de ochtend visite, waarin we alle patiënten langsgaan ben ik daarom ook bezig met het aanleggen van woordenlijsten, nu dus in twee talen. Dit tot grote hilariteit  van de staf als ik de klanken probeer na te bootsen die zij mij voordoen.
“Oeboebaabaree” is pijn in het ki-rwanda, “voemuriro” is koorts, “kukohola” is hoesten.  “Koeroeka” is overgeven in het ki-rwanda en “kapika” in het ki-swahili. Over het laatste woord moest de staf wel wat giechelen, dat ik dat nou wilde weten, maar ja, voor een verpleegkundige is het toch een relevante vraag…
Maar wat is koeroeka dan in het Nederlands?? vroegen ze mij.
“Kotsen” antwoordde ik.
En nu was het hun beurt om te proberen. En zo het eerste Nederlandse woord dat de staf hier heft geleerd en mij vrolijk toeroept als ik het ziekenhuis binnenloop; “kotsen!!!”
Geweldig die interculturele communicatie

Maartje

Vrijdagochtend. We worden deze ochtend weer eens niet wakker door kraaiende hanen maar door het geluid van geweld; geweerschoten en bominslagen. Een nieuw offensief. Iedereen raakt er zo langzamerhand aan gewend en raakt geroutineerd in doorgaan met zijn werk. Dus zoals elke ochtend hebben we onze ochtendmeeting met onze staf af en toe afgeleid door de geluiden met de blik naar de bergen verderop.

In het ziekenhuis gaat iedereen aan het werk. Er is genoeg te doen, vooral in onze kinderafdeling waar we een aantal zwaar zieke kinderen hebben.
Een paar dagen oude baby met een tetanusinfectie, zijn moeder beviel aan de kant van de weg, geen steriele instrumenten om de navelstreng door te knippen. Een zwaar ondervoed meisje, ernstig ziek van de mazelen, een epidemie die weer de kop opsteekt met de grote verplaatsing van de bevolking. En een jongetje al een paar dagen in coma, waarschijnlijk ten gevolge van een hersenvliesontsteking door een tuberculose-infectie.

We doen de ochtendvisite en gaan alle patiënten langs. Het aantal patiënten dat opgenomen zijn in ons ziekenhuis is erg laag. Het is erg moeilijk voor de mensen om ons ziekenhuis te bereiken met alle onrust en onveiligheid. Dit zien we ook aan het soort patiënten die we wel in het ziekenhuis zien, de meeste zijn ernstig ziek doordat het ze een lange tijd heeft gekost om te komen.
Naast het ziekenhuis hebben we vandaag ook onze externe voedingsprogramma. Kinderen die zijn ontslagen uit ons intensieve voedingscentrum komen hier wekelijks voor controle en een nieuwe voorraad van plumpynut (een hoogcalorische pasta gebaseerd op pinda’s)voor de komende week. Ook kinderen die ondervoed zijn maar waarvoor een opname niet noodzakelijk is worden vanuit dit externe voedingsprogramma geholpen. Helaas zien we de laatste weken ook dat het voor deze kinderen en hun moeders moeilijk is om te komen. Van alle kinderen in ons programma, zo’n 60 weten de laatste weken maar de helft het ziekenhuis te bereiken. Dit baart ons zorgen omdat we weten dat deze kinderen zo kwetsbaar zijn en zo weer terug kunnen vallen zonder een extra steuntje in de rug, met alle gevolgen van dien.

Hoe dan ook, we gaan door. Ook vandaag willen we weer kijken of er, tussen de nieuwe kinderen, kinderen zijn die nog niet gevaccineerd zijn tegen de mazelen. Deze kinderen zullen we ook meteen vaccineren om ze te beschermen tegen deze zeer levensbedreigende ziekte.

Kortom een grote bedrijvigheid in het ziekenhuis, ondanks alle geluiden op de achtergrond. Tegen een uur of twaalf kom ik erachter dat er zich buiten het ziekenhuis ook een grote bedrijvigheid is. Het hele expat-team is inmiddels in het ziekenhuis, ze hebben snel wat dingen meegenomen uit het huis en zijn naar het ziekenhuis gekomen. De gevechten die vanmorgen vroeg begonnen hebben inmiddels de buitenrand van Mweso bereikt en de bevolking van Mweso is opnieuw op de vlucht geslagen. Buiten het ziekenhuis staan opnieuw honderden vaders, moeders en kinderen. Het is surrealistisch hoe binnen luttele uren Mweso van een rustig dorpje
veranderd is in een totale chaos met honderden mensen op de vlucht. Met z’n allen wachten we weer af op het vervolg.
Opeens vermindert het gebulder en wordt het langzaam weer stil. De spanning valt langzaam van de gezichten en een uur later is de angstige menigte bijna veranderd tot een dorpspicknick. Mensen lachen weer en zitten bij elkaar, gezellig kletsend op het gras.
Wij besluiten terug naar ons huis te gaan om wat te eten en op onze beurt weer wat spullen bij elkaar te pakken.
Tegen de avond is het grasveld weer leeg, de mensen zijn weer teruggekeerd naar hun huizen. Wij nemen het zekere voor het onzekere en blijven in het ziekenhuis slapen.

Het blijft echter stil die nacht en de volgende dag. Maar wij verliezen weer een strijd; de baby met de tetanusinfectie overleeft de nacht niet en overlijd op zijn vijfde levensdag.

Maartje

Vanmorgen was ik even de weg kwijt. In de armen van de vader die aan kwam rennen lag een kindje. De vader had kilometers gerend om het ziekenhuis te bereiken. In de verte kwam ook de moeder in zicht en de rest van de familie. Dit kindje van 1,5 jaar oud had een schotwond. Hij was geraakt in zijn achterhoofd en de kogel was via zijn kin weer naar buiten gekomen. Geraakt door een afgedwaalde kogel terwijl hij op de rug zat van zijn vluchtende moeder.
Met vragende hulpeloze ogen keek de familie ons aan. Maar er was niets, helemaal niets wat wij konden doen. Een half uur later stierf dit kindje in ons ziekenhuis.
Hoe langer ik hier ben hoe minder ik begrijp. Elke dag probeer ik weer het positieve te zoeken, het goede te zien tussen al dit geweld. Het kleine wat wij hier kunnen doen tijdens deze tijd van zoveel onrect. En het is er; de ondervoede kinderen die sterker en met een glimlach op hun gezicht ons voedingscentrum verlaten, de tientallen mensen die wij dagelijks behandelen voor malaria, alle kinderen die we inenten en beschermen tegen de soms dodelijke gevolgen van de mazelen…..
Maar soms ben ik echt even de weg kwijt en zie ik het niet meer. Voel ik me zo hulpeloos tenmidden van de vreselijke werkelijkheid hier.
Ik denk dat het enige kan doen voor dit kindje, voor zijn familie is maken dat zijn verhaal gehoord wordt. Dat de wereld dit hoort en dat iedereen op zijn manier misschien een stapje extra zet om samen te werken aan een betere wereld.

Maartje

Nu de medewerkers beter hebben geleerd een goede verwijzing te maken, komen er steeds meer patiënten van de gezondheidspost voor een doorverwijzing. Sommigen zijn te zwak om te lopen of fietsen en zeker voor een barende vrouw is geen van beiden een optie. Daarom hebben de medewerkers van Sido vandaag een ‘pouse-pouse’ gekregen, een open duwkar met twee wielen. Om duidelijk te laten zijn dat de kar voor patiënten bedoeld is en niet om bijvoorbeeld mee naar de markt te gaan hebben we er “ambulance van Sido” op geschilderd. Er vindt een semi-officiele overhandiging plaats en de medewerkers zijn zeer blij. Als de kar stuk is zullen de verschillende dorpsoudsten hem zelf moeten repareren; het transporteren van patiënten is deels ook hun verantwoordelijkheid. En nu is het wachten op de eerste patiënt die met de “ambulance” naar het ziekenhuis worden gebracht!

Anita

2:00 Mijn collega klopt op de deur; “Maartje”, wake up! The people are fleeing” Ik stap uit mijn bed en open de slaapkamerdeur. Rondom de olielamp verzamelen we ons. Mweso is op de vlucht. Buiten de muren van ons compound vindt zich opnieuw een volksverhuizing plaats. Dit keer zijn het de inwoners van ons eigen dorp, Mweso. Navraag bij onze guards leert ons dat de bevolking is gevraagd te vertrekken. Of er daadwerkelijk wat gaat gebeuren weet niemand maar we hebben de inwoners van Mweso nog nooit op de lucht zien slaan dus nemen dit zeer serieus. Via de satelliettelefoon overleggen we met het team in Kitchanga en het coordinatieteam in Goma; hoe is de situatie daar? Welke info hebben we, wat zijn de mogelijke scenario’s?
Omdat we vrezen geblokkeerd te raken in ons expathuis als er wel gevechten in Mweso uitbreken besluiten we ons naar het ziekenhuis te vertrekken. In het ziekenhuis kunnen we tenminste doen waarvoor we hier zijn, zorgen voor de patienten en ons personeel bijstaan. Snel zoeken we de belangrijkste dingen bijelkaar en vertrekken we naar het ziekenhuis.
Een rit van niet eens een minuut maar het maakt een onuitwisbare indruk. Het is midden in de nacht en voor de poort van het ziekenhuis staan honderden mensen. Vaders, moeders, kinderen en hun vee, allemaal met spullen op hun rug geknoopt en grote pakketten op hun hoofd. Iedereen zoekt naar veiligheid bij het ziekenhuis. Iets wat beangstigend is voor ons. Als het echt dichtbij komt kunnen we al deze mensen nooit die veiligheid bieden. In het ziekenhuis vinden we al onze collega’s.  Iedereen praat op zachtte toon met elkaar en wacht maar op wat komen gaat.
Om 4 uur besluiten we wat matrassen neer te leggen en wat proberen te slapen. Buiten is het nog steeds stil op zacht geroezemoes van de grote menigte na. Het lukt een beetje om wat slaap te vatten totdat onze chirurg om kwart voor vijf ons wakker roept omdat er een kakkerlak voorbij schuift en om kwart over vijf claimt hij dat er een muis in de kamer rondloopt. Ik krijg er op dat moment de slappe lach van. Liggen we daar te wachten op alle ellende die we ons maar kunnen bedenken, schrikt deze chirurg, die ik in de afgelopen weken de meest ongelofelijke operaties heb zien doen op vreselijke schotwonden, op om kakkerlakken en muizen. Bizarre wereld.
Tegen half zes wordt het licht. Om ons heen is het nog steeds rustig en de grote menigte rondom het ziekenhuis pakt langzaam zijn spulletjes bijelkaar en keert weer terug naar huis. Weer een nacht vol angst overleefd.
Ook wij gaan weer op weg naar ons huis. Tijd voor een ontbijt en een start van een nieuwe werkdag.
 
3 dagen later echter komen de gevechten echter wel dichterbij. Opnieuw vertrekken wij naar het ziekenhuis waar we twee dagen ‘vastzitten’ omdat het te onrustig is om ons tussen het ziekenhuis en ons expathuis te verplaatsen. De meeste bewoners van Mweso blijven echter in hun huis dit keer. Of zij gewend raken aan de situatie of gewoon te moe worden om als maar te vertrekken… we weten het niet. Na twee dagen koelt de situatie weer wat af en gaan ook wij weer terug naar huis. Hoe dan ook, ik wordt er moe van. De constante onzekerheid en het constante verhuizen…..en dan zijn wij nog verzekerd van tenminste een dak boven ons hoofd en voedsel. En dan ben ik hier pas 5 weken in deze situatie…. Deze mensen doen dit al jaren.

Maartje

Afgelopen donderdag vertrok ik met mijn projectcoördinator naar het vluchtelingenkamp bij Mweso. Hutjes van klei en stro, misschien een stukje plastic op de berg. Hier leven honderden mensen sinds de gevechten van eind vorig jaar.
In het ziekenhuis ontvangen we dagelijks patiënten uit dit kamp met onder andere malaria, luchtweginfecties en ondervoeding. We wilden met de ‘chef de camp’ gaan praten om te horen of er veel nieuwe vluchtelingen waren aangekomen sinds de recente gevechten en hoe de gezondheidssituatie in het kamp nu was.
Dit bezoek viel aan het eind van een koude natte dag (ja, het is koud hier!!). Een dag waarop wij, de expats, ook bezig waren om te verhuizen. Na weken in het ziekenhuis gewoond te hebben, hebben we nu een klein knus huisje vlak bij het ziekenhuis.
Enfin, een dag die ik begonnen was op mijn –o zo westerse- crocs, die ik niet kon omruilen voor mijn bergschoenen omdat die inmiddels al verhuisd waren.
Daar bevond ik me dus, in een vluchtelingenkamp op een modderige glibberige berg. Mijn crocs gleden alle kanten op en de enige reden dat ik bleef staan was omdat ik vastgehouden werd door tientallen handjes van de kinderen die enthousiast op hun blote voetjes om deze blonde mzungu (=blanke) heen sprongen.
Daar boven op die koude natte berg ontmoetten wij de chef de camp, die vertelde dat er weer tientallen mensen bij waren gekomen sinds de laatste gevechten. Het was moeilijk leven in het kamp. Er was weinig voedsel, nauwelijks beschutting tegen regen en kou en er waren geen waterpunten.
Zo stond de ‘chef de camp’, een dunne man met een versleten maar brandschoon jasje en een nette broek dit allemaal tegen mij te vertellen. Ik op mijn crocs, met een vies MSF t-shirt en tot mijn haren in de modder.
Wat heb ik een respect voor deze mensen op die berg. Mensen die in zulke moeilijke omstandigheden leven, maar met zoveel waardigheid.

Maartje

Ook deze week komen er medewerkers van de twee gezondheidsposten uit de omringende dorpen naar de polikliniek voor een trainingsweek. Daarin leren ze onder andere welke patiënten ze dringend moeten doorverwijzen naar het ziekenhuis en wordt hun basiskennis over de meest voorkomende ziektebeelden die ze behandelen vergroot. Tijdens de training verblijven ze meestal bij familie in Boguila maar voor degenen wie hier geen familie heeft kunnen ze in een huis op de compound overnachten.

Ook Simone uit Sido is weer voor haar maandelijkse training tot verloskunde-assistent gekomen. Zo leert ze onder andere te bepalen in welke positie een baby ligt en hoe de hartslag van de baby is. Als te trainingsweek voorbij is gaat ze terug naar huis, maar we komen er achter dat het slot van het logeerhuis verdwenen is. Telefoons bestaan hier niet
dus een vraag of boodschap moet letterlijk persoonlijk worden gebracht. Voor we er erg in hebben is er al iemand te voet naar Sido gegaan om te vragen waar het slot is. Ze blijkt het slot hier aan iemand af gegeven te hebben van wie ze de naam niet kent. Daarom loopt ze 25 km mee terug naar Boguila om aan te wijzen aan wie ze het slot gegeven heeft, om vervolgens weer dezelfde weg naar huis af te leggen.

Geen Nijmeegse vierdaagse maar de Centraal Afrikaanse 365-daagse. en dat op blote voeten of teenslippers!

Anita

De laatste dagen is het rustiger hier in Mweso. Geen actieve gevechten hier. De mensen die niet gevlucht zijn pakken langzaam weer wat dagelijkse bezigheden op. Op de marktplaats zitten 4 vrouwen met hun koopwaar en de haren worden weer ingevlochten. Maar de angst blijft, voor hoe lang blijft het stil?
Die angst zie ik elke dag en herinner ik me elke keer als een van onze guards, een oude ‘papa’, de poort van het ziekenhuis voor me open doet.
Een paar dagen terug, tijdens de gevechten rondom Mweso kwam er een nieuwe stroom vluchtelingen op gang. Deze keer waren het mensen vanuit een dorpje hier anderhalf kilometer verderop en ze vertelde dat de gevechten nu al tot in dit dorpje waren gekomen. Deze oude papa kwam met een angstig gezicht en verlegenheid naar ons toe. Hij vroeg ons of hij alsjeblieft zijn post mocht verlaten om zijn vrouw te halen. Hij was doodsbang dat haar iets zou overkomen. Deze oude man, bang om zijn baan te verliezen waarmee hij zijn familie onderhoud maar nog banger dat zijn vrouw wat zou overkomen. Met een gezicht tekenend van opluchting, spanning en angst rende hij letterlijk het ziekenhuis uit.
Een uur later keerde hij terug. Zijn oude vrouw ondersteunend en hun laatste spulletjes op hun rug gebonden. Ze zouden die nacht samen op het ziekenhuisterrein slapen.
Die angst die ik in zijn ogen zag, leeft hier dag in dag uit. Soms op de voorgrond en als het wat rustiger is verborgen achter de dagelijkse activiteiten. Maar hij is er, altijd

Maartje

Vanochtend werd ik om acht uur geroepen voor een stuitbevalling: moeders eerste kind en de billetjes hingen er al een tijdje uit maar de rest kwam maar niet… Prettig genoeg hebben wijze heren vóór ons chique handgrepen bedacht om deze kinderen geboren te laten worden, prachtig in de boekjes maar zonder baas best lastig als het hoofd blijft steken… Gelukkig hebben al mijn oefeningen in Leiderdorp geholpen en kwam het hoofd tóch, alhoewel ik het eigenlijk al een beetje had opgegeven aangezien het kind er slap en blauw bij hing. Fase twee was reanimatie van het kind waarvoor alle spullen altijd uit vier verschillende hoeken moeten komen maar er tenminste wel is: zuurstoftank zit dicht tegen lekkage, geen goede tafel om op te werken alhoewel we die besteld hebben en die eigenlijk gister had zullen aankomen, zuigmachine werkt, maar het slangetje moet ergens uit een kast komen, geen droge handdoek om het kind te drogen, een te groot kapje op de ballon voor adequate beademing en een verloskundige die te langzaam hartmassage geeft. Ondanks (of dankzij?) dat alles gelukkig tóch een goede uitkomst! Het kind moet zijn kracht van alle gebeden gekregen hebben, want vannacht was het de laatste volle maan voor Ramadan. Dit is de nacht waarin God beslist wie er het komend jaar leven en sterven, daarom hebben de meeste inwoners van Chaman deze nacht biddend doorgebracht. Heel bijzonder om in zo’n gelovige samenleving van dichtbij mee te maken.

De eerste keer dat ik onze verloskamer zag, dacht ik ‘wat een kaal, vies zooitje’ als ik me goed kan herinneren. Nu vind ik het ruim, schoon, overzichtelijk en met alle noodzakelijke voorzieningen. Zo snel wen je blijkbaar aan je mogelijkheden. Voor Pakistan is deze verloskamer zeker beter dan de meeste mensen kunnen betalen en Nederlandse standaarden zijn natuurlijk een beetje over de top, hoe heerlijk het ook is als je zelf moet bevallen. Pakistan heeft een populatie groei van 1.9 (NL 0.21) wat betekent dat de bevolking van 160 miljoen zich iedere 36 jaar verdubbelt (Nederland doet er 346 jaar over om 16 milj te verdubbelen…) dus ga maar na hoeveel geboorten er hier plaatsvinden! Daarbij sterft een vrouw bij 1 op de 300 bevallingen (in NL 1 op de 6250) en Chaman blijft zeker niet achter in geboorten én in maternale sterften. Veel vrouwen hier zijn ‘grande multen’ wat zoveel betekent als zesde zwangerschap of meer. We hebben regelmatig vrouwen die al 8 kinderen thuis hebben of voor de 14e keer zwanger zijn. Een standaard vraag hier is hoeveel levende kinderen de vrouw heeft en hoeveel ze er heeft begraven. Het is niet ongebruikelijk dat gezinnen hier tot 4 of 5 kinderen verloren hebben. We leggen de zwangeren daarom uit hoe belangrijk het is om in het ziekenhuis te bevallen en dat ze moeten komen bij bloedverlies en koorts. Ook krijgt iedereen in het laatste zwangerschapstrimester een ‘safe delivery kit’ mee naar huis met een navelstreng klemmetje en mesje en een plastic ondergrondje etc, aangezien we vaak horen dat vrouwen toch thuis bevallen ‘omdat het allemaal zo snel ging’. Voordeel van de zoveelste bevalling is inderdaad dat het snel gaat, nadeel is dat je een hogere kans hebt op complicaties waaronder ernstige bloedingen. Moeders die bij ons bevallen klagen vaak dat het te lang duurt en lopen soms weg uit ongeduldigheid en omdat ze heel erg in oxytocine geloven, een weeënopwekkend medicijn dat de bevalling versnelt maar erg gevaarlijk kan zijn voor kind en moeder. Veel klinieken geven dit echter wel gewoon waardoor je bijna zou kunnen zeggen dat ongecontroleerd oxytocine gebruik hier een van onze vijanden is waar we dagelijks tegen vechten, en het is geen makkelijke strijd maar wel een belangrijke!

Alexa