Vanochtend was de dag al om vijf uur begonnen toen ik voor een keizersnede naar het ziekenhuis mocht komen. Als ik na afloop van de operatie door het ziekenhuis loop richting de overdracht is het overal uitgestorven. Eenmaal aangekomen bij de overdracht blijkt geen van de artsen of verpleegkundigen aanwezig te zijn. Alleen de verpleegkundige van de nachtdienst zit braaf met het grote overdrachtsboek op schoot. Hij verwelkomt mij en begint dan met het opsommen van de lijst van opnames van vannacht. Als ik hem beleefd interrumpeer om te zeggen dat we niet kunnen beginnen als niemand aanwezig is kijkt hij me lachend aan. Dan kunnen we volgens hem nog lang wachten. Waarom, is dan mijn vaak terugkomende vraag in dit ziekenhuis. De verpleegkundige steekt zijn hand door de opening in de rieten muur naar buiten. Had de dokter niet gevoeld dat het regent.
Verslagen kijk ik naar de neervallende druppels in de plassen op de binnenplaats van het ziekenhuis als de verpleegkundige mij vertelt dat het een algemene regel is in Baraka om bij regen het werk neer te leggen. Mijn voorganger had al vaag zoiets gezegd maar deze situatie had ik toch niet voorgesteld. Ik laat de klap even tot me doordringen maar realiseer me dat ik voorlopig de enige arts of verpleegkundige zal zijn terwijl de afdelingen vol zieke mensen liggen. Er moet actie ondernomen worden. Ik voel me net de toernooidirecteur van Wimbledon die tijdens de regen neurotisch in zijn walkie talkie praat en het terrein op en neer loopt om te kijken wat er nog te redden valt terwijl spelers, ballenjongens en publiek beteuterd wachten totdat de weergoden beter gezind zijn.
Maar als ik langs de afdelingen loop lijkt het volledige Afrikaanse leven door de regen te zijn gestopt. Het is muisstil op de normaal gesproken drukke kinderafdeling. Alle kinderen liggen dicht tegen hun moeder aangekropen te slapen. De afwezigheid van de verpleegkundigen lijkt niemand te storen. Ook op de chirurgische afdeling lijk ik in een soort spookhuis rond te lopen. Niks beweegt of maakt geluid. Congo slaapt tijdens regen.
Zelfs op de verloskamers is het stil. Er is slechts 驮 bed bezet door een vrouw die gelaten voor zich uitkijkt. Ze is een maand over het uitgerekende tijdstip van bevalling maar is vanochtend pas gekomen om haar vermoeden te bevestigen dat haar kind in de baarmoeder reeds overleden is. Nu wacht ze op de geboorte van haar dode kind. Maar zelfs daar lijkt ondanks de stimulerende hormonen geen actie in te zitten.
Verward ga ik buiten onder het afdakje zitten waar de werklui zich ook hebben verzameld om in stilte te kijken hoe hun constructieplaats door toenemende plassen wordt overspoeld. Ik besef me dat de regenbui van vandaag een uitzondering is aangezien momenteel het droge seizoen is. Maar over een paar weken zal het regenseizoen beginnen en weet ik dat de afdelingen met de opkomende malaria en cholera niet zo rustig zullen zijn als nu. Ik hoop maar dat het personeel dan ook uit zijn regenslaap zal ontwaken.

Steven

De huizen waar we wonen zijn comfortabel, ik heb een eigen kamer en er is
zelfs een (koude) douche. Er is een mooie tuin met een uitkijktoren waar je
een prachtig uitzicht hebt over de heuvels. Wij zijn echter niet de enige
die de huizen comfortabel vinden en we hebben per huis zo’n 200 bovenburen
die tussen het plafond en het dak wonen. Dit zijn vleermuizen die een heel
schattig geluid maken, maar die een minder schattige substantie produceren
dat tussen de plafondplaten doorvalt. Leuke klus voor mij om op te lossen!

De werkdagen hier zijn redelijk lang. We beginnen om half acht en werken door
tot een uur of zes. Zaterdag wordt er meestal van acht tot een uur of 驮
gewerkt. Gelukkig voelt het tot nu toe nog niet als werken, het is allemaal
erg leuk en ik doe het met erg veel plezier. Ik heb een begin gemaakt met
het inventariseren van de grote klussen die gedaan moeten worden. Verder
zijn we deze week begonnen met het bestraten van een tent waar pas bevallen
vrouwen in slapen, we hebben een sterilisatiemachine ge﮳talleerd en verder
wat kleine onderhoudswerkzaamheden uitgevoerd. Het is leuk om door het
ziekenhuis te lopen, de pati뮴en zijn erg vriendelijk en de kinderen erg
schattig. Sommige hebben last van aratinya moozungu syndroom, bang voor de
blanke. Deze barsten in tranen uit zodra ze een blanke zien. Houd mezelf
maar voor dat het niet alleen bij mij is..

Het weekend stond in het teken van de liefde, we waren op twee bruiloften
uitgenodigd. Het waren twee katholieke huwelijken, dus verzamelen in de
kerk. In de kerk bleken het er zelfs zeven te zijn. Erg leuk om te zien,
veel toespraken, liedjes en er was een drumband. Op het eerste feest liep ik
met kromme tenen naar binnen toen bleek dat wij eregasten waren en zelfs
eerder dan de familie naar binnen moesten. Ze hadden een tent gebouwd van
bananenbladeren en plastic, erg sfeervol! Omdat ik op het tweede feest de
enige was met een digitale camera en ik kon gelijk als fotograaf aan de bak.
Erg dankbaar werk, iedereen gaat erg graag op de foto. In Kinyinya worden
twee lokale bieren gebrouwen 驮 van bananen en 驮 van een 驮 of ander
soort mout, Ik kreeg een rietje in mijn handen geduwd en we dronken met zijn
zessen uit een grote pan. Bovenop lag een dikke laag zeeschuim en daaronder
een warm zuur sapje, even wennen maar ik denk dat als je het maar vaak
genoeg drinkt het vanzelf lekker wordt. Daarna lekker bijkletsen met Gloria
Estefan en the Miami Soundmachine op de achtergrond, en dan haasten voor de
avondklok.

Jouke

In grote delen van Afrika is het ziekenhuis eigenlijk net als in Nederland een zorginstelling waar je pas in tweede instantie na eventuele verwijzing naartoe gaat. Waar we in Nederland eerst naar de huisarts gaan is het in Afrika de traditionele genezer die als eerste een poging mag wagen om de pati뮴 te genezen. Deze ?medische? collega?s van mij zullen vast en zeker hun waarde in de samenleving hebben. Helaas zie ik in het ziekenhuis natuurlijk alleen de keren dat de behandeling van de traditionele genezer het ziekteproces niet heeft kunnen keren, of soms zelfs de pati뮴 een stevige duw in de richting van de hemelpoort heeft gegeven.

Net zoals de Europese bevolking en medici locale voorkeursdiagnoses hebben voor onbegrepen klachten (in Duitsland de ?Kreislauf?, in Frankrijk de ?foie?, in Nederland de ?psyche?) geldt dat voor Afrika ook. In de Congo wordt de huig in de keel als schuldige van de onbegrepen klachten aangewezen. Ondanks dat ik er in mijn Nederlandse medische opleiding nooit iets over heb geleerd zien de traditionele genezers en de locale bevolking de huig als een essenti묥 schakel in het medisch systeem. Alle bacteri뮬 virussen, kwade geesten en belastende voorouders kunnen zich achter in de keel schuil houden. Zodra een klein kind zijn eerste verkoudheid krijgt slijpen de traditionele genezers de messen en wordt de ouders ten strengste aangeraden om de huig weg te laten halen. Nou vinden er in Nederland misschien soortgelijke processen plaats met de magie rond de amandelen. Een groot verschil is echter dat deze volksingreep in Nederland op de operatietafel in het ziekenhuis plaats vindt terwijl de Congolese variant in de iets minder steriele hut van de genezer wordt uitgevoerd. Dus als het kind het geluk heeft om de ongecontroleerde bloeding in de keel te overleven dan volgt er nog de dreiging van een ernstige keelontsteking, de doodsteek voor het gemiddelde ondervoede kind.
Dit wegknippen van de huig, waarvoor artsen liever het chique woord uvulectomie gebruiken, is dus menig snotneus in de Congo fataal geworden.

De meeste mensen weten wel dat er grote risico?s zijn verbonden met deze traditionele ingreep. Theatergroepen reizen door het land om de bevolking bewust te maken van de gevaren van de uvulectomie. Maar zoals vaker in de Congo wordt op kritische momenten de ratio uitgeschakeld en vertrouwt men toch meer op hogere machten en krachten.

Gisteravond kwam er weer een klein meisje in shock binnen. De ouders ontkennen in eerste instantie bij de traditionele genezer langs te zijn geweest. Maar als ik zie dat er geitenpoep op het hoofd zit, waarmee de traditionele genezer de door uitdroging ingezonken fontanel probeert te corrigeren, en bloed (van de keel) in de ontlasting, hoef ik nauwelijks meer in de keel te kijken. Het is weer zover. We proberen snel een ader te vinden om het kind via een infuus vocht en antibiotica te geven. Er wordt snel naar een bloeddonor gezocht om de ernstige bloedarmoede van het kind te herstellen. De generator wordt aangezet om ter ondersteuning zuurstof te geven maar alle moeite lijkt voor niks. Het kind glijdt langzaam weg. De handen worden koud, de blik in de ogen gaat omhoog en dan houdt het meisje op met ademen. Moeder begint heftig te schreeuwen, zakt door haar knie뮠en slaat op haar hoofd.
Vader loopt gillend naar buiten waar hij grote stenen pakt, de lucht in gooit en met zijn hoofd wil opvangen. Ik kan hem met veel moeite tot bedaren brengen. Binnen wikkelt de verpleegkundige het overleden kind in doeken en loopt ermee naar buiten om het aan de ouders te overhandigen. Met luid geweeklaag verlaten de ouders met ondersteunende vrienden het ziekenhuis. Terwijl de guard zijn pet afneemt als het gezelschap de poort uitgaat weet ik niet met welke emotie ik achterblijf. Verdriet, frustratie of boosheid, in ieder geval uitgeput.

Steven

Op maandag de eerste echte werkdag, het duizelde mij nog een beetje van
al de zaken die mij de afgelopen dagen zijn verteld. Hopelijk krijg ik er de
eerste week een beetje grip op. Mijn taak is het co?neren van alle (niet
medische) technische werkzaamheden. Er is een grote technische staf die de
werkzaamheden uitvoert en gelukkig erg veel weet. Ik heb nog een collega uit
Ivoorkust die het administratieve gedeelte en de bevoorrading zal
co?neren. Gelukkig spreekt hij wel vloeiend Frans! De rest van het expat
team bestaat uit een projectco?nator, een dokter, een chirurg een
verloskundige en een verpleegkundige.

De dagen beginnen vroeg, om zeven uur ontbijten we en om halfacht is er een
korte briefing met alle werknemers. Hierin wordt besproken wat er die dag
gebeurd en of er nog iets is veranderd aan de veiligheidssituatie. De eerste
dagen heb ik geprobeerd om de dagelijkse routine van het ziekenhuis onder de
knie te krijgen. Zoals de voedseldistributie voor de pati뮴en, de
bevoorrading, de schoonmaak en het onderhoud van het ziekenhuis en de
planning van de auto’s. Mijn nieuwe collega’s zijn dol op handen schudden,
dit doe je dan ook de hele dag door. Het maakt niet uit of je vijf minuten
geleden iemand de hand hebt geschud, als je elkaar weer tegenkomt schud je
elkaar gewoon weer de hand. Even wennen voor een afstandelijke Nederlander!

Naast het ziekenhuis zijn er in de regio zeven gezondheidscentra die Artsen zonder Grenzen
ondersteunt met mensen en middelen. Voor de bevolking zijn deze klinieken
het eerste punt waar zij heen kunnen gaan als ze iets mankeren. Hier worden
ze geholpen aan kleine klachten of worden doorverwezen naar het ziekenhuis.
Helaas is voor de bevolking de drempel nog hoog en de afstand tot de centra
vaak groot. Hierdoor komen ze regelmatig als het al te laat is. Je ziet
bijvoorbeeld mensen met grote tumoren waardoor het hoofd al helemaal
misvormd is. De verpleegkundigen houden statistieken bij en gelukkig wordt
het steeds drukker in de centra. Voor mij is er in deze klinieken veel te
doen. Het is erg dankbaar werk, alles dat je daar bouwt of levert wordt het
gelijk in gebruik genomen. Met iets kleins als een lampje voor een
microscoop zijn ze al erg blij. De route is natuurlijk weer schitterend en
voor mij is het geen straf om uren in de jeep te zitten. Alleen als ik het
kleine voorraadje met cassettes zie liggen denk ik dat ik binnenkort de
Duitse schlagers wel kan dromen. Dus als iemand nog bandjes heeft?

Jouke

Na meer dan zesenveertig jaar was het weer zover. Verkiezingen in de Democratische Republiek Congo. Het land heeft in de tussen tijd meerdere naamsveranderingen, coups en burgeroorlogen ondergaan. Maar liefst zeven Afrikaanse landen hebben in die tijd op offici묥 of minder offici묥 wijze met legereenheden het land de door hun gewenste richting op gestuurd. In de praktijk was het doel vaak om in zo een kort mogelijk tijdsbestek zo veel mogelijk grondstoffen uit het land te smokkelen. Zo is mij verteld dat de inkomsten van een aantal omringende landen voor een groot gedeelte afhankelijk zijn (geweest) van grondstoffen die in de Congo gedolven worden. Eigenaardig genoeg zijn de buurlanden can Congo bijvoorbeeld een van de grootste exporteurs van diamanten en goud terwijl er op hun grondgebied geen diamant of goudmijn te vinden is.

Dit keer is echter besloten dat het Congolese volk maar weer eens mag kiezen welke richting het land op moet gaan. Er is keuze te over voor de Congolees. Maar liefst drie뮤ertig kandidaten hebben de vijftigduizend dollar inschrijfgeld betaald om mee te dingen naar het presidentsschap. Een aantrekkelijke investering als je bedenkt dat president Mobutu tijdens zijn ambtstermijn enkele miljarden vanuit de staatskas naar zijn rekening heeft mogen sluizen.

Wekenlang rijden de auto?s, bussen en vrachtwagens in de kleuren van hun favoriete presidentskandidaat rond. Bijna alle kinderen hebben wel een pet, T-shirt of vlaggetje gekregen om als lopende reclameborden te fungeren. Van vroeg in de ochtend tot na middernacht word ik wakker gehouden door de luid galmende stemmen van betogingen of een enkeling met een microfoon. Voor mij is het nog steeds onduidelijk welke van deze acties op geld of politieke voorkeur zijn gebaseerd. In Le Stade wordt door een kandidaat een gratis popconcert georganiseerd waardoor gedurende enkele uren de helft van de verpleegkundigen plotseling verdwenen zijn uit het ziekenhuis. Gelukkig hebben ze de mobiele pati뮴en met hen meegenomen.

Ondanks dat de situatie in Baraka relatief veilig was hadden alle werknemers van MSF op de verkiezingsdag een straatverbod. In het verleden is in deze regio wel vaker een vredelievende situatie in twintig minuten tijd in een bloedbad veranderd. Ik heb echter die zondag dienst en moet voor een spoedgeval naar het ziekenhuis. Onderweg snuif ik de sfeer op van deze historische dag in Afrika. Iedere Congolees heeft zijn mooiste kleren aangetrokken, haren gekamd en opgemaakt voor het stemmen. Lange rijen mensen wachten in de hitte geduldig op hun beurt. Binnen in het stemlokaal krijgen de mensen instructies hoe dat stemmen nou moet want voor bijna iedereen is het de eerste keer. Bij registratie wordt ter voorkoming van dubbelstemmen de linkerpink in de inkt gestopt. Vervolgens wordt men met de grote lijst van presidentskandidaten naar de hoek van de ruimte gestuurd waar achter kartonnen dozen discreet de keuze aangekruist kan worden. Aan een lange tafel zit een groep nationale en internationale controleurs streng toe te kijken of alles wel goed verloopt. Dat is ook wel begrijpelijk want voor de Westerse donorlanden zit er aan de verkiezingen wel een prijskaartje vast: 442 miljoen dollar. En dat is nog zonder de kosten om werelds grootste en duurste VN-troepenmacht in de Congo rond te hebben lopen.

Over de voorlopige uitslagen gaan, zoals vaker in Congo, de wildste geruchten. Zonder internet, krant en TV ben ik zelf echter net zo onwetend als de dorpsbewoners, waarvan elke dag weer een andere groep juichend de straat opgaat. Gelukkig houdt Radio Okapi het hoofd koel en zijn haar offici묥 tellingen een belangrijke strohalm voor mij.
Over een week zullen de eerste resultaten bekend zijn. Het is goed mogelijk dat er dan nog geen absolute meerderheid voor een van de kandidaten zal zijn waardoor er een tweede ronde moet volgen. Daarin zullen de Congolezen met veel plezier een reden zien om het hele circus weer op te pakken en zal mijn huidige nachtrust helaas van korte duur zijn.

Steven

Mijn eerste nacht in Burundi was (op een conflict met de klamboe na)
prettig. Er was een lekker ontbijt op de veranda met weer het prachtige
uitzicht. Overdag een paar briefings gehad en ik ben een stuk meer te weten gekomen over het werk dat ik ga doen. Ik ging er vanuit dat het voornamelijk om onderhoud zou gaan, maar aangezien er nieuwe richtlijnen binnen Artsen zonder Grenzen zijn
waaraan ziekenhuizen en gezondheidscentra aan moeten voldoen, moeten er veel technische werkzaamheden worden uitgevoerd. Dit houdt voor mij in dat er onder andere watervoorzieningen, latrines en afvalverbrandingsinstallaties gebouwd moeten worden. Helaas vertrekt mijn voorganger eerder als verwacht er is weinig tijd voor een overdracht.

Vrijdag vertrokken we naar Kinyinya, helaas miste ik zaterdag de wekelijkse opruimdag. Hierbij mogen er ‘s morgens tussen 8 en 11 uur geen auto’s rijden, iedereen is verplicht om op te ruimen (thuis of op straat) misschien een goed idee om in Nederland in te voeren! Wij rijden met 驮 van de Artsen zonder Grenzen
auto’s naar het project. Een lange rit van zo’n 7 uur. We kruisen Burundi van west naar oost door, een prachtige tocht. Zodra we Bujumbura uitrijden krijg ik een idee hoe het transport in Burundi eruit ziet. Bijna alles wordt vervoerd op fietsen (ik weet nu ook waar Kronan zijn ontwerp gestolen heeft). De berg op houden de fietsers zich vast aan vrachtwagens (gevaarlijk), maar de berg af gaan ze volgepakt met zo’n 100 kilo bananen voorover liggend de berg af (echt levensgevaarlijk). Je ziet jochies niet ouder als 12 met 60 kilometer per uur de berg af racen. Er gebeuren hier erg veel ongelukken. Onderweg zien wij verschillende landschappen zo mooi dat ik mij niet kan voorstellen dat ik aan het werk ben. Het eerste gedeelte is door mooie groene heuvels, later verandert de omgeving in een soort savanne. Tot voor de burgeroorlog zat hier veel meer wild dan nu. Veel dieren zijn opgegeten of gevlucht naar Tanzania. Burundi is een klein en redelijk dichtbevolkt land, langs onze route lopen continu mensen, die eigenlijk allemaal met een ding bezig zijn, het verzamelen of vervoeren van eten. Onderweg zie je veel armoede, kinderen met bijna geen kleding aan hun lijf die het land bewerken of sjouwen met voedsel of gereedschap.

Op mijn nieuwe werkplek word ik opgewacht door mijn nieuwe collega’s, onze compound wordt de Etoile Base genoemd (Sterren Basis), er schijnt hier ‘s avonds een prachtige sterrenhemel te zijn. Op dit moment werken hier 7 expats en 130 nationale staf. Ons compound bestaat uit het ziekenhuis dat ruimte biedt aan 110 pati뮴en, een kantoor en huizen voor ons en de lokale staf. Het terrein ligt op een heuvel, we hebben een schitterend uitzicht over de heuvels en kunnen Tanzania zien. De compound is omheind met bamboe en er loopt veel bewaking. De sfeer in de groep is erg goed, ik werd leuk ontvangen en we hebben ‘s avonds gezellig met z’n allen gegeten.

Het ziekenhuis is mooi, zeker voor Burundi. Er is zelfs een operatiekamer. Tijdens mijn eerste rondje door het ziekenhuis word ik geconfronteerd met de pati뮴en, dat was wel even schrikken voor een ongetrainde technische kracht. Je ziet veel pati뮴en met brandwonden, ontstekingen en grote open wonden. Er hangt een aparte lucht, waar je (volgens sommige collega’s) niet aan went. Als een collega mij vertelt over het aantal kinderen dat deze week zijn gestorven merk ik dat zij er al aan gewend is, voor mij is dit allemaal nog erg vreemd. De rest van de tijd heb ik geprobeerd zoveel mogelijk informatie los te krijgen van mijn voorganger. Helaas staat er van het ziekenhuis erg weinig op papier, er zijn geen tekeningen of schema’s, gelukkig weet de lokale staf veel.

Omdat er in de aankomende week 3 collega’s naar huis gaan werd er ?s avonds een feest gegeven in de tuin. Omdat er in Kinyinya verder niets te beleven is, is het opkomstpercentage altijd 100%. Er zijn 3 geiten geslacht en er speelt een Burundese drumgroep. Voor mij een erg goede gelegenheid om mijn nieuwe collega’s te leren kennen. Het is een groot feest. Er zitten zo’n 200 man bankjes, niet echt zoals ik mij een Burundees feest had voorgesteld. De mensen hier zijn erg verlegen en gereserveerd. Nadat de geiten zijn opgegeten en de helft van de biervoorraad is opgedronken komt iedereen een beetje los en wordt er zowaar gedanst. Mijn broer had sterretjes in mijn tas gestopt die het erg goed doen op het feest. De mensen zijn erg ge﮴eresseerd, ik word gelijk uitgenodigd voor bruiloften en partijen. Kinyinya voelt als een erg fijne plek om te zijn. Als ik mijn allerlaatste sigaret heb gedoofd knijp ik er tussenuit en ga naar mijn nieuwe huis.

Jouke

Een van de redenen waarom ik altijd in Afrika heb willen werken is de bijzondere natuur. Van kinds af aan fantaseer ik al over de uitgestrekte savannas, woestijnen en regenwouden en alle spannende dieren die zich daar verscholen houden. In Nederland moet ik me tevreden stellen met boeken en documentaires, maar zodra ik een stap in Afrika zet begint mijn hart sneller te kloppen. Al op de landingsbaan van Nairobi Airport speur ik het lage struikgewas af in de kinderlijke illusie dat daar mogelijk de eerste leeuwen en antilopen staan te grazen. De kans is natuurlijk heel klein maar in Afrika weet je het nooit.

Ik ben nu drie weken op het continent en ik mag over mijn portie natuurschoon niet klagen. Ondanks het feit dat ik tot nu toe dagelijks heb gewerkt en dus alleen maar tussen het ziekenhuis en de compound heb gependeld is er al een mooie lijst van dieren die mijn Afrikaanse verblijf hebben opgevrolijkt. Helaas is het niet meer de ?Big Five? die rond het streekziekenhuis van Baraka bivakkeert aangezien alle wilde dieren waar ook maar een beetje vlees aan zit tijdens de oorlog en hongersnood aan het spit zijn beland. Maar een beetje natuurliefhebber laat zich daardoor niet uit het veld slaan en laat de Hollandse calvinistische wind ook over de Afrikaanse savanne waaien: wie het kleine niet eert, is het grote niet weerd.

Hieronder mijn dagelijkse inkijk in de wondere wereld van het hedendaagse Congolese dierenleven:
De geiten waar ik op weg naar het ziekenhuis langs moet slalommen.
De padden waar ik in het donker op mijn slippers van de ?douche? naar mijn hut bijna over uitglijdt.
De uil die boven de WC zijn intrek heeft genomen.
De schorpioen die uit de bloempot kwam gewandeld.
De bijen die dreigend zoemend vanuit hun holle boom een kwart van de compound onveilig maken.
De slang die s?ochtends dood op het stenen pad lag.
De vliegen die tijdens menig operatie van heinde en verre op de geur van pus afkomen en het rooster voor het open raam zwart doen zien.
De kip die op de kinderafdeling tussen alle tragiek en vreugde rustig op haar eieren zit te broeden.
De honden op de compound in Bukavu die gek van de vlooien en schurft op hun rug de heuvel afglijden.
De vissen die elke avond in alle soorten en maten op tafel verschijnen
De muggen die met bijgaande nachtelijke onrust al twee keer mijn klamboe zijn binnen geslopen.
De krekels die elke avond weer een fantastisch concert weggeven
De muis die op mysterieuze wijze onthoofd onder de eettafel lag
De grote bidsprinkhanen die al twee keer frontaal in mijn gezicht zijn gevlogen.
Het zwijn waar we met tachtig kilometre per uur bijna op zijn gebotst.

Grote afwezige is de gorilla waar de Congo bekend om staat. Gelukkig wonen een aantal verweesde gorilla?s in de tuin naast het MSF hoofdkantoor in Goma. Dus die hoop ik op korte termijn aan de mooie lijst te kunnen toevoegen.

Maar met de teller nu al op vijftien dieren ben ik zeer in mijn nopjes. Dat belooft wat als ik zo meteen op mijn vrije dag met verrekijker of snorkel de natuur in zal gaan.

Steven

Tijdens mijn co-schappen en later als arts-assistent heb ik in het ziekenhuis helaas al een behoorlijke hoeveelheid pati뮴en zien overlijden. Altijd is dat wel een heftige gebeurtenis, maar je hebt je uiterste best gedaan en in overeenstemming en goedkeuring van je opleider gehandeld. Het is toch een ander gevoel als je voor de eerste keer eindverantwoordelijk bent voor het overlijden.
Ik loop de kinderafdeling op en zie dat het bed leeg is. Sakina is een uur geleden overleden. De verpleging heeft niet de moeite genomen om mij op de hoogte te brengen van de verslechtering, laat staan van het overlijden. Ze zijn verbaasd als ze zien dat ik enigszins aangeslagen voor het lege bed sta. Natuurlijk wist ik ook wel dat de dood onvermijdelijk was geworden voor deze pati뮴, en met de inmiddels opgelopen hersenschade en ondraaglijke pijnen misschien ook wel beter zelfs. Maar toch wil ik van de verpleging exact weten wat er de laatste uren is gebeurd en blader voor de zoveelste keer door de status van de pati뮴 om me wederom van de uitzichtloosheid van de situatie te laten doordringen. Als ik tegen de verpleging zeg dat ik Sakina en haar moeder graag toch nog even zou willen zien wordt er langzaam met het hoofd geschud. Het kind ligt al in de kist achter het ziekenhuis en moeder is naar huis gelopen om voor het donker in haar dorp te zijn.

Steven