Geschiedenis

De niet-gouvernementele hulporganisatie Artsen Zonder Grenzen is wereldwijd bekend als Médicins Sans Frontières (MSF). Deze internationale organisatie stuurt vrijwillige verpleegkundigen en artsen, zowel als administratieve- en logistieke medewerkers naar conflictgebieden om medische hulp te bieden aan de bevolking in nood aldaar. Dit kan zijn omdat deze slachtoffer zijn geworden van natuurrampen, maar ook van oorlog, burgeroorlog, epidemieën en gebrek aan medische bijstand. Hierdoor kun je medewerkers van MSF vinden verspreid over de gehele wereld, in sommige landen zelfs als enige hulporganisatie ter plaatse. Jaarlijks vertrekken gemiddeld 600 vrijwilligers naar deze gebieden om medische bijstand te verlenen totdat de noodsituatie is verholpen of de organisatie besluit ze terug te trekken.

De oorsprong

MSF is ontstaan nadat twee Franse artsen, Bernard Kouchner en Max Réclamier, toen nog werkzaam voor het Rode Kruis, naar Nigeria gingen om hulp te verlenen tijdens de Biafra-oorlog (1976 – 1970). Zij ondervonden daar persoonlijk dat er een gebrek was aan een hulporganisatie die losstond van politieke- en religieuze invloeden en die enkel en alleen de welstand van de slachtoffers vooropstelde.

Tijdens hun periode daar werden ze constant aangevallen door het Nigeriaanse legers en zagen zij moord en uithongering van de burgers met hun eigen ogen. Het Rode Kruis was niet in staat om op de juiste manier tegen de regering in te gaan. De twee artsen voelden zich hulpeloos en gefrustreerd dat ze om politieke redenen niet genoeg konden doen om de mensen daar te helpen. Kouchner en Réclamier besloten hier de Nigeriaanse regering en het Rode Kruis dan ook openlijk over te bekritiseren. Bij thuiskomst in Frankrijk richtten zij Médicins Sans Frontières op; een organisatie die alle slachtoffers medische zorg kon geven, ongeacht hun politieke of religieuze achtergronden.

Artsen Zonder Grenzen in Nederland

Deze onpartijdige en onafhankelijke organisatie groeide al snel uit en in 1984 werd er ook een afdeling opgericht in Nederland, onder andere door Roelf Padt, Jaques de Milliano en Janine Osmers. Nu ontvangt de Nederlandse organisatie financiële bijdragen van donateurs en de Nationale Postcode Loterij en geven ze vier keer per jaar het blad Hulppost uit aan iedereen die de organisatie steunt. Voor leerlingen van groep zeven en acht van de basisschool maakt MSF Nederland een eigen lespakket en er is een digitale nieuwsvoorziening beschikbaar voor iedereen die hierin is geïnteresseerd.

De principes van MSF

MSF biedt vandaag nog steeds hulp aan slachtoffers van beide kanten van een conflict, zonder daarvoor toestemming van regeringen of andere partijen te vragen. Ze bepalen zelf waar de hulp verleend wordt en doen dit naar aanleiding van hun eigen onderzoek. Hierdoor houdt MSF ook zelf toezicht op de distributie van de hulp en als deze wordt misbruikt of niet juist terecht komt, kan het zijn dat er besloten wordt het noodgebied te verlaten.

De principes waar de organisatie op draait hebben te maken met een onpartijdige en onafhankelijke houding en het recht op humanitaire assistentie voor elke wereldburger. Deze onafhankelijkheid betekent dat maar een klein gedeelte van de inkomsten afkomstig zijn van regeringen en intergouvernementele organisaties. De probleemgebieden waar burgers het grootste gevaar lopen worden ook als eerste geholpen. De vrijwilligers die worden uitgezonden zijn zich volledig bewust van de gevaren waar ze mee te maken kunnen krijgen en krijgen hiervoor geen compensatie behalve wat de organisatie in staat is ze te geven. Medische ethiek staat hierbij voorop.

De medische ethiek van MSF

Alle hulp die MSF verleent is medisch. Daarom gaat de medische ethiek die wij gewend zijn ook op in crisislanden. Het vertrouwen van de patiënt staat voorop en alle medische gegevens zijn volledig vertrouwelijk. Ook krijgen alle patiënten het recht om toestemming te geven voor de hulp, of deze juist af te slaan. Alle patiënten, ongeacht hun culturele- en religieuze achtergrond, worden met respect en waardigheid behandeld. De medische zorg verleend door MSF is dan ook van hoge kwaliteit.

Het delen van de ervaringen

Deze medische ethiek, onafhankelijkheid en neutraliteit heeft niet het gevolg dat MSF hun ervaringen niet deelt met de rest van de wereld. Zijn er vrijwilligers getuige van extreem geweld, dan kan de organisatie dit bekendmaken en aan het licht brengen. Daardoor is MSF ook een belangrijke bron van informatie in gebieden waar het brengen van onpartijdig nieuws vaak erg lastig is. Als medische hulp wordt belemmerd, een crisis wordt genegeerd of hulpverlening wordt misbruikt, zal MSF dit publiceren en meedelen aan de westerse wereld. Hiervoor wordt een digitale nieuwsvoorziening gebruikt waar iedereen toegang toe heeft.

Een korte geschiedenis

Toen MSF in 1971 werd opgericht bestond de organisatie uit zo’n 300 vrijwilligers, waaronder dokters, verplegers, journalisten en andere medewerkers. De eerste missies bracht deze vrijwilligers naar onder andere de slachtoffers van de aardbeving in 1972 in Nicaragua, naar Honduras waar een overstroming grote schade aanrichtte in 1974 en naar Cambodja en de slachtoffers van dictator Pol Pot. Tijdens deze missies werd bekend dat een betere structuur nodig was en tegenwoordig vind je de organisatie dan ook in 28 landen.

De MSF-beweging

De MSF-beweging bestaat uit huidige en voormalige veld medewerkers, die ervoor zorgen dat de principes en ethiek van de beweging te allen tijde wordt gehandhaafd. Op dit moment bestaan er 24 verenigingen, elk met hun eigen leidinggevenden, volledige onafhankelijkheid en kantoor. Boven deze verenigingen staan 5 operationele directies die als taak hebben de programma’s te leiden, zowel als andere units die de organisatie bijstaan. Deze verschillende partijen werken allen samen volgens de principes die zijn vastgelegd in het MSF Charter en alle leden zijn automatisch ook lid van MSF-International.

MSF-International komt jaarlijks samen tijdens een algemene vergadering waar vertegenwoordigers van elke afdeling te vinden zijn. Ze zijn verantwoordelijk voor het waarborgen van de missies en visies van MSF. De President wordt tijdens deze jaarlijkse bijeenkomst gekozen en op dit moment is dit Dr. Joanne Liu. Sinds de oprichting hebben meer dan honderd miljoen patiënten hulp gekregen van MSF en jaarlijks wordt deze hulp geboden door ruim 35.000 vrijwilligers verspreid over de hele wereld. Hiervoor heeft de organisatie dan ook verscheidene onderscheidingen ontvangen, waaronder de Nobelprijs voor de Vrede en de Europese Mensenrechtenprijs.

ˆ Back To Top