Alweer het laatste berichtje van Jouke uit Burundi, nou ja eigenlijk niet
eens meer uit Burundi. Ik ben alweer het land uit en geniet nu even van een
vakantie. Het zit er alweer op. Ik heb echt een hartstikke leuke tijd gehad
in Kinyinya en ben erg tevreden. De laatste paar weken moest ik nog even
flink aan de bak. Ik ging moe, maar met een goed gevoel weg. Ik zal Burundi
en de collega’s zeker gaan missen. Maar nu na 9 maanden is het ook wel weer
erg leuk om iedereen thuis te zien en ik heb nu ook wel weer zin om weer
naar huis te gaan. Ik heb een erg leuk afscheidsfeest gehad en natuurlijk
weer een nieuwe lading Afrikaanse kledij gekregen. Ik weet niet of ik door
de Nederlandse douane kom met zoveel verschillende kleuren in mijn tas, we
zullen het wel zien. Verder kreeg onze hond nog even 9 pups, tijd om te
vertrekken dus.

Voor Burundi heb ik goede hoop. 9 maanden geleden was de situatie nog een
stuk onveiliger dan nu. Het is nu redelijk kalm en een fijn land om te zijn.
Iedereen heeft frisse moed om het land weer op te bouwen. AzG Holland zal
eind van dit jaar Burundi ook verlaten. We zijn nu druk bezig met
onderhandelingen met het ministerie van volksgezondheid voor een goede
overdracht. Dat ziet er nu redelijk positief uit. Ik ben na de 9 maanden
aardig vertrouwd geraakt met het leven in Burundi, het is erg anders maar
leuk. Ook heb ik weinig last gehad van het cultuurverschil, ik heb er veel
van opgestoken en ook veel om gelachen. Het was erg leuk om de mensen beter
te leren kennen en opgenomen te worden in de lokale gebruiken en natuurlijk
de feestjes. Ik zal zelf ook weer dingen moeten afleren anders word ik
straks raar aangeken in Nederland ben ik bang.

Mijn vertrek uit Kinyinya was erg ontroerend. Veel mensen kwamen me
uitzwaaien en het was vreemd om afscheid te nemen. Ook de weg terug naar
Bujumbura gaf een raar gevoel omdat het hoogstwaarschijnlijk
eenrichtingsverkeer is. Kinyinya is niet een plek waar je zomaar per ongeluk
weer terecht komt. Ik ga erg blij en met veel goede herinneringen weer terug
naar nederland. Ik hoop dat iedereen mijn verhalen heeft kunnen verteren,
Jouke termin饡

Jouke

Je kunt Artsen zonder Grenzen steunen door vaste donateur te worden of eenmalig te geven! Je kunt je bijdrage ook overmaken op giro 4054, t.n.v. Artsen zonder Grenzen te Amsterdam.

De laatste van de zeven klinieken die we opknappen ligt ver weg in de
bergen. Als het niet regent is het zo’n drie uur rijden. Niet de moeite
waard om op 驮 dag op en neer te rijden dus. Ons medisch team bezoekt deze
kliniek twee keer per week en overnacht dan in een klooster ergens in de
bergen. Deze week zijn wij druk geweest met de werkzaamheden bij deze
kliniek, dus sliepen wij ook bij de zusters in het klooster. Nou dat is niet
verkeerd! Twee maaltijden op 驮 avond en overvloed aan bananenbier, mmm!
Het zijn niet echt stereotype zusters, ze zijn gek op alcohol en hun mobiele
telefoon. Kinyinya is rustgevend maar het klooster slaat alles. Uitgerust
konden we aan de bak. De laatste kliniek is bijna klaar.

Ook zijn we bezig met het opknappen van een oude bron bij 驮 van de
klinieken. Nou ja, wij zouden het eigenlijk meer een diepe put noemen. Hij
is zo’n 25 meter diep. Voorheen was er een windmolen die het water oppompte,
maar helaas is deze omgewaaid, dus de bron was buiten gebruik. Erg zonde,
want de bevolking en het personeel van de kliniek moeten nu zo’n 20 minuten
lopen om water te halen. Tijdrovend en ook erg lastig om zo de kliniek
schoon te houden! Het plan is om de put schoon te maken, alle stenen en zooi
te verwijderen die er in de loop van de jaren zijn ingegooid en dan proberen
om de put verder uit te diepen. Om in de put te werken moet er om de 15
minuten water uit de put gepompt worden omdat het nou eenmaal een bron is.

We hebben een mooi systeem ge﮳talleerd met ratels en katrollen om alles de
diepte in te laten zakken en weer omhoog te takelen. Veel respect voor de
mannen die afdalen om te graven. Maar voor mijzelf was het eigenlijk ook wel
een beetje verleidelijk om een kijkje te nemen beneden, dus uiteindelijk ben
ik ook in een emmertje afgedaald. Gelukkig geen last van claustrofobie, maar
toen ik beneden in het water stond en omhoog keek, was het stukje lucht dat
ik zag zo groot als een gulden. Blij toen ik weer aan de oppervlakte was. Na
twee dagen graven stuitten we op rotsen. Nu proberen we met een hamer en
beitel dieper te graven. Dit is de laatste (en ook de mooiste) klus die ik
hier zal doen. Het meeste werk dat ik gepland had voor mijn missie is af.
Helaas niet alles, dus blijft er wat over voor mijn opvolger die al
gearriveerd is. De laatste paar weken alles netjes overdragen en dan is het
tijd voor vakantie!

Jouke

Je kunt Artsen zonder Grenzen steunen door vaste donateur te worden of eenmalig te geven! Je kunt je bijdrage ook overmaken op giro 4054, t.n.v. Artsen zonder Grenzen te Amsterdam.

In het ziekenhuis hebben we een paar speciale dagen per maand. Zo was het deze week weer tijd voor JPP, Journ饠Patient Propre. Een dag die we twee keer per maand organiseren om alle pati뮴en te wassen. De begeleider van de pati뮴 is hier normaal verantwoordelijk voor, maar helaas hoort jezelf schoon houden niet bij het dagelijkse ritme. Ook wel logisch als je ver moet lopen om water te halen. Maar, hierdoor krijgen de mensen infecties en worden ziek. Zeker voor de pati뮴en is het natuurlijk erg belangrijk om schoon te zijn. Benodigdheden: Water, zeep en washandjes. We hakten de zeep
in stukken en deelden deze uit aan de pati뮴en. De schoonmakers gaven de wasles, erg grappig om te zien. ‘Ja, je pakt een stuk zeep en een kop met water, eerst water over jezelf gieten, zeep natmaken, jezelf inzepen en schrobben’. Als ze zijn bijgekomen van de schrik gooit een schoonmaker dan nog even een teil water over hen heen. E鮠man had zich in 45 jaar nog nooit gewassen. Hij was bang dat hij zou overlijden als hij gewassen werd, dus moest er een dokter in de buurt blijven om hem gerust te stellen.

Een collega uit Zweden had een niet al te goede week. Ze gleed uit en brak haar been op twee plaatsen. Een geluk voor haar was dat het JPP was, kreeg ze gelijk een grote wasbeurt. De dokter had haar been ingepakt in gips maar dit was echter niet genoeg voor de verzekeringsmaatschappij. We hebben haar naar de hoofdstad afgevoerd en ze is naar Zuid Afrika gevlogen waar ze geopereerd is. Ze had nog maar 3 weken te gaan, dus als ze van de operatie hersteld is vliegt ze naar huis. Deze verzekeringskwestie is moeilijk uit te
leggen aan onze Burundese collega’s. Voor mijzelf komt het einde ook dichterbij. Ik zit hier nu 8 maanden en heb nog maar 4 weken te gaan. Heb nu nog geen zin om naar huis te gaan, maar begin wel beetje moe te worden. Gelukkig afgelopen weekend even naar de hoofdstad geweest om uit te rusten. Het is een raar idee om straks weer in Nederland te zijn. Ik ben me hier erg thuis gaan voelen en de vreemde levensstijl is nu normaal geworden. Maar gelukkig gebeuren er dan weer aparte dingen waardoor je beseft dat je een namaak afrikaan bent. Afgelopen nacht kreeg ik mijn eerste aardbeving voor
mijn kiezen. Was gelukkig niet erg hevig maar voor mij de eerste keer dat de ik
wakker werd doordat ik lag te schudden in mijn korf.

Jouke

In Burundi heeft het de afgelopen maanden erg veel geregend, veel meer dan
normaal rond deze tijd. Het resultaat van alle vuurtjes die de mensen hier
gebruiken om te koken, zeggen mijn collega’s hier. Iedereen pikt een
graantje mee van de klimaatsverandering. Door het water zijn veel gewassen
nu weggespoeld of verrot. Hierdoor is er een voedseltekort ontstaan. De
prijzen op de markt zijn verdriedubbeld. Er zijn op dit moment nog voorraden
die nog een paar maanden voedsel kunnen uitgeven, hierna zal het probleem
helemaal groot zijn. Als je het land ziet kun je niet goed voorstellen dat
er een voedseltekort is. Alles is nu erg groen en je ziet een hoop gewassen.
Het probleem is dat de grond in de dalen het meest vruchtbaar en het beste
te bewerken is. Nu de dalen onder water staan blijft er veel te weinig
voedsel over.

In het ziekenhuis wordt 3 keer per dag voedsel klaargemaakt voor de
pati뮴en. Niet het meest smakelijke eten, maar altijd erg populair en nu
met de voedselschaarste helemaal. Pati뮴en die zijn ontslagen uit het
ziekenhuis proberen te blijven voor het voedsel. Ook mensen uit de omgeving
proberen een graantje mee te pikken. Iemand die honger heeft kun je moeilijk
een maaltijd ontzeggen, maar helaas hebben we geen onbeperkte
voedselvoorraad. Hopelijk wordt er snel actie ondernomen en wordt er voedsel
gedistribueerd door andere hulporganisaties. Ja, en dit heb ik gister
geschreven en vandaag werd er voedsel uitgedeeld door het Food for Work
Programme, van de Wereld Voedsel Organisatie. Deze geeft voedsel aan de
gemeenschap in ruil voor werk. Bijvoorbeeld voor het opknappen van de wegen.
Van verre was rumoer te horen van het uitdelen van het voedsel. En, een hoop
blije gezichten!

De laatste paar weken ben ik veel op pad geweest voor het werk bij de
klinieken. Het noodweer dat hier aanhoudt heeft redelijk wat schade
aangericht. Golfplaatdaken vliegen je om de oren, schuilplaatsen en
afrasteringen gaan tegen de vlakte. Dit betekend voor ons veel werk, dus
veel op pad met de jeeps. Voor mij leuk om eropuit te trekken, het is een
kleine wereldje hier op de compound en in het dorpje. We hebben nu ook een
aantal communewerkdagen gehad bij de klinieken. Ik ben te weten gekomen dat
niets zo wispelturig is als een echte communewerkdag. De eerste was een
groot succes er kwamen 30 man opdagen. We hebben een schuilplaats gebouwd.
De tweede keer had de chef van de heuvel een spoedklus voor de commune dus
stonden we met zijn drie뮠gaten te graven met een pikhouweel. De derde dag
was de opkomst goed, maar de commune had niet zoveel zin om veel werken, dus
volgende week de laatse..

Jouke

Afgelopen weken zijn we druk bezig geweest met de werkzaamheden in de
klinieken. Hier maken we onder andere putten voor injectienaalden,
vuilverbrandingsovens en schuilplaatsen voor wachtende pati뮴en. Voor deze
werkzaamheden hebben we de lokale bevolking gevraagd om ook een handje te
helpen. Om dit te organiseren heb je de hulp van de chef van de heuvel
nodig. Deze vertegenwoordigt de gemeenschap en organiseert de wekelijkse
werkdagen. Deze worden iedere zaterdagmorgen gehouden en zijn min of meer
verplicht. De chef is ook verantwoordelijk voor het oplossen van de
problemen op deze heuvel. Als er een conflict is wordt dit meestal lokaal
opgelost. Als iemand bijvoorbeeld een geit heeft gestolen en schuldig is
bevonden kan hij dit afkopen met een nieuwe geit en een aantal kruiken bier.
De tegenhanger van onze taakstaf zeg maar. De chef was erg enthousiast over
het plan, de gemeenschap wil graag helpen. Dus, volgende week houden we een
werkdag voor ons en de gemeenschap.

Verder zijn wij bezig met het trainen van het personeel. Deze week was het
onder andere tijd om te oefenen met de sterilisatie tank en de nieuwe
verbrandingsoven (een werk dat ikzelf niet erg zou vinden om te doen). Het
afval in Burundi gaat niet in kliko’s, meestal wordt het in een gat gestort,
of nog beter, het wordt verbrand. Voor het ziekenhuis, dat met alle
verpakkingen veel afval produceert, hadden we een oude verbrandingsoven. Nou
ja, eigenlijk een smeulende bakstenen afvalbak met een schoorsteen waaruit
iedere dag een kleurige en giftige rookpluim kwam. Het was een vrolijk
gezicht maar niet erg gezond. Daarom hebben we een nieuwe verbrandingsoven
gebouwd die naast het afval ook de gassen verbrand. Deze week was het begin
van de cursus verbranden van, nou ja, eigenlijk bijna alles. Alles wat ik
vroeger van mijn ouders thuis in de kachel niet mocht verbranden wordt hier
verbrand. Het is erg leuk om een cursus te geven, de collega’s zijn altijd
razend enthousiast en willen allemaal deelnemen.

De afgelopen weken wordt onze regio geteisterd door hondsdolle honden.
Iedere dag komen er mensen het ziekenhuis binnen die zijn gebeten door een
hond. Zodra een hond hondsdolheid heeft is hij binnen enkele dagen dood,
maar zodra hij een andere hond (of mens) gebeten heeft wordt de ziekte
doorgegeven. Onze eigen hond had ook de kolder in zijn kop gekregen, hij
heeft ons konijn opgegeten. Om dit probleem op te lossen hebben ze een
effectieve methode. Afgelopen woensdag werd de nationale hondendoodmaakdag
ingelast om de hondsdolheid een halt toe te roepen. Onze hond bleef dus een
dagje binnen en als Martin Gaus dit leest krijgt hij een hartverlamming denk
ik.

Jouke

Met een overvloed aan regenwater volgt hier direct een overvloed aan muggen.
Hierdoor wordt onze regio nu geteisterd door de een muggenplaag en helaas
staat dit gelijk aan veel malaria gevallen. Ik zat er aan te denken om te
stoppen met de antimalaria pillen, maar nadat ook een collega het laatst
opliep is het misschien toch maar verstandig om nog maar even een paar
maanden door te slikken. In het ziekenhuis dat weer overvol is zijn we op
dit moment bezig met het opnieuw impregneren en vernieuwen van de
muggennetten. Ook hebben we 10 duizend klamboes ontvangen die we uitdelen
aan zwangere vrouwen. Hierbij is goede voorlichting erg belangrijk, anders
is de kans groot dat de mensen de klamboe voor andere dingen gaan gebruiken
zoals bijvoorbeeld als visnet of om vogels mee te vangen.

Op dit moment zijn veel collega’s ziek. In Burundi lopen de mensen nog wel
eens een Afrikaanse ziekte op (niet bekend in onze westerse medische wereld
en ook niet te genezen met westerse medicijnen). Deze ziektes kunnen alleen
worden behandeld met de traditionele geneesmiddelen. Krachtige medicijnen
zijn onder andere gedroogde apen en geitenhoeven. Je maakt de raarste dingen
mee. Laatst kwam een collega een paar dagen niet opdagen, wat bleek, hij had
een geitenspies gegeten waar iemand vergif in had gestopt. Opletten van wie
je vlees koopt dus! Gelukkig ben ik nu aardig gewend aan de Burundese
cultuur en mijn collega’s gelukkig ook aan mijn vreemde gewoontes trouwens.

Twee van onze auto’s hebben afgelopen week voor het eerst te maken gehad met
corrupte politie. Een brigadier constateerde bij daglicht dat het grote
licht niet sterk genoeg was en een andere was niet tevreden met de papieren
die hij aantrof. Dus, beide wilde geld zien. Dit is in principe niets
speciaals in Afrika, maar wel in Burundi. Deze politiemacht hier bestaat nog
maar anderhalf jaar en tot nu toe ging het erg gemoedelijk. Er zijn
bijvoorbeeld veel wegversperringen waar de politie auto’s controleert. Hier
toeterden onze chauffeurs voorheen ongeduldig totdat de politie de
wegversperring opzij trok om dan zonder blikken of blozen al toeterend de
wegversperring voorbij te rijden en dan nog even vrolijk te lachen en
zwaaiden. Waarschijnlijk is dit nu voorbij. De politie begint te wennen aan
hun macht en wil daar dan natuurlijk een extraatje aan overhouden. Een
Afrikaanse collega merkte op dat dit een gezond teken was. Corrupte politie
is het begin van een normale Afrikaanse staat. Ach in dit geval ging het
maar om 4 Euro, dus laten we hopen dat ze dan deze tarieven aanhouden.

Jouke

Mijn eerste kerst in het buitenland en dan gelijk in Burundi. Een groter
verschil met Nederland kan ik me niet voorstellen. Mijn familie ingeruild
voor een commune, de kerstboom voor een paar verdroogde takken en de
champagne voor een fles warme primus. Op kerstavond werd er een feest
gegeven op de compound en op eerste kerstdag hebben we spelletjes gespeeld
en de laatste flessen wijn soldaat gemaakt. We hadden de lokale markt
afgestruind om voor iedereen een leuk cadeautje te kopen. Natuurlijk had er
iemand een beest gekocht. Ons team is nu versterkt met het 5e beest een
hangoorkonijn, genaamd lappie. Ik denk dat we het eerste project zijn die
naast medische hulp ook nog een kinderboerderij kan beginnen. Waarschijnlijk
was dit mijn (en ook lappies) laatste kerst in Burundi, we hebben er beide
van genoten.

Met kerst mag in Burundi ook de kerk niet ontbreken, dus zijn wij op eerste
kerstdag naar de mis geweest. Erg leuk! Een collega is priester in deze kerk
en hij was apetrots dat wij langskwamen. We moesten natuurlijk helemaal
vooraan zitten (het blijft gꮡnt als je dit soort voorrangsbehandelingen
krijgt) Het was een schitterend gezicht om zo’n overvolle kerk te zien (en
trouwens ook warm) . De vrouwen hadden hun mooiste jurk aangetrokken, dit
betekend in Burundi een jurk met minimaal 60 verschillende kleuren. Ook de
fluorescerende kleuren zijn op dit moment erg hip, dus de jurken zijn nog net
iets kleuriger gemaakt met fluorescerende franjes. Het was een aardig lange
zit van bijna 4 uur op een klein houten bankje (ik kwam er tegen het einde
pas achter dat er ook een rugleuning op zat). Gelukkig voor de mensen die
geen Kirundi spreken was het grootste deel van de mis muziek. Er waren zo’n
12 verschillende koortjes en natuurlijk mag de elektrische gitaar met kerst
ook niet ontbreken. Ik had nog geluk, mijn buurman, een klein ventje van een
jaar of 1 was aan de diaree en in Burundi hebben ze geen luiers. Al met al
een leuke ervaring.

Niet overal ging vrolijke kerstdagen en gelukkig nieuwjaar op. Rond deze
tijd hebben de mensen geld nodig voor de feestdagen en drinken ze ook vaak
veel. In het land zijn nog veel handgranaten die bij een ruzie nog wel eens
tevoorschijn worden gehaald. Dit resulteerde voor het ziekenhuis in een
drukke tijd doordat er granaatslachtoffers waren. Onze collega’s van het
andere project in Burundi kregen een onaangename verrassing net voor kerst. Er
zijn bandieten de compound binnengedrongen en hebben een overval gepleegd.
Gelukkig is er niemand gewond geraakt, maar iedereen is erg geschrokken. De
volgende dag is het hele team naar de hoofdstad vertrokken om bij te komen
van de schrik en om te kijken of de situatie veilig genoeg is om terug te
keren. Gelukkig maakt iedereen het nu goed. Dit was voor ons een reden om de
beveiliging weer aan te scherpen. Erg belangrijk is de relatie met het
personeel en de lokale bevolking. Gelukkig zijn deze bij ons erg goed.

Jouke

In Burundi is het op het moment rustig. De burgeroorlog is voorbij, de
laatste rebellengroep heeft een vredesakkoord getekend. Er zijn nog wel
rebellen in het land, maar die houden zich aardig stil. Het gaat de goede
kant op. De incidenten die plaatsvinden zijn voornamelijk bandieten (dit
woord bestaat hier nog), of lokale opstootjes. Omdat AzG te hulp schiet als
er een noodsituatie in een land is, trekt AzG Holland zich langzaam terug
uit Burundi. Eerder dit jaar is een ziekenhuis in onze provincie
overgedragen aan het Ministerie van Volksgezondheid. Deze week sluit een
project dat een vluchtelingenkamp met Rwandese vluchtelingen ondersteunt
(het kamp is nu bijna leeg). Een andere ziekenhuis wordt begin volgend jaar
overgedragen aan het Ministerie van Volksgezondheid, of aan een andere
hulporganisatie.

En als laatste, ons project hier in Kinyinya. AzG zal hier tot eind volgend
jaar blijven. Hierna zal het project worden overdragen aan het Ministerie
van Volksgezondheid of misschien een andere hulporganisatie. Wat er dan gaat
gebeuren is nog erg onduidelijk. Er is nieuws dat er voor deze regio door
internationale donoren geld voor de zorg zal worden vrijgemaakt. Dit zou dan
kunnen betekenen dat de overheid meer geld zou hebben om het ziekenhuis te
laten draaien. In dit geval zal misschien een groot deel van het personeel
hier kunnen blijven werken. Een andere mogelijkheid is om een andere
hulporganisatie te zoeken die het project kan ondersteunen. Het is op dit
moment nog ver weg en nog erg onduidelijk wat er precies gaat gebeuren. Voor
Burundi is het goed nieuws dat we vertrekken, het gaat nu beter met het
land. Voor het personeel is het vooralsnog erg slecht nieuws omdat misschien
velen van hen hun baan zullen verliezen. Deze week hebben we het personeel
verteld dat AzG uit Kinyinya zal vertrekken.

Wij hebben erg opgezien tegen deze dag. Tijdens de dagelijkse bijeenkomst in
de morgen toen het hoofd van de missie zijn toespraak begon kon iedereen
letterlijk en figuurlijk de bui zien hangen. Onze hond en twee geiten die
ook iedere morgen bij de bijeenkomst aanwezig zijn, leek het nieuws weinig
te doen. Zij realiseren zich niet dat zij straks aan de goden zijn
overgeleverd. Een geitenleven in Burundi is zelden lang en als hond ben je
vogelvrij. De reacties van het personeel vielen mee. Iedereen wist dat AzG
niet eeuwig kon blijven en we hebben het ruim van tevoren aangekondigd,
zodat iedereen de tijd heeft om te kijken wat te doen na ons vertrek. Helaas
is het vertrouwen in het Ministerie van Volksgezondheid niet al te groot en
zijn de meeste bang dat dit ten koste van het ziekenhuis en dus de bevolking
zal gaan. Veel van de staf waar ik mee werk komt uit deze regio en werkt op
dit moment onder andere bijvoorbeeld als bewaker of als schoonmaker. Als zij
hun baan verliezen zal het erg lastig zijn om ander werk te vinden, omdat
hier in de Moso bijna geen werk is. Voor degenen die hun baan verliezen gaan
we een sociaal plan opstellen om ze te ondersteunen met het zoeken van ander
werk of het opzetten van een eigen onderneming.

Dit was aardig hectische en een beetje een trieste dag. De spanningen binnen
de groep liepen aan het einde van de dag ook flink op. Na het avondeten
ontstond er een discussie zo heftig dat de wijnglazen je om de oren vlogen.
Zo een had ik er nog niet vaak meegemaakt. Maar, het schijnt dat in het land
der stokbroden dit vaker voorkomt als bij ons. De volgende dag was iedereen
weer redelijk gekalmeerd en hadden we gelukkig weer iets waarom we konden
lachen.

Jouke

Naast de medische hulp proberen we de bevolking ook voor te lichten. Dit
zijn meestal basis zaken zoals het nut en het gebruik van een klamboe of
waarom het belangrijk is om naar een ziekenhuis te gaan als je ziek bent.
Omdat een groot deel van de bevolking analfabeet is werken we veel met
tekeningen om zaken uit te leggen. We hebben een team dat de dorpen in de
regio bezoekt om de mensen voor te lichten. Afgelopen week was het Wereldaidsdag. Normaal zou deze dag aan mij voorbij gaan, maar dat gaat hier niet. Het percentage mensen dat AIDS heeft is in Burundi op dit moment zo’n
5%, dit is niet zo hoog als in andere Afrikaanse landen, maar wel een
bedreiging voor het land. Ik heb hier een nieuw woord geleerd, celibatair
g鯧raphique, oftewel niet iedereen neemt het nauw met de eeuwige trouw.
Natuurlijk geen verschil met Nederland, maar door het gebrek aan afleiding
en een minder hectisch leven denk ik dat het hier vaker gebeurt. Het wordt
ook meer geaccepteerd. E鮠man met meerdere vrouwen is geen uitzondering.
Dit zou op zich geen probleem zijn, maar helaas is door het nog veel te
weinig gebruiken van voorbehoedsmiddelen de kans op een epidemie hier groot.

Voor de Wereldaidsdag hadden wij een informatiemiddag voor alle
medewerkers georganiseerd. Dat was erg interessant, er werden veel vragen
gesteld en ik heb zelf ook aardig wat opgestoken. Als je hier zit ga je ook
heel anders tegen de ziekte aankijken. Wij willen nu iedere maand een middag
organiseren om het personeel iets bij te brengen op het gebied van
gezondheid. Voor mij en mijn technische collega’s is het lastig (en
waarschijnlijk erg gevaarlijk) om medisch advies te geven, daarom proberen
wij de mensen op andere gebieden voor te lichten. Zo hebben we deze week een
cursus kleifornuis bouwen gegeven. Ja erg kneuterig maar wel leuk. De meeste
pati뮴en in het ziekenhuis hebben een verzorger bij zich, deze dwalen
altijd door het ziekenhuis en dat is een perfecte doelgroep voor een cursus.
Een hoopje klei werd door een oude vrouw omgezet in een veilige
hoogrendement verbrandingsoven. Dit zijn simpele dingen, maar voor de
bevolking erg nuttig. Er is hier erg weinig brandhout en kleine kinderen
vallen regelmatig in het vuur of krijgen heet water over zich heen. Verder
zijn we bijvoorbeeld bezig met voorlichting te geven over persoonlijke
hygi뮥.

Op dit moment ben ik bezig met mijn eerste echte latrine te bouwen. Les
aides hebben een diep gat gegraven en le ma篮 is deze week begonnen met het
opmetselen van de put. We zijn ook bezig met het renoveren van het dak van
het ziekenhuis. Alles gaat hier nog op ambachtelijke wijze. Als je zand of
klei nodig hebt, ga je naar de patron du sable, deze regelt dat het ergens
in de velden wordt afgegraven. Voor bakstenen wordt ter plekke een oven
gebouwd en ook de dakpannen worden gebakken waar je bij staat. Zo ga je een
dakpan nog eens waarderen.

Jouke

Een weekje vakantie op Zanzibar was heerlijk. Het is echt een schitterend
eiland met een erg mooie blauwe zee en prachtige palmstranden. Deze zijn
soms wel wat breed, tijdens eb 15 minuten door het zeewier ploegen voordat
je bij de zee aankomt is geen uitzondering. Twee vrienden waren na hun
vakantie in Kenia en Tanzania ook naar Zanzibar gekomen. Dat was erg
gezellig. Het was leuk om weer eens andere gesprekken te voeren en
natuurlijk om tot in den treuren de oude koeien uit de sloot te halen. We
hebben een erg actieve week gehad met een bezoek aan een kerk en een
snorkeltrip. De verkoper van deze trip had eerst ons geld (dat we hem hadden
gegeven om bier te kopen) de avond ervoor zelf opgedronken en had zich
daarna de volgende dag verslapen. Dus, de snorkelboot was zonder ons
vertrokken. Gelukkig had een andere boot motorpech en konden we samen met de
ruilmotor aan boord komen. Dat was voor ons voldoende avontuur, dus de rest
van de tijd hebben we doorgebracht op het strand en in de barretjes.

Het was vreemd om ineens uit het kleine wereldje te komen waarin ik de
afgelopen 4 maanden heb geleefd. Het duurde enkele dagen voordat de zaken
die ik niet mocht vergeten of nog moest regelen uit mijn hoofd verdwenen
waren. De verantwoording op het project is best groot en er zijn een hoop
mensen die op je vertrouwen. De zorgen die je er hebt zijn compleet anders
dan in Nederland. Geldzaken, verzekeringen en huisvlijt zijn hier niet aan
de orde. Je kunt al je energie aan het werk besteden. Het is leuk om te zien
hoe belangrijk het werk voor alle collega’s is. Iedereen is heel erg
gemotiveerd, niemand loopt de kantjes er vanaf. Zelfs ik niet. Wel realiseer
je dat het wel een vreemde wereld is, erg verrijkend maar aan de andere kant
word je er ook een beetje wereldvreemd van.

Tijdens de terugvlucht over Rwanda en Burundi heb ik het resultaat van de
regen bewonderd. De heuvels zijn prachtig donkergroen op dit moment. Er zijn veel bruin
gekleurde riviertjes
die tussen de heuvels door kronkelen. De mensen die tijdens het droge
seizoen ver moesten lopen om water uit een put te halen worden nu beloond met
modderstromen.
Vanuit de lucht was goed te zien dat Rwanda al verder is met het opbouwen
van het land dan Burundi. Het is meer gestructureerd met degelijke huisjes en mooie
kaveltjes bouwland. Burundi is vanuit de lucht nog een zootje. Op het vliegveld van Bujumbura werd ik nog even getrakteerd op een zweetmomentje. Paspoort kwijt. Ik had hem op de grond gelegd (ja uitstekende plek voor een paspoort) en een (ook
verstrooide) collega dacht dat het haar paspoort was en had hem in haar tas
gestopt. Het hele vliegveld in rep en roer maar uiteindelijk loos alarm. Ik
heb daarna nog een dagje in Bujumbura doorgebracht en op maandag in de jeep
terug naar Kinyinya. Het was heel leuk om te zien dat iedereen erg
enthousiast was toen ik aankwam. De mensen zijn zo vrolijk en hartelijk. Ik
ben blij dat de 9 maanden nog niet voorbij zijn.

Jouke

Het is echt ongelooflijk hoe snel de tijd hier gaat (om maar weer eens een
mooie clich頯pmerking uit de kast te halen.) Maar het is echt ongelooflijk.
De weken vliegen voorbij! Dit heeft zijn nadelen, maar ook zijn voordelen.
Voordeel: Ik ben nu toe aan mijn eerste vakantie en moet ook wel zeggen dat
ik er aardig aan toe ben. Werken hier is erg leuk maar kost ook veel
energie. Eerst de taalbarri貥 overwonnen, 140 namen uit mijn hoofd geleerd
(leugen), daarna uitvogelen hoe alles hier werkt en dan nog proberen om iets
zinnigs te zeggen ook. Gelukkig heb ik veel hulp gehad en wordt er veel
gelachen. Er zijn een hoop dingen veranderd sinds augustus. Dit is erg veel
werk geweest. Ook voor de nationale staf is dit moeilijk. Iedere Expat die
op een project komt heeft weer andere idee뮠over hoe zaken behoren te gaan,
dus worden er telkens dingen veranderd. Het was onze bedoeling om niet
teveel te veranderen, maar uiteindelijk is er toch best veel gewijzigd. Ik
denk wel dat we goede keuzes hebben gemaakt. De organisatie draait goed en
de mensen zijn over het algemeen erg tevreden. De sfeer is gelukkig erg
goed, de meeste vinden hun werk leuk en zijn enthousiast.

De vakantie komt niet alleen voor mij precies op tijd. Ook voor het
ziekenhuis komt het goed uit. Nu het regenseizoen is begonnen is het voor de
bevolking tijd om te zaaien. Ook als je ziek bent voordat je naar een
dokter kunt gaan eerst het land omgeploegd (met de hand) en daarna wordt er
gezaaid. Deze regel geldt overigens ook voor kinderen. Ziek zijn is een
relatief begrip, helaas hebben de mensen hier niet veel keus. Dus nu, na een
paar erg drukke maanden is het ineens rustig in het ziekenhuis. Voor het
personeel even tijd om bij te komen en orde op zaken te stellen, voor mij om
uit te rusten. Ik heb er erg naar uitgekeken om er een weekje tussenuit te
gaan. Het leven is leuk hier, de dagen erg gevarieerd, maar je zit in een
routine waarin de indeling van de dagen hetzelfde is. Ook het uitzicht van
een wit strand, blauwe zee en een koud biertje zullen mij geen kwaad doen
denk ik. Morgen met de auto naar de hoofdstad en dan zaterdag het vliegtuig
naar Zanzibar.

Jouke

En toen kreeg ik zelf koorts. Stress, achter驮volgende nachtdiensten, oververmoeidheid, de reden en symptomen werden door mij snel afgewimpeld. Vroeg naar bed en volgende dag zal het wel weg zijn. s?Ochtends echter wakker geworden in drijfnatte kussens en lakens van het nachtzweet. Aan het ontbijt kijken mijn collega?s mij twijfelachtig aan als ik zeg dat het wel meevalt. Tijdens de ochtendvisite op de afdeling toch maar even aan de verpleegkundige een thermometer gevraagd. Na in eerste instantie beledigd te zijn dat ik zijn meetresultaten van de pati뮴en niet vertrouw kijkt hij verbaasd als ik de thermometer onder mijn eigen oksel stop. Broederlijk staan we naast elkaar om de drie minuten af te wachten, op de achtergrond kijken alle pati뮴en van de afdeling in spanning over onze schouders mee: temp 38,9 C
De afdeling en verpleegkundigen zijn in rep en roer. De dokter is ziek. De voorraadkast van de farmacie wordt geplunderd en pillen in alle verschillende kleuren worden mij voorgeschoteld. Vriendelijk wijs ik hun zorg en aandacht af en na aandringen van de omgeving besluit ik om bloed af te nemen voor een malaria test.
Gelukkig is de dikke druppel test negatief maar de nieuwsgierige laborant had in overleg met de verpleging met het bloed van de blanke dokter wel nog een aantal andere testen uitgezocht. Volgens hem ben ik ernstig ziek gezien het aantal neutrofielen dat is verhoogd. Ik maak me echter geen zorgen om die paar procent meer. Ik neem een aantal paracetamol tabletten, drink enkele glazen water en ga verder met mijn werkzaamheden in het ziekenhuis. Want er is altijd wel weer een pati뮴 die gezien moet worden. Als ik met koude rillingen en bezweet T-shirt op mijn stoel tegenover de pati뮴 ga zitten en haar verhaal hoor hoe ze door veertien soldaten verkracht is wordt het voor mezelf bevestigd dat mijn koorts hiermee weinig voorstelt en dat ik me niet moet aanstellen en de rest van het ziekenhuis zich met betere dingen moet bezig houden dan mijn ?ziekte?.

Aan het einde van de dag strompel ik naar de ombond en ben heel blij dat ik daar kan blijven tot de volgende ochtend aangezien de nachtdienst gelukkig rustig is gebleven.
Als de volgende dag de koorts blijft doorzetten en er ook een vreemde hoest komt opzetten begin ik te twijfelen aan mijn diagnose oververmoeidheid. Maar een nieuwe pati뮴 dient te worden onderzocht en ik probeer de schelle klanken van het huilende kind te negeren. Opeens beginnen mijn benen te knikken, ik probeer snel op een stoel te zitten en voel het bewustzijn langzaam uit mijn hoofd wegtrekken. Het volgende moment word ik wakker met een infuus op bed in mijn eigen ziekenhuis.

In deze kwetsbare onderhandelingspositie wordt er door mijn collega?s en verpleegkundigen ge멳t dat ik met antibiotica zal starten voordat ik het bed uit mag en dat er geen andere mogelijkheid voor hen acceptabel is. Volgens hen ben ik verplicht aan de gemeenschap om goed voor mezelf te zorgen. In het zicht van de hele verpleging neem ik de antibiotica tabletten in, koppel daarna het infuus af en ga terug naar mijn hut om in mijn klamboe uit te zweten. Twee dagen later is de koorts en hoest verdwenen.

Of de genezing daadwerkelijk door de antibiotica is bewerkstelligd zal nooit bekend zijn maar het blijft fascinerend hoe menig dokter zichzelf denkt te kunnen genezen. Tegen alle regels en statistiek in zijn artsen vaak overtuigd dat hun symptomen wel meevallen en dat ze kunnen afwijken van de standaard behandeling.
Gelukkig maar dat hun eigen behandeling vaak loodrecht tegenover de behandeling voor hun pati뮴en staat.

Steven

Ik begin aardig thuis te raken in de Burundese wereld. Het was in het begin
niet helemaal duidelijk wie hier wat doet. Je hebt namelijk overal
verantwoordelijken (chefs) voor. Ik heb het nu redelijk door. Zo heb je
onder andere Chef de Fontainier die verantwoordelijk is voor het water, de
Chef de Commune is verantwoordelijk voor de gemeente en de Chef de Colline
dan weer voor het dorp. Les Ma篮s zijn goede vakmannen en die worden dan
weer geholpen door Les Aides. Eigenlijk heel logisch allemaal. De
taakverdeling is heel strikt en ze kijken je raar aan als je iemand voor
iets anders dan zijn taak vraagt. Voor mij is dit allemaal belangrijk om te
weten. We proberen namelijk de bevolking te mobiliseren om te helpen met het
opknappen van de klinieken. Wij zorgen voor de bouwmaterialen, het
gereedschap en de vakmannen en proberen dan samen met de gemeenschap het
werk uit te voeren. Dit kost veel tijd want alle verantwoordelijken moeten
erbij betrokken worden. Het is wel erg leuk om te doen. De mensen zijn
enthousiast en willen graag helpen.

Van tevoren zag ik op tegen het regenseizoen, maar nu na 3 maanden in de
hitte begreep ik ook waarom iedereen er hier naar uitkijkt. Het ziet er naar
uit dat het regenseizoen nu ook echt is begonnen. Ik ben erachter gekomen
dat een regenbui in Nederland niets met de Afrikaanse regens te maken heeft.
Het waait en regent hier soms zo hard dat je het gevoel hebt dat alles
verwoest wordt. Oja en hagelen kan het ook op de evenaar! Het einde van het
droge seizoen werd hier nog even snel gevierd met een grote brand naast ons
kamp. Ik zat in het kantoor toen mijn collega ineens heel droog zei: ‘h頩k
hoor een brand bij de buren, ik hoop niet dat het naar ons kamp overslaat’
en hij ging verder met werken. Ik dacht toch maar even polshoogte nemen, nou
dat vuurtje was binnen korte tijd erg groot en bedreigde 驮 zijde van ons
kamp. Grote paniek, het leek erop dat het vuur naar het compound over zou
slaan. We gingen dapper het vuur met twijgen te lijf en uiteindelijk was er
gelukkig niets aan de hand. Alleen enkele schroeiplekken op de omheining en
stinkende kleren. Met de regen is ook de temperatuur gezakt naar een
comfortabele niveau van zo’n 23 graden. Erg grappig om te zien hoe de mensen
hierop reageren voor hen begint de winter. Ze lopen hier nu met dikke
winterjassen en mutsen op hun hoofd.

Met de regen lijken de dieren zich ook beter te voelen of misschien paren ze
gewoon meer, want het aantal insecten vermeerdert zich exponentieel. De
lucht ziet dan bijvoorbeeld op maandag zwart van de termieten en dan op
dinsdag weer zwart van de kleine zwevers. Ook de muggen zijn in aantocht. We
behandelen het ziekenhuis met insecticide en iedere pati뮴 heeft een
klamboe. Ook ratten zijn een probleem. Er wordt continue een strijd gevoerd
om ze te verjagen, maar dit is erg lastig. Voor ons huis hebben we een kleine kat gevonden om de strijd te beslechten.

Jouke

Het ziekenhuis waar wij werken is een regionaal ziekenhuis met ruimte voor
ongeveer 110 pati뮴en. Ons ziekenhuis is bomvol. We
hebben drie tenten neergezet om de mensen op te kunnen vangen. Op dit moment
hebben we zo’n 150 overnachtende pati뮴en die vaak lang in het ziekenhuis
moeten blijven. Pati뮴en met bijvoorbeeld een botbreuk die in Nederland na
een paar dagen alweer met een glas limonade in hun hand thuis op de bank
liggen, blijven hier anderhalve maand in het ziekenhuis met allemaal pennen
door hun been met daaraan touwtjes en gewichtjes (niet prettig om naar te
kijken).

In Burundi komen de pati뮴en nooit alleen, er komt meestal een begeleider
mee die bij de pati뮴 blijft. Erg sociaal. De begeleider helpt met het
verzorgen van de pati뮴. De begeleiders hebben vaak ook nog kinderen die ze
meenemen. Hele families bivakkeren soms maanden in het ziekenhuis. Overdag
valt het mee met de drukte als iedereen een beetje rondscharrelt, maar ‘s
nachts als iedereen een slaapplek zoekt moet je zigzaggend de gangen door.
Een probleem is ook dat de mensen vaak erg ver weg wonen en met hun slechte
gezondheid niet dagenlang kunnen lopen. Zij moeten in het ziekenhuis wachten
tot 驮 van onze auto’s richting hun huis gaat en ze een lift kunnen
krijgen.

Deze week was het tijd voor ‘h?al propre’, een dag die iedereen hier goed
kent. Grati뮬 de verantwoordelijke voor de hygi뮥 in het ziekenhuis (met
een angstaanjagende obsessie voor schoonmaken) heeft deze maandelijkse dag
ingesteld om het hele ziekenhuis te reinigen. Het schoonmaken houdt voor hem
niet op bij het gebouw, ook vuile pati뮴en worden door hem persoonlijk
onder de ‘douche’ gezet. Het grootste spektakel is aan het einde van de dag;
les br?des matelas. Hierbij worden de oude, onbruikbare matrassen
verbrand. Een schouwspel dat in de weide omtrek te zien is en wat een niet
te blussen vuur heeft veroorzaakt. De matrassen werden verbrand in een
afvalput. Dat blijft dus smeulen. Aangezien hier geen water is om een
smeulende put te blussen hangt er al een paar dagen een blauwe waas over het
terrein. Volgende keer verstandig om deze spectaculaire dag anders af te
sluiten.

Jouke

De afgelopen weken waren erg druk, we hebben een aantal zaken veranderd in
de organisatie waardoor mijn dagen gevuld waren met vergadingen en
functieomschrijvingen schrijven. Goed voor mijn Frans, maar ik ben blij dat
het achter de rug is. De groep waarmee ik werk is nu groot, zo’n 65 man.
Leuk, maar ook veel werk. Gelukkig zijn er een paar erg gemotiveerde mensen
die mij helpen en die zelfs op hun vrije dag regelmatig naar het ziekenhuis
komen. Het is erg leuk om de mensen hier dingen te leren. Bijvoorbeeld het
werken met computers. Hier had ik gelukkig al ervaring mee. Ik had mijn
moeder al eens een cursus emaillen gegeven. Er zijn ook minder leuke zaken
zoals iemand moeten ontslaan die zichzelf in de nacht het liefste wakker
hield met het drinken van bier (geen goede eigenschap voor een bewaker). Of
een andere werknemer die zijn werk goed deed en erg gemotiveerd is, maar
waarvan we het contract niet verlengen omdat zijn werk overbodig is
geworden. Het is niet makkelijk om dat iemand te vertellen als je weet dat
het praktisch onmogelijk is om een andere baan te vinden. En helemaal als
hij je dat dan smekend zegt.

Vorige week een weekendje naar Bujumbura (hoofdstad) geweest. Na 8 weken was
het tijd om even uit te rusten en om je eraan te herinneren dat er ook nog
zoiets bestaat als elektriciteit, zwembaden, restaurants en strand. Helaas
is het niet verstandig om te zwemmen aan het meer, er zitten nijlpaarden,
krokodillen en een gevaarlijk klein beestje waarvan ik de correcte speling
niet weet. Gelukkig was er een hotel met zwembad met uitzicht over het meer.
Ik was tevreden. Het was heerlijk om even ergens anders te zijn. In Kinyinya
zit je continu op het compound, waar iedereen je ook op zondag weet te
vinden. Er is altijd wel iets te doen. Bujumbura is een erg leuke stad, waar
voor Burundi erg veel te doen is. Overdag is het redelijk veilig. Wel
probeerden een paar schoffies mij twee keer te beroven, uiteindelijk heb ik
ze duidelijk kunnen maken dat ik mijn tas wel graag zelf wilde houden. Een
heerlijk weekend gehad. In drie dagen meer geld uitgegeven dan in de acht
weken in Kinyinya. Het was een beetje een rare overgang, maar ik had geen
moeite om te genieten.

Toen ik terug kwam werd ik er gelijk weer aan herinnerd dat de mensen hier
niet zoals in Nederland zijn. Ik werd onthaald alsof ik een jaar weg was
geweest. Het voelde ook wel prettig om weer terug te komen, na twee maanden
is Kinyinya wel een thuis geworden. Het is een erg prettige plek en het werk
is nog steeds hartstikke leuk. De collega’s beginnen ook nog niet te
vervelen en om de boel hier nog een beetje op te vrolijken hebben we naast
onze trouwe viervoeter nu ook drie geiten aangeschaft. Eigenlijk twee, maar
deze waren volgens de eigenaar nog te jong, dus hebben we de moeder er ook
bij genomen. Het is duidelijk wat ze lekker vinden, bomen kaal, moestuin
leeg en geen zwerfvuil meer te vinden.

Jouke