Vergif vormt 驮 van de hoofdingredi뮴en van het Congolese leven. Bijna dagelijks wordt er over dit onderwerp gesproken, of liever gezegd gefluisterd. Want het onderwerp ?vergif? is iets waar je heel voorzichtig mee om moet gaan en waarin ik nu pas, na een aantal maanden verblijf, langzaam wordt ingewijd.

Elke Congolees kan waslijsten van mensen opnoemen die wanneer, waar en op welke manier zijn vergiftigd en als je echt je mond kan houden willen ze ook wel vertellen wie de dader was.
Zelfs mensen die ik in het ziekenhuis heb gezien en behandeld waren volgens hen reeds ten dode opgeschreven toen ik bij deze mensen aan het bed kwam staan. Reden: vergiftigd.

Maar als ik zeg dat het klinische beeld van een aantal van deze mensen identiek aan malaria was en dat de malariatest positief was kijken ze me met een angstig gezicht aan. Dat is het nou juist. Die blanke arts is zo makkelijk om erin te luizen. Luister en huiver.

Vergif heb je in de Congo in alle soorten en maten. Je hebt vergifsoorten waarmee je iemand direct kan laten doodvallen maar dat is vaak veel te verdacht als het vergiftigde kopje thee nog dampend naast het slachtoffer staat. Nee, de beste vergiftechnieken zijn nauwelijks op te merken of te onderscheiden van natuurlijke sterfprocessen. Zo is er het vergif van de Karuo die een nagenoeg exacte vergelijking met een malaria-aanval vertoont. Nadat de persoon de dodelijke dosis heeft binnen gekregen gebeurt er de eerste dagen of zelfs weken nog niks zodat iedereen de vergiftigde maaltijd of drank allang vergeten is. Dan krijgt de persoon geleidelijk koorts, begint heftig te zweten en na uiteindelijke stuipaanvallen zal de pati뮴 overlijden. En die na略e Muzungu dokter zal het pati뮴endossier sluiten met als doodsoorzaak: malaria

Als ik vraag of het ook mogelijk is dat die pati뮴 echt malaria had maar dat hij ?vergiftigd? is doordat iemand gedresseerde malariamuggen bij hem in de hut heeft uitgezet komt er een serieuze blik op zijn gezicht. Deze techniek wordt tot op heden in Baraka gelukkig nog niet gebruikt maar in Uvira zijn er reeds een aantal dodelijke slachtoffers gevallen door vergiftigde insecten. Waarschijnlijk zal het slechts een kwestie van tijd zijn voordat deze vorm hier zal worden geintroduceerd. Of misschien was mijn patient zelfs het eerste slachtoffer.
Zo verradelijk en gevaarlijk is het dus.

Wat kan je dan eraan doen? Zoals je misschien nog van de scheikunde lessen op de middelbare school kan herinneren is vergif een rekbaar begrip. De definitie vergif is gebaseerd op de werkzaamheid en de hoeveelheid van de substantie. Zelfs zout is een dodelijk vergif zodra je er een kilo van inneemt*. Maar hierin ligt ook de mogelijkheid om een vergiftiging te voorkomen. Zoals Napoleon dagelijks een geleidelijk oplopende hoeveelheid arsenicum bij het ontbijt nam om vervolgens immuun te zijn voor arsenicum zo is de Congolees ook continu bezig om zijn vergiftigingsweerstand op peil te houden.
Maar er kan altijd een nieuw en onbekend vergif zijn gebruikt waartegen je dus niet immuun bent. Voor die gevallen heeft een groot gedeelte van de Congolese bevolking een flesje op zak dat een cocktail vormt van de sterkste kruiden en een algeheel front moet kunnen vormen tegen welke vergiftiging dan ook. Er hangt natuurlijk wel een prijskaartje aan dit wondermiddel: 15 dollar op de zwarte markt van Uvira (gemiddeld maandsalaris in de Congo, maar natuurlijk een koopje als je daarmee je leven kan redden).

Vergiftiging is 驮 van de weinige onderwerpen binnen de gezondheidszorg waar de Congolees wel meewerkt aan het credo: Voorkomen is beter dan genezen.
Om vergiftiging te voorkomen zijn er in de Congolese samenleving een aantal omgangsvormen waaraan iedereen zich dient te houden. Flesjes bier of fris mogen alleen geopend worden in aanwezigheid van de persoon die er uit zal drinken. Op feestjes waar men gezamenlijk eet heeft men de voorkeur dat alle porties in plastic zakjes worden afgesloten en de ontvanger zijn eigen zakje mag pakken. En in onbekende restaurants wordt niet gegeten.

Het vergiftigen is zo een obsessie geworden in de Congolese samenleving dat niemand meer weet wie nou wie probeert te vergiftigen. En mijns inziens is deze algehele waanstoornis en achterdocht het grootste vergif in deze maatschappij.
Maar wie dat vergif ooit in de Congo heeft uitgezet is een interessante vraag en wellicht een welkome bron voor nieuwe intriges en complottheorieen, waar de Congolees over het algemeen gek op is.

Ik zet mijn geld op de Belgen, Mobutu of een andere dictator die gebaat zijn bij angst en verdeeldheid onder de bevolking. Maar het liefst laat ik de Congolees hierover aan het woord waarmee de gesprekken voor de komende operaties weer zijn gevuld.

* Bekende quote van 驮 van Neerlands grootste scheikundigen Ronald Riet

Steven

Het is echt ongelooflijk hoe snel de tijd hier gaat (om maar weer eens een
mooie clich頯pmerking uit de kast te halen.) Maar het is echt ongelooflijk.
De weken vliegen voorbij! Dit heeft zijn nadelen, maar ook zijn voordelen.
Voordeel: Ik ben nu toe aan mijn eerste vakantie en moet ook wel zeggen dat
ik er aardig aan toe ben. Werken hier is erg leuk maar kost ook veel
energie. Eerst de taalbarri貥 overwonnen, 140 namen uit mijn hoofd geleerd
(leugen), daarna uitvogelen hoe alles hier werkt en dan nog proberen om iets
zinnigs te zeggen ook. Gelukkig heb ik veel hulp gehad en wordt er veel
gelachen. Er zijn een hoop dingen veranderd sinds augustus. Dit is erg veel
werk geweest. Ook voor de nationale staf is dit moeilijk. Iedere Expat die
op een project komt heeft weer andere idee뮠over hoe zaken behoren te gaan,
dus worden er telkens dingen veranderd. Het was onze bedoeling om niet
teveel te veranderen, maar uiteindelijk is er toch best veel gewijzigd. Ik
denk wel dat we goede keuzes hebben gemaakt. De organisatie draait goed en
de mensen zijn over het algemeen erg tevreden. De sfeer is gelukkig erg
goed, de meeste vinden hun werk leuk en zijn enthousiast.

De vakantie komt niet alleen voor mij precies op tijd. Ook voor het
ziekenhuis komt het goed uit. Nu het regenseizoen is begonnen is het voor de
bevolking tijd om te zaaien. Ook als je ziek bent voordat je naar een
dokter kunt gaan eerst het land omgeploegd (met de hand) en daarna wordt er
gezaaid. Deze regel geldt overigens ook voor kinderen. Ziek zijn is een
relatief begrip, helaas hebben de mensen hier niet veel keus. Dus nu, na een
paar erg drukke maanden is het ineens rustig in het ziekenhuis. Voor het
personeel even tijd om bij te komen en orde op zaken te stellen, voor mij om
uit te rusten. Ik heb er erg naar uitgekeken om er een weekje tussenuit te
gaan. Het leven is leuk hier, de dagen erg gevarieerd, maar je zit in een
routine waarin de indeling van de dagen hetzelfde is. Ook het uitzicht van
een wit strand, blauwe zee en een koud biertje zullen mij geen kwaad doen
denk ik. Morgen met de auto naar de hoofdstad en dan zaterdag het vliegtuig
naar Zanzibar.

Jouke

En toen kreeg ik zelf koorts. Stress, achter驮volgende nachtdiensten, oververmoeidheid, de reden en symptomen werden door mij snel afgewimpeld. Vroeg naar bed en volgende dag zal het wel weg zijn. s?Ochtends echter wakker geworden in drijfnatte kussens en lakens van het nachtzweet. Aan het ontbijt kijken mijn collega?s mij twijfelachtig aan als ik zeg dat het wel meevalt. Tijdens de ochtendvisite op de afdeling toch maar even aan de verpleegkundige een thermometer gevraagd. Na in eerste instantie beledigd te zijn dat ik zijn meetresultaten van de pati뮴en niet vertrouw kijkt hij verbaasd als ik de thermometer onder mijn eigen oksel stop. Broederlijk staan we naast elkaar om de drie minuten af te wachten, op de achtergrond kijken alle pati뮴en van de afdeling in spanning over onze schouders mee: temp 38,9 C
De afdeling en verpleegkundigen zijn in rep en roer. De dokter is ziek. De voorraadkast van de farmacie wordt geplunderd en pillen in alle verschillende kleuren worden mij voorgeschoteld. Vriendelijk wijs ik hun zorg en aandacht af en na aandringen van de omgeving besluit ik om bloed af te nemen voor een malaria test.
Gelukkig is de dikke druppel test negatief maar de nieuwsgierige laborant had in overleg met de verpleging met het bloed van de blanke dokter wel nog een aantal andere testen uitgezocht. Volgens hem ben ik ernstig ziek gezien het aantal neutrofielen dat is verhoogd. Ik maak me echter geen zorgen om die paar procent meer. Ik neem een aantal paracetamol tabletten, drink enkele glazen water en ga verder met mijn werkzaamheden in het ziekenhuis. Want er is altijd wel weer een pati뮴 die gezien moet worden. Als ik met koude rillingen en bezweet T-shirt op mijn stoel tegenover de pati뮴 ga zitten en haar verhaal hoor hoe ze door veertien soldaten verkracht is wordt het voor mezelf bevestigd dat mijn koorts hiermee weinig voorstelt en dat ik me niet moet aanstellen en de rest van het ziekenhuis zich met betere dingen moet bezig houden dan mijn ?ziekte?.

Aan het einde van de dag strompel ik naar de ombond en ben heel blij dat ik daar kan blijven tot de volgende ochtend aangezien de nachtdienst gelukkig rustig is gebleven.
Als de volgende dag de koorts blijft doorzetten en er ook een vreemde hoest komt opzetten begin ik te twijfelen aan mijn diagnose oververmoeidheid. Maar een nieuwe pati뮴 dient te worden onderzocht en ik probeer de schelle klanken van het huilende kind te negeren. Opeens beginnen mijn benen te knikken, ik probeer snel op een stoel te zitten en voel het bewustzijn langzaam uit mijn hoofd wegtrekken. Het volgende moment word ik wakker met een infuus op bed in mijn eigen ziekenhuis.

In deze kwetsbare onderhandelingspositie wordt er door mijn collega?s en verpleegkundigen ge멳t dat ik met antibiotica zal starten voordat ik het bed uit mag en dat er geen andere mogelijkheid voor hen acceptabel is. Volgens hen ben ik verplicht aan de gemeenschap om goed voor mezelf te zorgen. In het zicht van de hele verpleging neem ik de antibiotica tabletten in, koppel daarna het infuus af en ga terug naar mijn hut om in mijn klamboe uit te zweten. Twee dagen later is de koorts en hoest verdwenen.

Of de genezing daadwerkelijk door de antibiotica is bewerkstelligd zal nooit bekend zijn maar het blijft fascinerend hoe menig dokter zichzelf denkt te kunnen genezen. Tegen alle regels en statistiek in zijn artsen vaak overtuigd dat hun symptomen wel meevallen en dat ze kunnen afwijken van de standaard behandeling.
Gelukkig maar dat hun eigen behandeling vaak loodrecht tegenover de behandeling voor hun pati뮴en staat.

Steven

Ik begin aardig thuis te raken in de Burundese wereld. Het was in het begin
niet helemaal duidelijk wie hier wat doet. Je hebt namelijk overal
verantwoordelijken (chefs) voor. Ik heb het nu redelijk door. Zo heb je
onder andere Chef de Fontainier die verantwoordelijk is voor het water, de
Chef de Commune is verantwoordelijk voor de gemeente en de Chef de Colline
dan weer voor het dorp. Les Ma篮s zijn goede vakmannen en die worden dan
weer geholpen door Les Aides. Eigenlijk heel logisch allemaal. De
taakverdeling is heel strikt en ze kijken je raar aan als je iemand voor
iets anders dan zijn taak vraagt. Voor mij is dit allemaal belangrijk om te
weten. We proberen namelijk de bevolking te mobiliseren om te helpen met het
opknappen van de klinieken. Wij zorgen voor de bouwmaterialen, het
gereedschap en de vakmannen en proberen dan samen met de gemeenschap het
werk uit te voeren. Dit kost veel tijd want alle verantwoordelijken moeten
erbij betrokken worden. Het is wel erg leuk om te doen. De mensen zijn
enthousiast en willen graag helpen.

Van tevoren zag ik op tegen het regenseizoen, maar nu na 3 maanden in de
hitte begreep ik ook waarom iedereen er hier naar uitkijkt. Het ziet er naar
uit dat het regenseizoen nu ook echt is begonnen. Ik ben erachter gekomen
dat een regenbui in Nederland niets met de Afrikaanse regens te maken heeft.
Het waait en regent hier soms zo hard dat je het gevoel hebt dat alles
verwoest wordt. Oja en hagelen kan het ook op de evenaar! Het einde van het
droge seizoen werd hier nog even snel gevierd met een grote brand naast ons
kamp. Ik zat in het kantoor toen mijn collega ineens heel droog zei: ‘h頩k
hoor een brand bij de buren, ik hoop niet dat het naar ons kamp overslaat’
en hij ging verder met werken. Ik dacht toch maar even polshoogte nemen, nou
dat vuurtje was binnen korte tijd erg groot en bedreigde 驮 zijde van ons
kamp. Grote paniek, het leek erop dat het vuur naar het compound over zou
slaan. We gingen dapper het vuur met twijgen te lijf en uiteindelijk was er
gelukkig niets aan de hand. Alleen enkele schroeiplekken op de omheining en
stinkende kleren. Met de regen is ook de temperatuur gezakt naar een
comfortabele niveau van zo’n 23 graden. Erg grappig om te zien hoe de mensen
hierop reageren voor hen begint de winter. Ze lopen hier nu met dikke
winterjassen en mutsen op hun hoofd.

Met de regen lijken de dieren zich ook beter te voelen of misschien paren ze
gewoon meer, want het aantal insecten vermeerdert zich exponentieel. De
lucht ziet dan bijvoorbeeld op maandag zwart van de termieten en dan op
dinsdag weer zwart van de kleine zwevers. Ook de muggen zijn in aantocht. We
behandelen het ziekenhuis met insecticide en iedere pati뮴 heeft een
klamboe. Ook ratten zijn een probleem. Er wordt continue een strijd gevoerd
om ze te verjagen, maar dit is erg lastig. Voor ons huis hebben we een kleine kat gevonden om de strijd te beslechten.

Jouke

Om stipt vijf uur s’ochtends wordt de dag voor mij ingeluid door het gebed van de moskee. De stem uit de met opgestapelde geluidsboxen gevormde minaret (tot jaloezie van moslim Baraka heeft vriend Khadaffi onlangs het aangrenzende dorp wel een gloednieuwe moskee inclusief airco, iman 鮠minaret geschonken) galmt fanatiek over het nog slaperige Baraka om het kleine aantal moslims te mobiliseren en nieuwe Congolese zielen aan te trekken. Het is buiten nog pikdonker en ik probeer mijn slaap te hervatten om mijn laatste energiereserves op te bouwen voor weer een nieuwe dag.

Ongeveer dertig of veertig minuten later komt de kerk met een wederwoord door haar klokken te luiden. De christenen kunnen zich dit extra half uur slaap wel veroorloven aangezien ze reeds de grote meerderheid van het dorp als klandizie hebben en hun riedel meer bedoeld is om hun tachtig procent marktaandeel niet te laten slinken.
Boven de rieten hutten is er al een gloed van de bekende rooskleurige dageraad zichtbaar maar onder mijn klamboe is het gelukkig nog donker.

Rond zes uur komt een legertruck met luidsprekers langs de compound rijden om alle Congolezen op hun vaderlandsliefde en plicht te wijzen en dat ze zich vandaag moeten melden bij de kazerne. Na deze laatste serie van ochtenddoctrines wordt Baraka langzaam wakker en komen de eerste zonnestralen mijn hut in. Vanuit mijn bed hoor ik het zingen van de vrouwen die water halen bij het meer, spelende kinderen en de opstartende en vaak erna afslaande motoren van auto?s en generators. Ik gun mezelf nog een laatste cyclus van dromen, gedachten, idee뮠en weer wegdommelen.

Om halfzeven kom ik onder de klamboe vandaan, doe het rooster van de deur open en slenter op mijn slippers met mijn handdoekje over de schouder naar de ?douche?. Een kleine straal koud water vanaf een watertank in je gezicht heeft echter een grote symbolische waarde en vol energie loop ik in de aan kracht toenemende zon langs de bananenboom naar mijn hut. E鮠van de mooiere momenten van de dag.

Ik doe een schoon Artsen zonder Grenzen T-shirt en mijn ?doktersbroek? aan, waarbij de outdoorbroek met de vele zakken vol pennen, lampje, stethoscoop, walkietalkie (radio voor ingewijden), Oxford Handbook of Tropical Medicine, aantekeningenboekje, etc de afwezigheid van mijn normaal gesproken uitpuilende doktersjas moet compenseren. E鮠van de voordelen als arts waar ik ook in Nederland dagelijks van geniet is de eenvoud van de doktersoutfit zodat je in tegenstelling tot de kantoorklerken geen zorgen hebt over ongestreken overhemden of vloekende kleurencombinaties.

De inhoud van het ontbijt is afhankelijk van de laatste bevoorrading per truck of vliegtuig. In de eerste weken erna is het vaak een Kellogs-item dat het hoofdbestanddeel vormt. In volgorde van voorkeur en voedzaamheid: All Bran, Corn Flakes, Rice Krispies. Laatstgenoemde wordt door mijn Belgische college kritisch als vogelvoer aangeduid en heeft inderdaad als nadeel dat er bij een intensieve spoedoperatie rond elf uur in de ochtend al een hongerklop kan ontstaan.
De cereal wordt aangelengd met melk of melkpoeder, al naar gelang wat aanwezig is. Enige vaste bestanddeel zijn de dagelijkse bananen die ik erin verwerk.

Om vijf voor half acht laat ik de compound achter me om met een plezierige vijf minuten wandeling langs de kernelementen van Baraka (teleshop, school, kerk,
Tanganyikameer en Stade) voor de ochtendoverdracht in het ziekenhuis aan te komen.

Vanaf dat moment is er geen pijl meer op te trekken in welke hilariteit of rampspoed de dag zich verder zal ontwikkelen.

PS Het vreemde van op de evenaar wonen is dat alle rituelen, inclusief zon en tijdstippen gedurende het jaar elke dag exact gelijk blijven, daar moet ik als dynamische Hollander aan wennen. Ik vond het wel de charme van de seizoenen dat ik op de brug naar mijn werk elke ochtend de zon weer in een andere stand tegenkwam.

PPS Eens op de drie nachten heb ik nachtdienst en kunnen deze ochtendrituelen een andere volgorde hebben zodat ik bijvoorbeeld onder het gebed van de moskee het ziekenhuis uitloop en mijn bed induik en in de grote vermoeidheid de rest van de geluiden en zonstanden van Baraka oversla om twee uur later door het klinische gepiep van de Hema-wekker gewekt te worden en met een banaan in mijn mond naar het ziekenhuis moet rennen.

Steven

De tweede poulewedstrijd van Urafiki in het Tournoi de Vache staat voor vandaag op het programma.
Er wordt verzameld bij Masaka thuis. Alle spelers zitten verspreid tussen de tientallen kinderen op een kleine binnenplaats terwijl in een hoekje de wedstrijdbal met naald en garen wordt ge(p)repareerd. Volgens afspraak is iedereen vanaf tien uur vanochtend al bij elkaar ter voorbereiding van de wedstrijd die pas om kwart over vier begint. Zelf heb ik vandaag dienst en was er een gecompliceerde operatie waardoor ik met een goede reden slechts het laatste half uur meemaak. Masaka heeft het woord. Hij spreekt Swahili maar Kintu vertaalt voor mij zo af en toe een zin. ?We moeten ons concentreren en een gezamenlijk doel voor ogen hebben. Het doel van vanmiddag is 24-0. Met 12-0 de rust ingaan, en de tweede helft geconcentreerd blijven en weer 12 goals maken?. De spelers knikken instemmend. Iedereen vindt het een goed plan, en nu moet het een minuut stil zijn zodat ieder dit doel zich eigen kan maken.
De opstelling lijkt van minder belang en wordt niet besproken. Bij navraag start ik in de spits want Kintu heeft vannacht gedroomd dat ik twee goals ga maken. Vol goede moed lopen we in een grote stoet kinderen gezamenlijk van Masaka?s huis naar Le Stade.
Voor het stadion staan de kaartjesverkopers door de megafoon hun toegangsprijzen van vanmiddag te schreeuwen: 50 Congolese Franc. Dat is minder dan 10 dollarcent. Maar voor velen is dit nog teveel en kinderen pakken mijn handen en rugzak vast in de hoop met de spelersgroep naar binnen gesmokkeld te worden.
Le Stade is weer afgeladen. Een paar duizend mensen hebben zich verzameld voor het tweede pouleduel van het Tournoi de Vache. Vol energie begint Urafiki aan de bekende warming up. Het is goed dat ik vorige keer van een afstandje de oefeningen al een keer heb kunnen bekijken, zodat ik nu zo vanzelfsprekend mogelijk met de groep kan meedoen. Een enkele oefening begin ik twijfelachtig met een schuin oog naar mijn medespelers, wat het stadion direct oppikt en met een luid gejoel beantwoordt.
Aan de andere kant van het veld is het leeg. Het tijdstip van aanvang is reeds gepasseerd en Les Etoiles de Katenga zijn nog steeds niet gearriveerd. Ik maak me een beetje zorgen dat mijn eerste basisoptreden in het water zal vallen en dat het publiek uiteindelijk tevreden zal moeten worden gesteld met een onderling partijtje van Urafiki.
Geen van de andere spelers lijkt echter ge﮴eresseerd waar de tegenstander is en iedereen rent kriskras door elkaar om gezamenlijk met die ene bal warm te blijven.
Plotseling is er in een hoek van het stadion een groep jongens die over het hek van Le Stade klimt en enigszins dezelfde kleuren shirt draagt: Les Etoiles is gearriveerd.
Paar minuten later gaan beiden teams ter presentatie in een offici묥 rij voor de wedstrijdtafel staan. Er worden nog teamfoto?s gemaakt en dan kan de wedstrijd beginnen. Ik ren na het fluitsignaal direct naar voren en stuit al snel op een hele grote neger, de voorstopper voor die middag. Ik schreeuw naar de andere spits dat we vooral veel moeten gaan switchen maar desondanks verlopen mijn eerste twee balcontacten niet volgens plan. Na een kwartier spelen dwarrelt er een gekke stuiterbal het strafschopgebied in. De bal lijkt voor de uitlopende keeper maar tot ieders verbazing weet ik mijn hoofd er nog voor te krijgen en verdwijnt de bal voor de keeper langs het lege goal in: 1-0
Vijf minuten later speelt Arabe zich mooi vrij aan de rechterkant en geeft een strakke bal die vanaf de penaltystip via mijn hoofd precies over de keeper en onder de lat zeilt: 2-0
Le Stade explodeert. Teamgenoten en publiek springen boven op me en Kintu schreeuwt in mijn oor dat hij dit allemaal al in zijn droom heeft gezien.
Weer vijf minuten later denk ik mijn hattrick te kunnen voltooien als ik in een sliding de bal langs de keeper tik. De bal wordt echter van de lijn gehaald en de keeper vindt mijn gedrag blijkbaar voor die middag genoeg en zet zijn noppen frontaal op mijn onderbeen. Ik schreeuw het uit. In een fractie van een seconde heb ik de hele situatie van boven bekeken waar het duidelijk is dat er sprake is van een open beenbreuk. Mijn gedachten schakelen direct verder hoe ik vanuit Le Stade naar een ziekenhuis kom waar ze me kunnen opereren. Nairobi of Bujumbura lijkt me echter geen goed plan voor een gecompliceerde orthopedische operatie en vrees dat ik een aantal pijnlijk lange dagen tegemoet ga voordat ik ergens in Europa onder het mes kan. Ik durf in eerste instantie niet naar mijn been te kijken overtuigd daar een scheef bungelend onderbeen aan te treffen. Door mijn wimpers zie ik dat mijn been onder het bloed zit maar gelukkig wel nog een rechte lijn vertoont. Ik probeer alle moed te verzamelen om me op te richten om op mijn onderbeen te steunen, ik durf het bijna niet te hopen, maar het lukt. Heel veel pijn en onstabiel gevoel, maar in ieder geval lijkt het niet gebroken. Ik strompel naar de zijkant en maak het bekende wisselgebaar in de lucht. Ik moet eraf. Onder applaus van het publiek verlaat ik het veld, en zo zit ik dus na een minder dan een half uur spelen weer aan de kant.
Ik probeer me door de grote menigte naar de uitgang te begeven om naar de compound te gaan voor ijs en verband. Buiten het stadion wordt er door de kinderen die geen geld voor de wedstrijd hebben druk gevoetbald. Ze staken echter in hun schrik het spel als ze mij in het Urafiki shirt zien langs hinken. Een regelrecht Ronnie Hansen moment.
Tien minuten later zit ik weer in het stadion met een blok ijs op het steeds dikker wordende onderbeen. In het laatste kwartier van de wedstrijd wordt de score nog verdubbeld waardoor we uiteindelijk slechts een twintigtal van het eerder gestelde doel zijn blijven steken maar dat mag de pr괠niet drukken. Urafiki zit in de halve finale, maar voor de Muzungu is het toernooi helaas voorbij.

Steven

In Nederland is er een steeds grotere kindernamencultuur aan het ontstaan. Waar in vroeger tijden een familienaam klakkeloos werd overgenomen is het inmiddels ouders grootste zorg tijdens de zwangerschap met een zo origineel mogelijke naam op de proppen te komen. Het resultaat hiervan wordt door vele vrienden en familieleden met de bekende Nederlandse kritische blik wekelijks gelezen in de zaterdageditie van de NRC. Dit is echter een afspiegeling van het conservatieve deel van bevolking en mogelijk dat de kraamafdeling van een middelgroot perifeer ziekenhuis een beter, en vaak verrassender, beeld schetst.

Tijdens mijn opleiding op de obstetrieafdeling vond ik het altijd een sport om de naam van het nieuw geboren kind te raden. Ik heb het in het hele jaar precies twee keer goed geraden. Vaker werd ik totaal verrast door de meest exotische en creatieve termen waarvan ik niet wist dat die formatie van letters een naam inhield. Sommigen hadden na negen maanden bedenktijd nog steeds niet hun ei gelegd en hadden uiteindelijk hun trotse vondst van het internet gehaald waar je blijkbaar goede en informatieve sites hebt over namen (www.wezoekennogeennaam.nl?).

Ondanks het verschil van cultuur en achtergrond heb ik mijn score hier in Baraka in drie maanden tijd nu al verdubbeld. Niet omdat ik meer tijd met de moeders aan het puffen ben of een beter inzicht in de familiecultuur krijg maar omdat een aantal namen in de Congo simpelweg af te leiden is van de manier van geboorte.

Is je naam Asende dan weet je dat je in stuitligging ter wereld gekomen genoemd. Wanneer er sprake is geweest van een navelstrengomstrengeling dan noem je je kind Ekioci.
Voor de tweelingen zijn er ook vaste namen: Eto en Ungwa bij meisjes, en Monga en Asukulu bij de jongens. Waarbij Eto de naam is van het eerste geboren kind, en Ungwa als tweede komt maar geestig genoeg wel ?de oudere zus van Eto? betekent. Deze titel is afgeleid van het feit dat men de bevalling van een tweeling als een gevaarlijke onderneming ziet waarbij ze aannemen dat de sterkste (en dus oudste) van de twee zijn of haar jongere broertje of zusje als eerste naar buiten laat gaan. Een opmerkzame gedachte in deze Congolese survival of the fittest.

De eerste paar dagen zijn nagenoeg alle kinderen zonder bijzonderheden bij de bevalling nog naamloos. Het is namelijk de man die de definitieve naam bepaald. En aangezien er op de kraamafdeling van het ziekenhuis een verbod voor mannen geldt kan de man pas na ontslag zijn kind ontmoeten en vernoemen.

Met het hoge aantal vluchtelingen in Baraka zijn er veel Safari?s of Safari wa safari wat betekent ?geboren tijdens de reis?. Maar er zijn ook, zoals in Nederland, namen van hemellichamen, dieren (Beer is Leeuw) en Bijbelse figuren.

Voor sommige kinderen hebben de ouders echter geen moeite genomen om een creatieve naam te verzinnen. Zo lopen er in de Congo een groot aantal Entoto?s rond wat ?kind? betekent, of de iets minder algemene betiteling Binti , wat meisje betekent.
En als de ouders bij nummer vijftien het echt niet meer weten dan is er de nieuwe blanke arts waar ze het kind naar vernoemen.
Maar of mijn naam en leven geluk zal opleveren weet ik ook niet meer nadat ik onze chauffeur Mwibe (uitspreken Wibe, tevens de naam van mijn jongere broertje) vroeg wat zijn naam betekende: Krachtig mens na eerdere rampspoed.

Steven

Het ziekenhuis waar wij werken is een regionaal ziekenhuis met ruimte voor
ongeveer 110 pati뮴en. Ons ziekenhuis is bomvol. We
hebben drie tenten neergezet om de mensen op te kunnen vangen. Op dit moment
hebben we zo’n 150 overnachtende pati뮴en die vaak lang in het ziekenhuis
moeten blijven. Pati뮴en met bijvoorbeeld een botbreuk die in Nederland na
een paar dagen alweer met een glas limonade in hun hand thuis op de bank
liggen, blijven hier anderhalve maand in het ziekenhuis met allemaal pennen
door hun been met daaraan touwtjes en gewichtjes (niet prettig om naar te
kijken).

In Burundi komen de pati뮴en nooit alleen, er komt meestal een begeleider
mee die bij de pati뮴 blijft. Erg sociaal. De begeleider helpt met het
verzorgen van de pati뮴. De begeleiders hebben vaak ook nog kinderen die ze
meenemen. Hele families bivakkeren soms maanden in het ziekenhuis. Overdag
valt het mee met de drukte als iedereen een beetje rondscharrelt, maar ’s
nachts als iedereen een slaapplek zoekt moet je zigzaggend de gangen door.
Een probleem is ook dat de mensen vaak erg ver weg wonen en met hun slechte
gezondheid niet dagenlang kunnen lopen. Zij moeten in het ziekenhuis wachten
tot 驮 van onze auto’s richting hun huis gaat en ze een lift kunnen
krijgen.

Deze week was het tijd voor ‘h?al propre’, een dag die iedereen hier goed
kent. Grati뮬 de verantwoordelijke voor de hygi뮥 in het ziekenhuis (met
een angstaanjagende obsessie voor schoonmaken) heeft deze maandelijkse dag
ingesteld om het hele ziekenhuis te reinigen. Het schoonmaken houdt voor hem
niet op bij het gebouw, ook vuile pati뮴en worden door hem persoonlijk
onder de ‘douche’ gezet. Het grootste spektakel is aan het einde van de dag;
les br?des matelas. Hierbij worden de oude, onbruikbare matrassen
verbrand. Een schouwspel dat in de weide omtrek te zien is en wat een niet
te blussen vuur heeft veroorzaakt. De matrassen werden verbrand in een
afvalput. Dat blijft dus smeulen. Aangezien hier geen water is om een
smeulende put te blussen hangt er al een paar dagen een blauwe waas over het
terrein. Volgende keer verstandig om deze spectaculaire dag anders af te
sluiten.

Jouke