In de helikopter glijden langzaam de rijstvelden van de Delta onder mij weg.
Ze zijn nu grasgroen en keurig in rechthoekige vlakken verdeeld. Toen ik
hier twee maanden geleden aankwam waren het rechthoekige vlakken water, het
was toen zaaitijd.
Wat zijn die twee maanden snel voorbij gegaan en tegelijktijdig, wat lijkt
het veel langer dat ik hier was.
Ik ben onderweg naar Yangon en morgen vlieg ik terug naar Amsterdam.
Het was een fantastische ervaring om wat betekend te hebben voor de bewoners
van de Delta en ik ga moe maar voldaan terug naar huis en nog belangrijker,
terug naar mijn kinderen.
De helikoptervlucht is erg hobbelig, er staat veel wind en soms zakken we
meters naar beneden. Niet echt aangenaam, dat zie ik ook op de 18 andere
gezichten van mensen die in de helikopter zitten. Een vlucht van 50 minuten
is het maar, het kan mij echter dit keer niet snel genoeg gaan.

In de verte doemt de Schwe Dagon pagode op, met zijn enorme belvormige
gouden omvang die ver boven de stad uitrijst. Het is de grootste en meest
heilige Boeddhistische tempel ter wereld en hij schittert trots in de
avondzon. Yangon, we zijn er!
Ik probeer nog wat laatste beelden vanuit de lucht te vangen maar alle
raampjes worden bijna geheel afgeschermd door daarvoor zittende passagiers.
Hier eindigt mijn avontuur in de Irrawaddy Delta.

Tot ziens land met duizenden pagodes!
Tot ziens aardige mensen!
Tot ziens hardwerkende MSF-staf!
Tot ziens lieve kids van de kampen en de dorpen in de Delta!
Tot ziens lezers van mijn weblog!

Goodbye!! TaTar!! ( goodbye in het Birmees)

 Veel liefs! Kitty

Zonder dat we een bloeddonor hebben gevonden, is de zwangere vrouw met
ernstige bloedarmoede vandaag bevallen. Het was gelukkig een
ongecompliceerde bevalling zonder veel bloedverlies en moeder én kind maken
het goed! Het is mooi om te zien dat er ook genoeg dingen goed gaan en ik
probeer er dan ook maar niet te lang bij na te denken wat er was gebeurd als
het wel een zware bevalling was geweest…

Na het bewonderen van dit kleine nieuwe wereldwonder maak ik een ronde langs
de ondervoede kinderen. Ondanks dat we de kinderen in dezelfde fase van de
behandeling in één kamer proberen te houden, is het iedere dag weer een
puzzel om te achterhalen waar ze allemaal zijn. Vaak zijn de kinderen bij de
moeder achterop de rug gebonden en lopen buiten rond, of vinden we ze onder
het afdak waar ze wat extra eten kunnen koken. Door plaatsgebrek slapen er
soms twee kinderen én moeders op één bed, maar dit proberen we natuurlijk
zoveel mogelijk te voorkomen. Daarom worden de kinderen regelmatig van bed
of kamer verplaatst, wat de zoektocht naar het juiste kind in stand houdt.
Vandaag was een moeder ons voor en heeft op eigen initiatief in een totaal
andere kamer zelf een leeg bed in beslag genomen. Ik kon er wel om lachen
maar zo kunnen we natuurlijk blijven zoeken! Daarnaast zijn er nog nieuwe
opnames, kinderen die met ontslag zijn, soms overleden kinderen of moeders
die hun kind tegen doktersadvies in mee terug naar huis hebben genomen. Dit
maakt het gepuzzel er niet makkelijker op en naast de kinderen spelen de
dossiers soms ook verstoppertje, maar na enig speurwerk zijn alle kinderen
en dossiers weer compleet.
Tijdens mijn zoektocht naar de nieuwe opnames loop ik een van de kamers
binnen. De kamers van het ziekenhuis bevinden zich in een lange rij langs
een overkapte verhoging, tegen het vuil en het water van de soms hevige
regenbuien. Aan de achterkant van de kamers bevind zich ook een deur en een
trappetje naar beneden, waar de patiënten vaak buiten in de schaduw zitten.
Wanneer het broertje van een patiëntje mij in de deuropening ziet
verschijnen, vliegt hij in één sprong luid gillend het trappetje af. Er zijn
hier regelmatig kinderen die nog nooit een blanke hebben gezien en ik kan me
goed voorstellen dat dat ook erg schrikken is! Samen met de moeders op de
kamer moet ik er hard om lachen en ook later op de dag kan ik een nieuw
kindje maar moeilijk onderzoeken omdat hij vooral vér van deze enge blanke
vrouw vandaan wil blijven. Dan heb ik na een zoektocht het juiste patientje
eindelijk gevonden, vlucht het er kind alsnog vandoor!

Anita

Op de verloskundeafdeling ligt een hoogzwangere vrouw met een ernstige
bloedarmoede. Met haar zeer lage HB en het bloedverlies van de aankomende
bevalling bestaat de een kans dat ze dit niet zal overleven, tenzij ze
tijdig een bloedtransfusie krijgt. Omdat een bloedbank hier niet bestaat,
moet het te doneren bloed van een familielid komen. Maar de vrouw heeft het
nadeel een weinig voorkomende bloedgroep te hebben, waardoor er nog geen
geschikte donor voor haar is gevonden.

Door de start van het regenseizoen is er een piek in het aantal patiënten
met malaria. Een van de complicaties van malaria is bloedarmoede, die zeker
bij kinderen ernstig kan verlopen. Er is daarom een toename van het aantal
benodigde bloedtransfusies. Wanneer de bloedgroep van een oom van een kind
met ernstige malaria wordt getest, valt mijn oog toevallig op het briefje
met de uitslag: B-negatief. Dit betekent dat hij helaas geen bloed aan het
kind kan geven, maar dit is wel dezelfde bloedgroep als van de zwangere
vrouw! Er ontspringt me een gevoel van opluchting nu de vrouw misschien toch
een transfusie kan krijgen. Via een tolk vragen we de man of hij bloed wil
geven voor een andere patiënt dan zijn neefje. Gelukkig gaat hij akkoord en
worden er nog een aantal testen gedaan om te kijken of het bloed werkelijk
geschikt is. Helaas blijkt de man hepatitis te hebben, waar hij natuurlijk
meteen een behandeling voor krijgt. Maar intussen wacht de hoogzwangere
vrouw nog steeds op een geschikte bloeddonor…

Anita

Sommige dingen zullen nooit wennen en dat is misschien maar goed ook. Binnen vijf dagen tijd heb ik nu al vier kinderen met mijn eigen ogen zien overlijden, waarvan vandaag zelfs twee. Het raakt me minder heftig dan bij het eerste kind, maar het blijft een onwerkelijk, verdrietig en vooral frustrerend gevoel.

Op de afdeling is vannacht weer een ondervoed kindje opgenomen. Uitgemergeld, vel over been en wonden op de billen en de rug van drukplekken door de uitstekende botjes. Zeven maanden oud en dan maar drie kilo wegen, het is bijna niet te geloven. Dit jongetje was vorige week ook al opgenomen, maar moeder had hem weer mee naar huis genomen. Misschien vond ze de vooruitgang te langzaam gaan, had ze thuis andere dingen te doen of wilde ze de hulp inroepen van een traditional healer.

Het is soms moeilijk de moeders te overtuigen dat ze moeten blijven en soms ‘verdwijnen’ ze gewoon zonder je erg in hebt. Deze moeder was gisteravond terug gekomen omdat het weer slechter met hem ging. Enkele uren later ligt hij te snakken naar adem in zijn zuurstofmasker. Zuurstof is een van de weinige dingen die we kinderen met ademnood kunnen geven; intuberen om een kind te kunnen beademen is hier helaas geen optie. En dat is toch wel een groot en moeilijk contrast met het werken in een westers ziekenhuis. Daar komen dit soort gevallen niet eens voor, en al zou dat zo zijn dan wordt het meteen op de intensive care opgenomen. Wat hier de intensive care heet, gebeurt in Nederland gewoon op de afdeling: sondes, infusen, bloedtransfusies etcetera. Een totaal andere
patiënten categorie en een totaal andere werkomgeving.

Niet veel later overlijdt het jongetje. Acht van hun negen kinderen in het gezin zijn nu overleden. Met het lichaampje in doeken gewikkeld en hun enige overgebleven kind achter hen aan, moeten ze nog vijftig kilometer terug lopen naar hun dorp.

Dezelfde ochtend wordt er een slappe en comateuze peuter binnengebracht. Hij heeft een ernstige bloedarmoede, een van de complicaties van malaria. Nog voor het kind goed onderzocht kan worden, stopt hij met ademen en wordt tevergeefs gereanimeerd. Als de ouders eerder naar het ziekenhuis waren gekomen, had hij een levensreddende bloedtransfusie kunnen krijgen, zeker omdat hij er verder gezond en goed gevoed uit zag. Maar omdat het ziekenhuis voor veel mensen zover weg is, gaan ze er pas op het laatste moment naar toeen kan dat wel eens té laat zijn.

Gelukkig zijn er ook genoeg leuke dingen die mijn dag weer een beetje goed maken. Vier kinderen van het voedingsprogramma zijn voldoende aangekomen om naar huis te mogen. Dan voel je weer even waar je het ook al weer allemaal voor doet! Daarnaast heb ik een hoop schik met een aantal moeders, ondanks dat ik hun Sango en zij mijn Frans niet kunnen verstaan. Door dit soort momenten wordt de somberheid van de trieste momenten weer een beetje gecompenseerd.

Anita

Na ruim een week in CAR te zijn, zijn vele dingen al heel gewoon. Zoals het
schudden van ieders hand aan het begin van de dag; en met zoveel personeel
zijn dat vele handen! Het “bonjour” of “barala” tegen iedere onbekende die
je tegenkomt en zeker kinderen, de reactie “merci, ca va?” terug. Het horen
van je naam uit de radio als iemand je zoekt of je zelf iemand nodig hebt.
Het standaard antwoord “j’ecoute, canale deux” alvorens op het andere kanaal
verder te praten. Nog makkelijker dan een mobiele telefoon!

De ‘waterladies’ die met grote gele containers op hun hoofd in een rij over
het terrein lopen om de waterpunten bij te vullen, hun kleurrijke rokken en
de lange puntige antennes die ze met ijzerdraad van hun haar hebben gemaakt.
Kinderen die in voddige kleren achter hun moeders aanlopen, vaak met hun
kleine broertje of zusje achter op de rug.

De geiten, kippen, honden en koeien die over het ziekenhuisterrein
rondzwerven. Elk gebouw heeft een hek, wat de koeien en de jongens die soms
om hun rug zitten ervan moeten weerhouden dichter bij de patiënten te komen.
Maar de kippen trekken zich van dit hek natuurlijk niets aan en lopen dan
ook vrolijk kakelend rond, gelukkig nog net niet onder de ziekenhuisbedden
door.

Onze achtertuin annex badkamer. Een latrine aan de ene kant, waarbij je in
ieder geval niet kan vergeten door te trekken .  De open ‘bush-douche’
aan de andere kant: een groot vat met water boven aan een trap, een
douchekop en een omheining. Meer heb je niet nodig en met een beetje geluk
warmt het water met goed weer door de zon zelfs een beetje op! En wat is er
mooier dan een douche onder de heldere sterrenhemel?

Het vroeg naar bed gaan, enerzijds door de vermoeidheid na een lange
werkdag, anderzijds doordat er na de vroege zonsondergang niet veel anders
te doen is. Het slapen onder een klamboe tegen de muggen en ander ongedierte
die vanuit het niets verschijnen, vooral als je dat even níet wilt. En het
(heel…) vroeg gewekt worden door de vele kraaiende hanen, om bij het
aanbreken van een nieuwe dag naast de inmiddels gewone dingen ook weer vele
nieuwe ervaringen op te doen!

Anita

Elke donderdag, vrijdag en zaterdag ochtend begint de werkdag met een
training voor de lokale staf. Donderdags is het de bedoeling dat ik deze ga
verzorgen, vrijdag de arts en zaterdag iemand van de lokale staf zelf. Voor
de training vandaag begint, ga ik eerst even langs ‘kamer zeven’, om te
kijken hoe het met de ernstig ondervoede baby van gisteren gaat. Het kon
twee kanten opgaan: of ik zou hem een stuk levendiger aantreffen, of nog
slechter dan hij er al aan toe was. Helaas is het laatste het geval. Zijn
oogkassen staan nog holler dan ze al waren en zijn wangen zijn nog meer
ingevallen. Bij het geven van een beetje melk, beweegt zijn mondje minder
gretig dan gisteren; een slecht teken. Als ik na de training opnieuw naar
hem onderweg ben, word ik via de radio opgeroepen. De baby stopte met ademen
en is tevergeefs geprobeerd te reanimeren. De moeder zit luid huilend op het
bed, vader was er nog net op tijd bij. Hoe oneerlijk kan het zijn. Dat je
ook je vijfde kind verliest, omdat je niet genoeg moedermelk hebt. Geen
melk, geen leven. Op zo’n moment wordt armoede pas echt zichtbaar. Een
familielid zit verslagen met het lichaampje op schoot. Andere moeders op de
kamer kijken zwijgend toe. Meer dan een hand op de schouder kan ik de ouders
niet bieden. In dezelfde vieze doeken als waar het mee binnen werd gebracht,
wordt het kindje ingewikkeld en mee naar huis genomen, enkele tientallen
kilometers lopen. Pas als ik de kamer af loop voel ik mijn ogen branden en
komen er tranen te voorschijn. Dit is de realiteit van de Centraal
Afrikaanse Republiek. Ik had gehoopt er nog niet meteen mee geconfronteerd
te worden. Maar door hen gisteren zelf opgenomen te hebben en door het
verhaal van de belaste voorgeschiedenis, houdt de baby me de rest van de
ochtend van mijn werk. Zijn holle ogen blijven op mijn netvlies staan als ik
in de computer wat gegevens wil invoeren. Pas na de lunch lukt het weer om
echt iets te gaan doen.

 Anita

Wat me na de eerste week hier in de Centraal Afrikaanse Republiek het meest
aangrijpt maar tegelijkertijd ook erg aanspreekt is de zorg voor ondervoede
kinderen. Zoals ik eerder schreef zijn kinderen, zeker als ze ziek zijn,
het meest kwetsbaar voor ondervoeding. Het zijn hier niet de grote getallen
zoals dat in andere meer woestijnachtige landen het geval is, maar juist
daardoor zijn het vooral de individuele gevallen die me bezig houden.

Zoals het kleine weesje van een paar maanden oud, die gevoed wordt door een
familielid als min waarvan het jongste kind al een kleuter is. Hoe leg je
via een tolk uit, dat de melk die de vrouw nog produceert niet voldoende is
voor een baby die volledige borstvoeding nodig heeft? En hoe moet het kind
dan gevoed worden, als er lokaal geen poedermelk te verkrijgen is, over het
hygiënisch bereiden ervan nog maar niet te spreken? Vragen waar ik geen
antwoord op heb, of het eigenlijke antwoord dat het kind waarschijnlijk
geen toekomst heeft niet wil horen.

Een soortgelijk patiëntje komt ook vandaag binnen. Terwijl ik over het
grote terrein van het ziekenhuis loop, zie ik onder een boom een jonge vrouw op
de grond zitten met een zeer uitgemergelde baby, ingewikkeld in wat vieze
doeken. Letterlijk vel over been. Ik had niet verwacht dat me dat zo zou
aangrijpen. De baby met het gewicht van een te kleine pasgeborene, kijkt me
aan met de wijze ogen van een groot kind en heeft het gerimpelde en zeer
ingevallen gezicht van een oude man. In werkelijkheid is de baby volgens de
moeder drie maanden oud. Samen met de arts hebben we daar zelf onze
twijfels over, aangezien het kind er ouder uit ziet. Tijdsbesef is hier een ruim
begrip.

Na een kort onderzoek nemen we het kind meteen op in de voedingsafdeling
van het ziekenhuis. Van de week hebben we een en ander gereorganiseerd,
waardoor alle kinderen die in dezelfde fase van de behandeling zitten in dezelfde
kamer zijn. Zo starten de kinderen in fase I, waar ze een lichte melk
krijgen om te stabiliseren en hun metabolisme weer op gang te brengen. Als
ze aankomen en het beter gaat gaan ze via een transitiefase over naar fase
II, waar ze om te groeien een veel eiwit- en energierijkere melk krijgen en
de eerder beschreven plumpynut. De kinderen krijgen de melk met een lepel
omdat dat hygiënischer is dan met fles en speen, die hier trouwens niet
eens te verkrijgen zijn. Veel vrouwen hebben geen lepel en schaaltje, waardoor
het merendeel van de kinderen de speciale melk uit oude plastic
medicijncontainers drinkt. Het is moeilijk om de moeders te overtuigen dat
het kind eerst déze melk moet drinken voor het weer aan de borst mag en we
vinden dan ook regelmatig volle bakjes onder het bed terug. We willen dat
er iemand op de kamer blijft om te zorgen dat alle melk op gaat, maar met één
verpleeghulp die ruim twintig kinderen in drie kamers moet observeren is
dat bijna niet te doen. Ook hier is improviseren de enige oplossing en met wat
han en span diensten van andere afdelingen gaat het elke dag een stukje
beter.

De net opgenomen zeer uitgedroogde en ondervoede baby krijgt eerst een
speciale rehydratievloeistof. Dat het met veel zuigbehoefte gretig drinkt
is een goed teken, maar ik heb mijn vraagtekens of het kind het zal halen. Als
ik later via een tolk met de jonge moeder praat, de meeste vrouwen spreken
alleen Sango of een andere lokale taal, vertelt ze dat dit haar vijfde kind
is. De andere vier heeft ze allemaal steeds na een paar maanden verloren
omdat ze niet genoeg melkproductie heeft. Ook deze baby heeft ze tevergeefs
door een min proberen bij te voeden, maar is desondanks ernstig ondervoed.
Hier op de afdeling wordt nu goed hem gezorgd, maar ik kan het niet nalaten
frequent even bij dit magere ‘kleine oude mannetje’ te gaan kijken en hem
een extra slokje te geven.

Anita

Pain Nai Gone 22 juli:
We hebben gisterenmiddag een handover van de follow-up gedaan aan het clinic team. Zij gaan nu iedere middag naar de kampen zolang deze nog open en bevolkt zijn.
Vandaag vertrokken naar Pain Nai Gone en na een bootreis van 8 uur aangekomen. We zijn met een grote en een kleine boot gekomen. De grote boot volgeladen met supplementaire voeding en meubilair voor de kliniek annax woonhuis die hier kortgeleden gebouwd is. Sinds een maand hebben we in 4 regio’ s in de delta fixt clinics waarin teams werken en die, zoals voorheen, in een aantal dorpjes in de omgeving mobile clinic doen. De klinieken zijn zo gebouwd dat ze meteen als woonhuis voor de teams kunnen dienen.
De reis hier naartoe over de enorme rivieren van de Ayeyarwady Delta was aangenaam. Ik heb een leuk team wat bestaat uit vier nationale stafleden waarvan alleen de dokter Engels spreekt. Soms wat lastig, maar ik leer hierdoor steeds meer woordjes Birmees.
De Delta is niet een bijzonder natuur gebied. Het is er vlak en kaal, veel rijstplantages waar de boeren met hun schitterende waterbuffels op aan het werk zijn.
Af en toe een klein dorpje die uit de verte aan vrolijke campings doen denken door hun veelkleurige plastic sheetings van oranje, blauw, wit en soms multicolor. Er is natuurlijk niets vrolijks aan en als je dichterbij komt is de werkelijkheid schrijnend.

In Pain Nai Kone aangekomen worden we ontvangen door het medische team aldaar. Ze hebben besloten dat wij, als gasten en allemaal dames, in het huis mogen overnachten en dat zij, allemaal mannen, op de boot zullen slapen. We kunnen de eerste twee dagen ook de kliniek gebruiken om onze eerste ronde screening te doen in dit dorp.
Het huis is aangenaam, traditioneel bamboe, meer een hut dan een huis eigenlijk. Het ligt aan de rivier en de badkamer en toilet liggen achter het huis op palen verbonden door een bamboe bruggetje met het huis.
Moe van de reis zijn we al om 21.00 uur gaan slapen.

23 juli
De eerste dag wegen en meten in Pain Nai Gone. Het is een behoorlijk groot dorp, dus ook veel kids. Vandaag hadden we 179 kinderen waarvan 75 behandeling nodig hadden. Morgen komen er nog rond de 100 en dan kunnen we naar de omliggende dorpjes.
We (het team) zijn inmiddels zo goed op elkaar ingespeeld dat we zeer efficient gewerkt hebben. Een van de teamleden bemoeit zich voornamelijk met het eten en blijkt een voortreffelijke kok te zijn. Er is hier niets in het dorp, geen restaurant geen winkeltjes, we hebben al ons eten meegenomen uit Labutta.

In het dorp is helaas wel een zeer lawaaige karaoke annex film gelegenheid. Birmezen houden van lawaai denk ik want met muziek, film of wat er maar ook geluid voortbrengt, moet op maximaal volume.
De plaatselijke ‘ bioscoop’  maakt lawaai tot middernacht en daar ben ik niet zo blij mee. Verder lijkt niemand zich eraan te storen, klaarblijkelijk zijn ze gewend aan lawaai.
Verder wemelt dit huis ook van de ratten, het is eigenlijk niet zo verwonderlijk, want iedereen gooit hier afval op straat, rattenlokkers eerste klas en in de nacht zetten ze hun jacht naar voedsel voort in de huizen. De tradionele huizen zijn aan alle kanten open, dus honderd manieren voor ze om binnen te komen.
Weer rusteloze nachten dus…………….

24 juli
Vanmorgen een chagerijnige ochtend. Eenandere NGO is hier gisteren aangekomen en bezig met precies hetzelfde wat wij doen, alleen zonder wegen en het vestrekken van supplementaire voeding. Alleen MUAC dus, ze hebben vanmorgen om 7.00 uur alle kinderen >5 verzameld in de monestry om een assesment te doen. Ik ben naar ze toe gegaan om erover te praten. De dokter in charge had nog nooit gehoord van een cluster meeting en nutrition meeting waain alle NGO’s hun bezigheden met elkaar afstemmen om dit soort overlapping te vermijden.
We zijn drie keer door het dorp gegaan om moeders te pushen om naar ons toe te komen met hun kind, zonder resultaat. We hadden vandaag in totaal 10 kinderen in plaats van de verwachte 100.
De middag gebruikt om, samen met het medische team, een plan te maken voor de komende 3 dagen waarin we 14 dorpen moeten gaan screenen. Sommige dorpen liggen uren varen uit elkaar, dus moeten we zo efficient mogelijk werken willen we maandag weer naar Labutta terug kunnen. Het medische team maakt van deze gelegenheid gebruik om consultaties in de dorpen te doen en tegelijkertijd een handover voor de follow-up van ons te krijgen. Goed plan lijkt het, we hebben nu meteen een model om te gebruiken voor de volgende 3 regio’ s, altans, het nutrition team, ik vertrek volgende week
25 juli
Vandaag  5 dorpen gescreend met hele moeilijke namen, dus die laat ik achterwege. De enige die in mijn geheugen gegrift staat is Dani Seik. Trieste mensen in de voelbare zware atmosfeer. Meer dan de helft van de bevolking heeft de cycloon niet overleeft, met name veel kinderen. Over het algemeen is het aantal kinderen >5 gemiddeld 12% van de bevolking. Hier is dat slechts 7%, we hadden hier maar 16 kinderen te screenen. Zo triest!!  Dani Seik ligt aan de grootste rivier van de Delta, de Irrawaddy river is meer dan 3km breed. Dani Seik ligt dus erg kwetsbaar aan het randje van deze watermassa.
Meer dan 300 mensen lieten hier het leven, het voelt zwaar aan. De wetenschap heeft op ons allemaal effect, we zijn stilletjes bij het anders zo vrolijke meten en wegen van de kinderen.

Ondertussen hebben we een telefonische update over de siuatie in Labutta. De kampen lopen leeg, deze week zijn er 2000 mensen terug naar hun dorpen in de Delta gegaan, vaak met tegenzin en bang voor de toekomst. We doen er vanalles aan om het toch zo aangenaam mogelijk te maken. De 10.000 Kyat per persoon die de kampbewoners meekrijgen is inmiddels veranderd in 50.000 Kyat per huishouden. Ons psycho-sociale team doet er alles aan om de bewoners geinformeerd te houden en te ondersteunen waar mogelijk. De sfeer in de kampen is er niet beter op geworden, mensen zijn onrustig door wat komen gaat. Gaan ze ondersteuning krijgen bij de wderopbouw van hun huizen, waar moeten ze tot die tijd in slapen? Dit zijn vragen die de gemoederen dagelijks bezig houden.
De gelddistributie is nu verplaatst van de jetty naar de kampen zelf en het is een enorme dagelijkse klus waar een groot deel van ons team mee bezig is. In Labutta vervelen ze zich dus ook niet, net als wij.

26 juli:
Slecht weer, veel regen en een harde wind. We kunnen niet aanmeren bij het dorpje waar we vandaag beginnen, het water is te ondiep. De bewoners voelen er niets voor om door de regen naar onze boot te komen met een eigen bootje, dus zetten we onze kleine boot in voor dit doel. Het duurt echter nog lang voordat de eerste kinderen onze boot enteren, dus 4 uur later hebben we pas 14 kinderen gezien. We moeten nog naar twee dorpen na deze,  en het is al 14.00 uur in de middag als we eindelijk doorgaan met onze reis. We redden het nog net voor het donker wordt naar een ander dorp. Het andere dorp moeten we morgen doen. Er onstaat lichte paniek in het team, want dan moeten we morgen naar 6 dorpen die ver van Pain Nai Gone vandaan liggen en ook nog ver uit elkaar.
We besluiten om morgen om 7.30 uur te vertrekken en als we in tijdnood komen het team in tweeen te splitsen en de kleine en grote boot samen in te zetten. Maandag moeten we terug naar Labutta omdat ik woensdag al vertrek naar Yangon en we de dinsdag nodig hebben om een trip rapport te schrijven en te evalueren etc.
Terug in Pain Nai Gone wacht er een novice monnik op de steiger op ons. Hij is met spelen gevallen en heeft een gapend gat in zijn hoofd. Het moet gehecht worden, maar hij is erg flink deze jonge monnik. Ongeveer 10 jaar oud en 6 jonge-monnik vriendjes bij hem om hem te ondersteunen. Na een half uurtje gaat hij  met een prachtig verbonden hoofd  terug naar het klooster.
Wij eten vanavond bij de mannen op de boot, maar ik hou het niet erg lang uit omdat er weer keiharde karaoke video’ s gespeeld worden op de video speler van de boot.. Ze kunnen hier eindeloos naar dezelfde filmpjes kijken en luisteren en de hele boot zingt dan mee. Het lijken af en toe gecoverder nummers uit de jaren 60/70. Country, maar ook slijmerige meedein nummers, die vinden ze het leukst.
Terug in het huisje zie ik dat er inmiddels ook vleermuizen hun intrek hebben genomen en een aantal giga groene sprinkhanen die mijn haar als perfecte landingsplaats gekozen hebben…………..

27 juli:
Erg vroeg 7.30 vertrekken, maar nodig, anders halen we het niet. Het dorp wat we gisteren niet gehaald hebben doen we als eerste.
De tocht naar de volgende dorpen van die dag duurt 2,5 uur en gelukkig ligt het volgende dorp aan de overkant hiervan. Het zijn redelijk grte dorpen waar we toch wel een paar uur bezig zijn
Om 14.00 uur vertrekken we met de kleine boot naar de twee andere dorpen. Deze liggen aan kleine rivieren die niet toegankelijk zijn met de grote boot. De tocht gaat door een wirwar van kleine rivieren, dwars door de bush. Veel mangroves hier en we moeten oppassen dat we niet aan de takken blijven hangen, zo smal is het soms.
In het dorp ligt een grote boor op zijn kop, behoorlijk verwoest half over een huis heen. Nargis heeft dit gedaan en bij het zien van deze plaatjes besef ik iedere keer weer wat een enorme kracht deze cycloon gehad heeft.
We krijgen van de dorpleider een soort afdak waar we ons werk kunnen doen. We zien hier een bewoner van 3 miles camp met haar baby die helemaal blij is ons weer te zien. In tegenstelling tot de verhalen die we doorgaans horen, is deze vrouw erg blij om weer terug te zijn in haar dorp. Ze heeft  veel meegekregen van verschillende NGO’s en vertelt natuurlijk ook hoe blij ze is met het geld wat door AzG gedoneerd is.
We zijn een uurtje bezig en klaar voor het volgende dorp.
Uiteindelijk komen we om 15.30 uur terug bij de grote boot en kunnen we terug naar Pain Nai Gone. We hebben het gehaald…het voelt goed, een behoorlijke klus is geklaard, we hebben de afgelopen dagen 508 kinderen gewogen, gemeten en behandeld.
Morgen met een goed gevoel terug naar Labutta om mijn laatste klusjes af te ronden en dan weer terug naar huis!!
Op de grote boot zit ik in het zonnetje, wat voor het eerst sinds we zijn aangekomen schijnt, wat om mij heen te kijken. Plotseling zie ik de bovenkant van een menselijk skelet aan de waterkant onder de planten. Er zijn alleen Birmees sprekende mensen in de stuurhut en ik weet niet hoe ik het uit moet leggen. De boot gaat snel, en de smalle rivier leent zich niet om te keren voor een grote boot.
Ik besluit om het niet aan mijn team te vertellen, ze praten al iedere avond over geesten die hier ronddolen van de verdronken mensen. Allemaal zijn ze er heel bang voor.
Ik hoop dan maar dat een volgende boot wel kan stoppen en dit mens een behoorlijke begrafenis kan geven.
Mijn goede gevoel wat ik had van die dag is plotseling versomberd. Ik had niet gedacht dat na drie maanden mensen al zo volledig vergaan zijn. Ook had ik niet gedacht zoiets nu nog tegen te komen, al weet ik dat er nog zovelen vermist worden.
De realiteit van wat er hier gebeurd is dringt weer met alle hevigheid tot mij door.

Kitty

Inmiddels zijn al mijn spullen bedekt met een laagje grijze schimmel, mn kleding wemelt van de kleine beestjes en ruikt naar natte hond. Het kan hier dagen met bakken uit de hemel regenen en niets wordt meer echt droog.
Soms duurt het een week voordat we onze schone kleding uit de was terug hebben, met dit zweterige klimaat is dat een probleem want je wilt toch iedere dag iets schoons aan. Voor een twee maanden missie neem je niet je hele kledingkast mee. Ik heb hier dus heel veel kleding voor een prikkie laten maken door de plaatselijke tailors.
De aanwezigheid van alle NGO’ s in Labutta is op vele manieren erg goed voor de werkgelegenheid.
We huren inmiddels 7 panden voor kantoor, opslag en behuizing van de locale en expat staf en we huren nog steeds het guesthouse in de stad volledig af. Wij alleen hebben al gezorgd voor zo’ n 90 consumerende stafleden en er zijn nog een kleine 20 andere NGO’ s operationeel hier. Samen hebben we een paar honderd medewerkers Labutta binnengehaald en/of werk verschaft aan de plaatselijke bevolking.
Neem alleen al de haven van Labutta, de Delta is slechts te bereiken per boot, dus hebben wij alleen al rond de 20 boten (groot en klein). Voor onze medische-, water en sanaitatie- en distributie teams.
Labutta is van een provinciestadje de metropole van de Delta geworden.
Helaas zal dit feestje, wat voor de getroffen Delta bewoners natuurlijk al helemaal geen feestje is, eindig zijn.
Veel NGO’ s zijn al aan het afronden en ook wij gaan volgens planning eind oktober weer weg. Dan wordt iedereen geacht de draad weer te hebben opgepakt en Labutta zal weer het oude rustige provinciestadje zijn wat het voor de cycloon was.
Laten we hopen dat dat ook geldt voor alle getroffen  Delta bewoners!

Groetjes van Kitty

Door de paar dagen overdracht met de verpleegkundige die ik ga vervangen, krijg ik een steeds beter idee van de mijn werkzaamheden. Dit zal met name de OPD zijn (out patient department, waar mensen als eerste naar toe komen als ze ziek zijn), de vaccinaties, het voedingscentrum en de ?human resource management,? zoals het maken van de roosters. Ik kan me nog niet voorstellen dat over een paar weken het allemaal een stuk makkelijker schijnt te zijn dan het nu lijkt?

We maken een eerste ronde langs het ambulante voedingsprogramma. Omdat CAR een lage bevolkingsdichtheid heeft en erg groen is, is er over het algemeen voldoende eten al is er slechts weinig variëteit. Maar deze maand is het begin van het regenseizoen en de geplante gewassen moeten nog uitkomen. Kinderen zijn het meest kwetsbaar en zeker als ze ziek zijn snel ondervoed. Ze hebben een goede behandeling nodig om te kunnen overleven.

Mensen komen soms wel 60 kilometer van het ziekenhuis en hun enige vorm van transport is ter voet. Het is in Nederland niet voor te stellen om van Amsterdam naar Rotterdam te moeten lopen om naar het dichtstbijzijnde ziekenhuis te gaan. Daarnaast moeten de mensen op het land werken, dus als ze bij hun kind in het ziekenhuis moeten blijven betekent dat ze een week niet kunnen werken en daardoor misschien nog minder te eten hebben. Daarom komen de ondervoede kinderen die er redelijk aan toe zijn één keer per week naar het ziekenhuis om opnieuw gewogen en onderzocht te worden en hun wekelijkse voorraad ?plumpynut? mee te krijgen; kant en klare zakjes met een soort pindakaas vol goede voedingsstoffen om er weer bovenop te komen.

De kinderen die te zwak of te ziek zijn worden opgenomen in het therapeutische voedingscentrum. De laatste dagen worden er elke dag nieuwe kinderen opgenomen, waardoor ze de plek van ander patiënten innemen. We bedenken verschillende oplossingen om de kinderen die er de komende weken verwacht worden een plek te bieden; meteen de eerste dag blijkt al dat het werk hier met name uit improviseren en flexibiliteit bestaat!

’s Avonds wordt er een groot feest gegeven ter ere van de verpleegkundige die weg gaat. Het is leuk om alle lokale staf in hun mooiste kleding uitbundig te zien dansen en ik doe dan ook vrolijk mee. Als we naar afloop op onze veranda zitten na te kletsen, horen we op de achtergrond een klagelijk gezang. Vanmiddag is er een kind overleden en de gewoonte is om het hier meteen te begraven. De fel bezaaide sterrenhemel zoals je die alleen in Afrika ziet met de grote volle maan versterken bij mij de impact van het klaaglied.

Anita

Vanmorgen hebben we de kinderen het laatste kamp en kleinste kamp (1 mile camp) gemeten en gewogen. We hebben nu bij elkaar zo’n 750 kinderen >5 gescreend.
Nu de follow up en dat gaan wij als nutrition team in de kampen niet zelf doen, we  doen morgen een hand-over aan het team van Labutta clinic. Wij, het nutrition team, gaan waarschijnlijk volgende week door met screenen van de kinderen in de dorpen in de Delta. We hebben hierover vanmiddag een vergadering om de voors en tegens te bespreken. Omdat ik hier nog maar een kleine twee weken ben vanaf nu, lijkt dat het beste plan. Op die manier kan ik samen met de nog jonge en onervaren dokter van mijn team al doende een goed werkend model uitvinden in het veld, zodat ze op eigen kracht verder kan in dat uitgestrekte Delta gebied.

Vandaag zijn er ook weer in totaal 81 mensen uit de kampen terug naar hun dorpen vertrokken en maandag gaan er weer 675 terug. Vanmorgen was er bij het vertrek van de eerste 81 een distributie team van ons aanwezig. Ze hebben wat bruibare spullen meegekregen en geld; 10.000 Birmese Kyat, ongeveer 10 dollar per persoon. Dat lijkt weinig, maar dat is hier een aardig bedrag, voor velen een halve maand salaris. Voor een gezin van 5 personen is dat met 50 dollar een klein kapitaal. Het is fijn dat mensen hiermee weer een begin kunnen maken voor de wederopbouw van hun bestaan, maar de sfeer bij het vertrek vanochtend was treurig. De delta bewoners zien er tegenop om terug te gaan naar daar waar ze allemaal nare herinneringen aan hebben en waar in de meeste gevallen ook nog niet iets nieuws is gebouwd. De meeste deltabewoners zijn rijst-agrariers, en de zaai periode is allang voorbij. Dit betekent ook geen inkomen uit de oogst.
Er zijn een aantal NGO’s actief in de delta die ondersteuning bieden met livelihood (levensonderhoud), hopelijk kunnen zij deze mensen helpen in de basis om een nieuw begin te maken.
Groetjes van Kitty

Het lijkt al weken geleden dat ik thuis was al kan ik eigenlijk nog steeds niet helemaal geloven dat ik daadwerkelijk hier ben. Midden in Afrika, in de Centraal Afrikaanse Republiek. Daar zit ik dan op de veranda van mijn ?nieuwe huis?, bij te komen van alle nieuwe indrukken. Het is moeilijk te weten waar te beginnen met schrijven want ook in mijn hoofd is het een lichte wirwar van indrukken en gedachtes.

Twee dagen geleden ben ik ?s ochtends vroeg aangekomen in CAR. De vochtige aardse geur is het typische welkom van weer terug in Afrika te zijn. Op de luchthaven is het een drukte van jewelste rond de bagageband, maar tussen alle mensen door zie ik mijn tassen liggen, wat toch altijd weer voor een opluchting zorgt! We worden opgehaald door aan AzG auto en naar het kantoor in de hoofdstad Bangui gebracht. Ook hier worden we verder gebriefd over veiligheidsaspecten, achtergronden en inhoudelijke zaken. Meteen de volgende dag gaan we al met een klein vliegtuigje naar het project. We landen in verschillende plaatsjes om lading te lossen en mensen af te zetten en op te halen en het lijkt daardoor net of we in een bus zitten, met als enige verschil dat als je nu naar buiten kijkt je een grote groene vlakte ziet van bomen en velden met kleine vierkante hutjes. Als ik vanuit de lucht Boguila te zien krijg, mijn woonplaats voor de komende maanden, voel ik een glimlach op mijn gezicht verschijnen. Langs de landingsbaan staan tientallen mensen en kinderen te wachten. Een warm welkom! Ook de verpleegkundige die ik ga vervangen en de rest van het team is aanwezig. Ik was toch redelijk nieuwsgierig wie deze komende maanden mijn collega?s, huisgenoten én ?familie? zullen worden en de eerste indruk is meteen positief dus dat belooft veel goeds!

De Canadese verpleegkundige die ik ga vervangen geeft me een rondleiding over het terrein. Het ziekenhuis is vroeger door missionarissen gebouwd maar verlaten toen de onrust hier in het noordwesten van CAR begon. Het bestaat uit meerdere gebouwen verspreid over een groot terrein met veel bomen en heft een rustige en vriendelijke uitstraling. Er is onder andere een grote OPD (out patient department), een IPD (in patient department), een operatiekamer, een aparte TB kliniek, een office en twee huizen voor ons als ?expats? en huizen voor de staf. Van alle andere gebouwen moet ik de komende tijd maar eens te weten komen waar ze allemaal voor zijn! Onderweg komen we vele van de meer dan 100 man lokale staf tegen en ik vraag me af hoe ik van iedereen de naam en functie kan onthouden. Ik zal mezelf de eerst komende weken de tijd moeten geven om overzicht te krijgen over alle werkzaamheden en medewerkers, maar dat geldt voor iedere nieuwe expat dus ook bij mij zal dat vast goed komen!

Anita

Tussen het wegen en meten van de kinderen door hebben we een gesprek met twee moeders die de cyclone overleefd hebben. Ze vertllen hun verhaal met trots, maar ook met wanhoop en verdriet.

Ze hebben beiden al hun kinderen gered, maar hun echtgenoten verloren, de toekomst wordt hierdoor onzeker en beknellend.

Eén van de vrouwen heeft haar drie kinderen in een Lonygi (een soort sarong) gestopt en is in een boom geklommen toen het water kwam. Ze is 24 uur in de boom blijven zitten met haar kinderen, geplaagd door vele insecten, totdat ze gered werd door iemand uit het dorp met een boot.

Terwijl ze zit te vertellen maakt ze een pakketje van een blad en doet daarin wat kalkpoeder en stukjes bitternoot wat ze vervolgens in haar mond stopt om op de kauwen. Dit is een tradionele bezigheid, meest uitgeoefend door mannen. De bitternoot geeft een helder rood sap af bij het kauwen wat uitgespuugd wordt.
De vrouw vertelt door, ze zegt niet te weten hoe nu verder. Ze denkt erover om niet terug te gaan naar haar dorp in de delta, maar in Labutta te blijven en hier haar geld te verdienen met wassen en strijken.

De andere vrouw heeft een zelfde soort verhaal, ze heeft een baby van 5 maanden, die dus twee maanden geleden nog maar drie maanden oud was. Ze had haar baby in haar t’ shirt gestopt en de andere twee kinderen bij de hand gehouden en ze een boom ingetrokken alwaar ze eveneens 24 uur is blijven hangenzitten. De boom leek het door de stroming te begeven en het gewicht van de kinderen werd onhoudbaar, dus deze vrouw heeft  hele angstige momenten meegemaakt. De volgende dag is ze gered door overlevenden uit het dorp en ze was vervolgens zo uitgeput dat ze ziek is geworden.

Deze en de vele andere verhalen die we horen schetsen het noodlot van de bewoners van de Delta. Vele mensen zijn omgekomen in de delta en vele anderen worden nog altijd vermist.. De cycloonlijkt alweer even geleden en is bijna vergeten door de wereld.
Hier duurt de tragedie voort en zal nog jaren van wederopbouw en rouwverwerking vergen.
Groeten uit Myanmar! Kitty

De laatste dagen voor vertrek moet er toch ineens meer gebeuren dan ik dacht. Alleen al over het inpakken van mijn tas kost al meer dan een halve dag. Wat neem je mee, wat laat je thuis? Wetende dat er ter plekke niet veel te verkrijgen is wil ik veel meer meenemen dan de bagagebeperking toelaat. Ook het uitruimen van mijn appartement die de komende negen maanden verhuurd wordt kost meer tijd dan verwacht. Pas op het moment dat we toch écht naar Schiphol moeten ben ik klaar en laat ik mijn vertrouwde appartementje achter voor een nog onbekend nieuw onderkomen in CAR. Op Schiphol word ik uitgezwaaid door familie en vrienden. Zo nu en dan komt er een kleine brok in mijn keel en voel ik mijn ogen opzwellen, maar het is fijn om van iedereen nog even gedag te kunnen zeggen. Toch overheerst er een gevoel van geluk, het moment waar ik weken voor bezig was is nu aangebroken; het gaat nu écht gebeuren!

Ik vlieg eerst naar Berlijn voor eendaagse briefing, omdat dit project door Artsen zonder Grenzen Duistland wordt gecoördineerd. Daar ontmoet ik een Zweed die tegelijk naar een ander project in CAR vertrekt en het is leuk om samen te bedenken wat ons straks allemaal te wachten staat. Het is fijn om wat gezelschap te hebben tijdens de vluchten en als we op de overstap in Parijs een paar uur moeten wachten. De nachtvlucht en het idee straks daadwerkelijk in CAR te zijn zorgen voor maar weinig slaap?

Anita

Een afscheidsfeestje is een leuke manier om alle vrienden, familie en wat collega?s voor vertrek nog even te zien en te spreken. We gaan we met z´n allen kanoën en waterfietsen want na enige inspanning smaakt een BBQ toch beter! Als verrassing hebben alle aanwezigen een persoonlijk stukje ingeleverd wat tot een mooi boekje is gemaakt om als herinnering mee te nemen. Daarnaast hebben ze hun favoriete muziek en een ingesproken tekst op een MP3-speler gezet. Ik moet me erg bedwingen om na afloop het niet allemaal meteen te gaan lezen en luisteren, maar het is bedoeld voor onderweg dus zal me nog even inhouden!

De aanwezigheid en gezelligheid van mensen die veel voor mij betekenen, de persoonlijke aandacht, de mooie locatie en het zonnetje in plaats van de veel voorspelde regen maken het tot een zeer geslaagde dag. Pas als ?s avonds alleen thuis komen de emoties naar boven die zich nog niet vertoonde bij het afscheid nemen van mensen die ik de komende maanden niet zal zien. Alleen zijn is dan toch wel even echt alleen en ik besef me nu pas voor het eerst dat ik al deze mensen de komende tijd toch wel echt zal missen?

Anita