In Burundi heeft het de afgelopen maanden erg veel geregend, veel meer dan
normaal rond deze tijd. Het resultaat van alle vuurtjes die de mensen hier
gebruiken om te koken, zeggen mijn collega’s hier. Iedereen pikt een
graantje mee van de klimaatsverandering. Door het water zijn veel gewassen
nu weggespoeld of verrot. Hierdoor is er een voedseltekort ontstaan. De
prijzen op de markt zijn verdriedubbeld. Er zijn op dit moment nog voorraden
die nog een paar maanden voedsel kunnen uitgeven, hierna zal het probleem
helemaal groot zijn. Als je het land ziet kun je niet goed voorstellen dat
er een voedseltekort is. Alles is nu erg groen en je ziet een hoop gewassen.
Het probleem is dat de grond in de dalen het meest vruchtbaar en het beste
te bewerken is. Nu de dalen onder water staan blijft er veel te weinig
voedsel over.

In het ziekenhuis wordt 3 keer per dag voedsel klaargemaakt voor de
pati뮴en. Niet het meest smakelijke eten, maar altijd erg populair en nu
met de voedselschaarste helemaal. Pati뮴en die zijn ontslagen uit het
ziekenhuis proberen te blijven voor het voedsel. Ook mensen uit de omgeving
proberen een graantje mee te pikken. Iemand die honger heeft kun je moeilijk
een maaltijd ontzeggen, maar helaas hebben we geen onbeperkte
voedselvoorraad. Hopelijk wordt er snel actie ondernomen en wordt er voedsel
gedistribueerd door andere hulporganisaties. Ja, en dit heb ik gister
geschreven en vandaag werd er voedsel uitgedeeld door het Food for Work
Programme, van de Wereld Voedsel Organisatie. Deze geeft voedsel aan de
gemeenschap in ruil voor werk. Bijvoorbeeld voor het opknappen van de wegen.
Van verre was rumoer te horen van het uitdelen van het voedsel. En, een hoop
blije gezichten!

De laatste paar weken ben ik veel op pad geweest voor het werk bij de
klinieken. Het noodweer dat hier aanhoudt heeft redelijk wat schade
aangericht. Golfplaatdaken vliegen je om de oren, schuilplaatsen en
afrasteringen gaan tegen de vlakte. Dit betekend voor ons veel werk, dus
veel op pad met de jeeps. Voor mij leuk om eropuit te trekken, het is een
kleine wereldje hier op de compound en in het dorpje. We hebben nu ook een
aantal communewerkdagen gehad bij de klinieken. Ik ben te weten gekomen dat
niets zo wispelturig is als een echte communewerkdag. De eerste was een
groot succes er kwamen 30 man opdagen. We hebben een schuilplaats gebouwd.
De tweede keer had de chef van de heuvel een spoedklus voor de commune dus
stonden we met zijn drie뮠gaten te graven met een pikhouweel. De derde dag
was de opkomst goed, maar de commune had niet zoveel zin om veel werken, dus
volgende week de laatse..

Jouke

In het gebied tussen Congo, Burundi, Rwanda en Tanzania hebben er door de jarenlange oorlogen tussen de landen en stammen massale volksverhuizingen plaats gevonden. Meer dan tweeeneenhalf miljoen mensen hebben de afgelopen jaren in angst en doodsnood hun dorp verlaten om in de vele vluchtelingenkampen een onzeker bestaan te leiden.

Met de uitslag van de presidentsverkiezingen afgelopen jaar in de Congo lijkt de rust in deze regio iets te zijn toegenomen. Hierdoor komt er langzaam weer beweging in de migratiestromen. De eerste groepen mensen durven na een afwezigheid van soms meer dan tien jaar weer naar hun oude stek terug te gaan. Ook in Baraka zijn er steeds meer nieuwe gezichten op straat en in het ziekenhuis. Elke woensdag komt er een boot met vluchtelingen in Mushimbakye aan, een kleine steiger een paar kilometer ten zuiden van Baraka. Dit jaar wordt er alleen al op deze steiger de terugkomst van achtenveertigduizend vluchtelingen verwacht.
Maar in de Tanzaniaanse vluchtelingenkampen aan de overkant van het Tanganyikameer wachten nog bijna een half miljoen vluchtelingen op hun terugkomst. Dus in het huidige schema van de verschillende hulporganisaties zullen er nog tot na 2010 vluchtelingen naar Baraka worden getransporteerd.

Op de steiger van Mushimbakye staat een ziekenpost om alle vluchtelingen, of ?retourn鳒 zoals ze officieel worden genoemd, op medisch gebied te onderzoeken. In de vluchtelingenkampen heerst namelijk een zeer slechte gezondheidszorg. In deze leefomstandigheden van weinig voedsel, lage weerstand en dicht op elkaar leven kan zelfs een onschuldige ziekte als mazelen een levensgevaarlijke uitbraak vormen. Voor diegenen die de jaren van afzien in de kampen hebben overleefd en nu op de steiger staan is er vaak TBC of een andere chronische besmettelijke ziekte die nog voortwoekert.

Als de retourn鳠gezond zijn verklaard en op zoek mogen gaan naar hun huis en akker is die na al die jaren vaak ingepikt of volledig verwoest. Behalve de kleren om hun lijf bezitten de retourn鳠over het algemeen helemaal niks. Om de eerste drie maanden van aanpassing te overbruggen krijgen ze van de UNHCR een lijst met spullen en eten, waarmee ze geacht worden hun leven weer op te bouwen:

1 stuk landbouwplastic per familie tot 5 personen, 2 voor 6 of meer
1 emmer per familie tot 9 personen, 2 bij 10 of meer
1 jerrycan per familie tot 3 personen, 2 per familie tot 6, 3 voor 7 of meer
1 keukenset per familie tot 5 personen, 2 voor 6 of meer
1 paar bestek per persoon, kinderen onder de 5 jaar 1 bestek per 2 kinderen
1 klamboe per 2 personen in de familie

Voor de eerste drie maanden per persoon:
300gr maismeel per dag
90gr groente per dag
25gr (keuken)olie per dag
4gr zout per dag
6gr zeep per dag

Na drie maanden is er geen hulp meer en wordt er vanuit gegaan dat de retourn頺ich in de Congolese samenleving staande houdt. In de wetenschap dat een groot gedeelte van mijn patienten het hiermee moet doen, en soms zelfs nog met minder als er na drie maanden nog geen bron van inkomsten is gevonden, kost het me moeite om zonder schuldgevoel of schaamte mijn eigen leefpatroon te volgen. Elke ochtend met een goedgevulde maag van het ontbijt in het ziekenhuis aankomen, vervolgens in de middagpauze even naar huis gaan om te lunchen, en uiteindelijk aan het einde van de dag de patienten in het ziekenhuis achterlaten voor het avondeten. Verse stukken mango, papaya, vis, bonen, aardappelen, eieren en andere lekkere produkten staan er continu op tafel, maar het heeft allemaal een vreemde bijsmaak.

Ter info de lijst die per wereldbewoner per dag beschikbaar is:

267gr tarwe
273gr rijst
275gr mais
60gr gerst
95gr overige granen
135gr aardappelen
164gr wortel en knolgewassen
27gr peulvruchten
288gr groenten
204gr fruit
254gr ruwe suiker
258gr melk
60gr vis
49gr (keuken)olie

En dan laat ik de lijst waarmee ik thuis door de Dirk loop maar even achterwege.

Steven

Afgelopen weken zijn we druk bezig geweest met de werkzaamheden in de
klinieken. Hier maken we onder andere putten voor injectienaalden,
vuilverbrandingsovens en schuilplaatsen voor wachtende pati뮴en. Voor deze
werkzaamheden hebben we de lokale bevolking gevraagd om ook een handje te
helpen. Om dit te organiseren heb je de hulp van de chef van de heuvel
nodig. Deze vertegenwoordigt de gemeenschap en organiseert de wekelijkse
werkdagen. Deze worden iedere zaterdagmorgen gehouden en zijn min of meer
verplicht. De chef is ook verantwoordelijk voor het oplossen van de
problemen op deze heuvel. Als er een conflict is wordt dit meestal lokaal
opgelost. Als iemand bijvoorbeeld een geit heeft gestolen en schuldig is
bevonden kan hij dit afkopen met een nieuwe geit en een aantal kruiken bier.
De tegenhanger van onze taakstaf zeg maar. De chef was erg enthousiast over
het plan, de gemeenschap wil graag helpen. Dus, volgende week houden we een
werkdag voor ons en de gemeenschap.

Verder zijn wij bezig met het trainen van het personeel. Deze week was het
onder andere tijd om te oefenen met de sterilisatie tank en de nieuwe
verbrandingsoven (een werk dat ikzelf niet erg zou vinden om te doen). Het
afval in Burundi gaat niet in kliko’s, meestal wordt het in een gat gestort,
of nog beter, het wordt verbrand. Voor het ziekenhuis, dat met alle
verpakkingen veel afval produceert, hadden we een oude verbrandingsoven. Nou
ja, eigenlijk een smeulende bakstenen afvalbak met een schoorsteen waaruit
iedere dag een kleurige en giftige rookpluim kwam. Het was een vrolijk
gezicht maar niet erg gezond. Daarom hebben we een nieuwe verbrandingsoven
gebouwd die naast het afval ook de gassen verbrand. Deze week was het begin
van de cursus verbranden van, nou ja, eigenlijk bijna alles. Alles wat ik
vroeger van mijn ouders thuis in de kachel niet mocht verbranden wordt hier
verbrand. Het is erg leuk om een cursus te geven, de collega’s zijn altijd
razend enthousiast en willen allemaal deelnemen.

De afgelopen weken wordt onze regio geteisterd door hondsdolle honden.
Iedere dag komen er mensen het ziekenhuis binnen die zijn gebeten door een
hond. Zodra een hond hondsdolheid heeft is hij binnen enkele dagen dood,
maar zodra hij een andere hond (of mens) gebeten heeft wordt de ziekte
doorgegeven. Onze eigen hond had ook de kolder in zijn kop gekregen, hij
heeft ons konijn opgegeten. Om dit probleem op te lossen hebben ze een
effectieve methode. Afgelopen woensdag werd de nationale hondendoodmaakdag
ingelast om de hondsdolheid een halt toe te roepen. Onze hond bleef dus een
dagje binnen en als Martin Gaus dit leest krijgt hij een hartverlamming denk
ik.

Jouke

Over het algemeen kan ik mezelf bestempelen als een dierenvriend, vegetari베in wording en fanatiek aanhanger van de ?live and let live? filosofie. In de uitdagende Congolese samenleving ben ik zelfs bereid te accepteren dat behalve de corrupte ziekenhuisverpleegkundigen ook een percentage van de medicatie en infuusvloeistof voor de uitgedroogde ratten is bestemd. Eerlijk zullen we alles delen.

Vaak zijn deze tolerante levensinstellingen beperkt tot aan de drempel van de eigen voordeur maar zelfs in mijn kleine hut heb ik geaccepteerd dat ik niet de enige ben die onder het stro zijn onderdak tijdens het regenseizoen mag zoeken waardoor menig knaagdierfamilie gelukzalig piepend zich boven mijn hoofd heeft genesteld. Deze symbiose, of beter gezegd parasitisme, heeft lang stand gehouden. Maar er zijn grenzen. Aan elke filosofie, tolerantie en geluidsnorm.

Dus wanneer mijn met bloed, zweet en tranen uit Nederland meegesjouwde boeken door uitwerpselen worden vernietigd, ik tijdens die ene nacht dat ik geen dienst heb om vier uur s? nachts wordt gewekt door onderlinge ruzies tussen de verschillende knaagdierenfamilies onder mijn dak en mijn klamboe als trampoline of valnet wordt gebruikt voor een rat of eekhoorn die op de overbevolkte snelwegen van de balken boven in mijn hut zijn evenwicht verliest en op mijn klamboe terechtkomt en naar beneden veert tot voor mijn ?slapende? hoofd, dan is de maat vol.

Ik stel zonder uitzondering van soort alle knaagdieren van de Congo een ultimatum van vierentwintig uur voor een onvoorwaardelijke en complete terugtrekking uit mijn hut. Ik weet niet of ze mijn dreigende boodschap hebben begrepen toen ik met een stok tegen mijn rieten dak begon te kloppen, maar de volgende dag liepen ze nog steeds onverstoord op de meest intieme plekken van mijn hut en heb ik ze de oorlog verklaard. Want als je de knaagdieren te lang in grote getale in je hut laat rondlopen is de slang de volgende bezoeker. De as van het kwaad is ge拉ntificeerd en daar moet je soms hardhandig tegen optreden.

Zoals elke kenner weet is vijf uur s?ochtends het meest geschikte moment voor een verrassingsaanval. Bij de mens vanwege de hormonale en sociologische klok die dan de grootste kans geeft op een slapend slachtoffer, maar in dit specifieke geval van knaagdieren omdat het dan spitsuur in het dak van mijn hut is.

Bewapend met in de ene hand een hark voor de aanval en in de andere hand een handdoek als verdediging tegen opspringende ratten zit ik in een hoek van mijn hut te speuren naar het juiste moment. Ik weet al snel een vreemde afslag van 驮 van de knaagdieren met mijn hark om te buigen naar een fatale vlucht in mijn klerenkast. Nu moet ik goed opletten. Met de handdoekhand haal ik kledingstuk voor kledingstuk uit de kast terwijl de hark in de aanslag staat om het dier bewusteloos te slaan of te verwonden. Want het is essentieel voor het strijdplan dat het dier levend wordt gevangen. Volgens de eeuwenoude schipperstraditie dient de rat (via de scheepsroutes de grote verspreiders van de pest) namelijk levend te worden verbrand waardoor zijn soortgenoten door de schelle doodskreten in angst het schip afspringen, of in dit geval mijn hut verlaten. Het lukt mij het beest (een mix tussen rat en eekhoorn met pluizige staart) te vangen. Snel loop ik naar de guards die verrast zijn als ik om kwart over vijf in de ochtend om petroleum en lucifers vraag.
Ze schrikken als ze zien dat de vredelievende dokter petroleum over het creperende knaagdier giet en vervolgens in de brand steekt. Ik probeer hen te kalmeren dat het een beproefde Hollandse techniek is om ratten te verjagen maar het stemt hun niet gerust. En mezelf eigenlijk ook niet. Het beeld van dit beestje in vlammen voor mijn deur heeft zich in ook mijn netvlies gebrand. Bedroefd veeg ik de as van het kwaad van mijn stoepje af. Misschien dat het de komende nachten rustig zou zijn maar ik vrees dat de nachtmerries van brandende ratten en op wraak beluste families mij de komende tijd uit mijn slaap zullen houden.
In geval van geweld lijken er louter verliezers te zijn, maar wat is de oplossing tegen oprukkend knaagdierengeweld als zelfs 驮 sterfgeval al teveel lijkt.
De problemen van een dokter zijn gelukkig een stuk eenvoudiger.

Steven

Met een overvloed aan regenwater volgt hier direct een overvloed aan muggen.
Hierdoor wordt onze regio nu geteisterd door de een muggenplaag en helaas
staat dit gelijk aan veel malaria gevallen. Ik zat er aan te denken om te
stoppen met de antimalaria pillen, maar nadat ook een collega het laatst
opliep is het misschien toch maar verstandig om nog maar even een paar
maanden door te slikken. In het ziekenhuis dat weer overvol is zijn we op
dit moment bezig met het opnieuw impregneren en vernieuwen van de
muggennetten. Ook hebben we 10 duizend klamboes ontvangen die we uitdelen
aan zwangere vrouwen. Hierbij is goede voorlichting erg belangrijk, anders
is de kans groot dat de mensen de klamboe voor andere dingen gaan gebruiken
zoals bijvoorbeeld als visnet of om vogels mee te vangen.

Op dit moment zijn veel collega’s ziek. In Burundi lopen de mensen nog wel
eens een Afrikaanse ziekte op (niet bekend in onze westerse medische wereld
en ook niet te genezen met westerse medicijnen). Deze ziektes kunnen alleen
worden behandeld met de traditionele geneesmiddelen. Krachtige medicijnen
zijn onder andere gedroogde apen en geitenhoeven. Je maakt de raarste dingen
mee. Laatst kwam een collega een paar dagen niet opdagen, wat bleek, hij had
een geitenspies gegeten waar iemand vergif in had gestopt. Opletten van wie
je vlees koopt dus! Gelukkig ben ik nu aardig gewend aan de Burundese
cultuur en mijn collega’s gelukkig ook aan mijn vreemde gewoontes trouwens.

Twee van onze auto’s hebben afgelopen week voor het eerst te maken gehad met
corrupte politie. Een brigadier constateerde bij daglicht dat het grote
licht niet sterk genoeg was en een andere was niet tevreden met de papieren
die hij aantrof. Dus, beide wilde geld zien. Dit is in principe niets
speciaals in Afrika, maar wel in Burundi. Deze politiemacht hier bestaat nog
maar anderhalf jaar en tot nu toe ging het erg gemoedelijk. Er zijn
bijvoorbeeld veel wegversperringen waar de politie auto’s controleert. Hier
toeterden onze chauffeurs voorheen ongeduldig totdat de politie de
wegversperring opzij trok om dan zonder blikken of blozen al toeterend de
wegversperring voorbij te rijden en dan nog even vrolijk te lachen en
zwaaiden. Waarschijnlijk is dit nu voorbij. De politie begint te wennen aan
hun macht en wil daar dan natuurlijk een extraatje aan overhouden. Een
Afrikaanse collega merkte op dat dit een gezond teken was. Corrupte politie
is het begin van een normale Afrikaanse staat. Ach in dit geval ging het
maar om 4 Euro, dus laten we hopen dat ze dan deze tarieven aanhouden.

Jouke